Shloka 1
ब्राह्मणपूजा-राजधर्मः | Royal Duty of Honoring Learned Brahmins
ऑपनआक्राा बछ। अकाल त्रिशो&्थ्याय: वीतहव्यके पुत्रोंसे काशी-नरेशोंका घोर युद्ध
Yudhiṣṭhira uvāca | śrutaṃ me mahad ākhyānam etat kurukulodvaha | suduṣprāpaṃ yad bravīṣi brāhmaṇyaṃ vadatāṃ vara ||
যুধিষ্ঠিৰে ক’লে—হে কুৰুকুল-শ্ৰেষ্ঠ, হে বক্তাসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ পিতামহ, আপোনাৰ মুখৰ পৰা মই এই মহৎ উপাখ্যান শুনিলোঁ। কিন্তু আপুনি কোৱা মতে—অন্য বৰ্ণৰ লোকৰ বাবে এই দেহতেই ব্ৰাহ্মণ্য লাভ অতি দুষ্প্ৰাপ্য—ই কেনেকৈ বুজিব?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-question: whether and how 'brāhmaṇya' is attainable, emphasizing that true Brahminhood is not merely a birth-label but a rare, demanding attainment tied to qualities and conduct—hence described as 'suduṣprāpa' (exceedingly difficult).
After hearing a major illustrative story, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma and reflects on Bhīṣma’s claim that for those of other varṇas, attaining Brahminhood in the same lifetime/body is extremely difficult, prompting further explanation about the nature of brāhmaṇya.