Shloka 13
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
अपत्यजन्म शूद्रायां न प्रशंसन्ति साधव: । शूद्रायां जनयन् वि्र: प्रायश्चित्ती विधीयते
apatyajanma śūdrāyāṁ na praśaṁsanti sādhavaḥ | śūdrāyāṁ janayan vipraḥ prāyaścittī vidhīyate ||
ভীষ্মে ক’লে—শূদ্ৰা স্ত্ৰীৰ গৰ্ভত সন্তান জন্ম দিয়া কাৰ্যক সাধুগণে প্ৰশংসা নকৰে। কোনো ব্ৰাহ্মণে শূদ্ৰাত সন্তান জন্ম দিলে, তেন্তে তেওঁৰ বাবে প্ৰায়শ্চিত্ত বিধান কৰা হয়।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a normative rule of conduct: procreation by a brāhmaṇa with a Śūdra woman is treated as blameworthy in the dharma discourse, and therefore requires prāyaścitta (ritual-moral expiation).
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and proper conduct. Here he states a social-ethical injunction concerning varṇa boundaries and the consequent need for expiation when they are transgressed.