Shloka 81
अर्चिष्मानर्चित: कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधन: । अनिरुद्धो5प्रतिरथ: प्रद्युम्नोडमितविक्रम:
bhīṣma uvāca | arciṣmān arcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ | aniruddho 'pratirathaḥ pradyumno 'mitavikramaḥ ||
ভীষ্মে ক’লে—তেওঁ অর্চিষ্মান—অনন্ত কিৰণে দীপ্তিমান; অর্চিত—ব্ৰহ্মাদি সকলো লোকৰ দ্বাৰা পূজিত; কুম্ভ—ঘটৰ দৰে সকলোৰে আশ্ৰয়স্থান। তেওঁ বিশুদ্ধাত্মা—পৰম নিৰ্মল আত্মস্বৰূপ; বিশোধন—স্মৰণমাত্ৰে পাপ নাশ কৰি অন্তঃকৰণ শুদ্ধ কৰা। তেওঁ অনিরুদ্ধ—অবরোধাতীত; অপরতিরথ—যাঁৰ কোনো প্ৰতিদ্বন্দ্বী নাই; তেওঁ প্রদ্যুম্ন; আৰু অমিতবিক্ৰম—অপৰিমেয় পৰাক্ৰমশালী।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Divine is simultaneously the cosmic support (kumbhaḥ) and the inner purifier (viśodhanaḥ): devotion and remembrance are presented as ethically transformative, cleansing the heart and strengthening steadfastness through recognition of the Lord’s unrivaled power.
Within Bhishma’s instruction in Anuśāsana Parva, he recites a sequence of divine epithets—praising the Lord’s radiance, worship-worthiness, purity, invincibility, and specific vyūha-forms (Aniruddha, Pradyumna)—as part of a devotional and didactic hymn meant to guide conduct and inner purification.