Shloka 5
Adhyāya 57: Tapas–Dāna Phala
On the Fruits of Austerity and Giving
भारत! उस समय राजा कुशिकने वहाँ शिल्पियोंके अभिप्रायके अनुसार निर्मित और भी बहुत-से दिव्य पदार्थ देखे। कहीं चाँदीके शिखरोंसे सुशोभित पर्वत, कहीं कमलोंसे भरे सरोवर, कहीं भाँति-भाँतिकी चित्रशालाएँ तथा तोरण शोभा पा रहे थे। भूमिपर कहीं सोनेसे मढ़ा हुआ पक्का फर्श और कहीं हरी-हरी घासकी बहार थी ।।
bhārata! tadā rājā kuśiko tatra śilpinām abhiprāyānusāreṇa nirmitaṃ bahuvidhaṃ divyaṃ dravyajātaṃ dadarśa—kvacit rajataśikharaiḥ śobhitāḥ parvatāḥ, kvacit kamalapūrṇāni sarāṃsi, kvacit citraśālāḥ toraṇāni ca virājante; bhūmau kvacit suvarṇamaṇḍitaṃ dṛḍhaṃ talaṃ, kvacit haritaharitā tṛṇarājiḥ. sahakārān praphullāṃś ca ketakoddālakān varān | aśokān sahakundāṃś ca phullāṃś caivātimuktakān ||
ভীষ্মে ক’লে—হে ভাৰত, সেই সময়ত ৰজা কুশিকে তাত শিল্পীসকলৰ অভিপ্ৰায় অনুসাৰে নিৰ্মিত বহু দিৱ্য বস্তু দেখিলে। ক’তিয়াবা ৰূপালী শিখৰে শোভিত পৰ্বত, ক’তিয়াবা পদ্মে ভৰা সৰোবৰ; আন ঠাইত নানাবিধ চিত্ৰশালা আৰু দীপ্তিমান তোৰণ। ভূমি ক’তিয়াবা সোণেৰে মণ্ডিত দৃঢ় মেঝে, ক’তিয়াবা সেউজ ঘাঁহৰ শোভা। আমগছত মুকুল, আৰু কেতক, উদ্দালক, অশোক-কুন্দ, ফুলি উঠা অতিমুক্তক—এইদৰে সমগ্ৰ স্থান সমৃদ্ধি আৰু মঙ্গলৰ সুশৃঙ্খল দৰ্শন যেন লাগিছিল।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage underscores a dharmic ideal of kingship where prosperity and beauty are not mere luxury but signs of ordered governance and auspiciousness—human skill (śilpa) aligned with right intention produces a harmonious environment that supports ethical life.
Bhishma describes how King Kushika beholds a marvelously constructed setting: silver-peaked mountains, lotus lakes, painted halls, ornate gateways, gold-laid floors, green grass, and many blossoming trees—an immersive vision of cultivated, almost celestial splendour.