Shloka 35
Phala of Vrata, Niyama, Svādhyāya, Dama, Satya, Brahmacarya, and Service (व्रत-नियम-स्वाध्याय-दम-सत्य-ब्रह्मचर्य-शुश्रूषा-फलप्रश्नः)
गोषु क्षान्तं गोशरण्यं कृतज्ञं वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रमाहु: । वद्धे ग्लाने सम्भ्रमे वा महार्थे कृष्यर्थ वा होम्यहेतो: प्रसूत्याम्
goṣu kṣāntaṁ gośaraṇyaṁ kṛtajñaṁ vṛttiglānaṁ tādṛśaṁ pātram āhuḥ | baddhe glāne sambhrame vā mahārthe kṛṣyarthe vā homyahetoḥ prasūtyām ||
ভীষ্মে ক’লে—যি গৰুৰ প্ৰতি ক্ষমাশীল আৰু কোমল, গোৰ আশ্ৰয় আৰু ৰক্ষা কৰে, কৃতজ্ঞ, আৰু জীৱিকাৰ অভাৱত ক্লান্ত—তাকেই প্ৰকৃত দানপাত্ৰ বুলি কোৱা হয়। সি যদি বন্ধনত থাকে, দুৰ্বল হয়, হঠাৎ বিপদত পৰে, মহৎ প্ৰয়োজন উঠে, কৃষিৰ বাবে সম্পদ লাগে, হোম-যজ্ঞৰ বাবে হৱিষ্য লাগে, অথবা প্ৰসৱৰ সময়ত—তেতিয়া তাক সহায়-সমৰ্থন কৰা উচিত।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Charity should be directed to a deserving person: one who protects and is gentle toward cows, is grateful, and is genuinely distressed for livelihood; aid is especially appropriate in emergencies and life-sustaining duties like farming, sacrifice, and childbirth.
In Bhishma’s instruction on dharma, he specifies the qualities of a proper recipient (pātra) for assistance and lists situations in which giving support is ethically commended.