Shloka 24
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
नैकान्तो दोष एकस्मिंस्तदा केनोपपद्यते | धर्मतो यां प्रयच्छन्ति यां च क्रीणन्ति भारत
naikānto doṣa ekasmiṁs tadā kenopapadyate | dharmato yāṁ prayacchanti yāṁ ca krīṇanti bhārata ||
ভীষ্মে ক’লে—দোষ এক পক্ষতেই একান্তভাবে স্থিৰ নহয়; তেন্তে এনে ক্ষেত্ৰত দোষ কেনেকৈ স্থাপন হ’ব? হে ভাৰত, যি কন্যাক তাইৰ ভ্ৰাতা-বন্ধুৱে ধৰ্মানুযায়ী পাণিগ্ৰহণ-বিধিৰে দান কৰে, অথবা মূল্য লৈ দিয়ে—তাক যি পুৰুষ বিধিপূৰ্বক বিবাহ কৰি, বা মূল্য দি লাভ কৰি, নিজৰ ঘৰলৈ লৈ যায়, তাত কোনো দোষ নাথাকে। তেনে অৱস্থাত দোষ কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ব?
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma argues that moral blame cannot be assigned absolutely to one party when a marriage occurs through socially recognized means—whether by lawful gifting of the bride or by a transaction accepted in that context; thus, taking the bride home in such a case is not, by itself, a doṣa.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and social conduct. Here he addresses a question about the legitimacy and fault (doṣa) in certain forms of marriage acquisition, asserting that in the described circumstances culpability does not arise.