Shloka 48
अच्युत: प्रथित: प्राण: प्राणदो वासवानुज: । अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्त: प्रतिष्ठित:
acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ | apāṁ nidhir adhiṣṭhānam apramattaḥ pratiṣṭhitaḥ ||
ভীষ্মে ক’লে— তেঁৱেই অচ্যুত—অবিচল, বিকাৰৰহিত; তেঁৱেই প্রথিত—জগতৰ উৎপত্তি আৰু বিধানৰ কাৰণ বুলি প্ৰসিদ্ধ; তেঁৱেই প্ৰাণ—সকল জীৱক ধাৰণ কৰা জীৱতত্ত্ব; তেঁৱেই প্ৰাণদ—সকলকে পোষণ কৰা। তেঁৱেই বাসবানুজ—বামন অৱতাৰত ইন্দ্ৰৰ অনুজ; তেঁৱেই অপাং নিধি—জলৰ নিধি, সমুদ্ৰস্বৰূপ; তেঁৱেই অধিষ্ঠান—সকল ভূতৰ আধাৰ; তেঁৱেই অপ্রমত্ত—চিৰসচেতন; আৰু তেঁৱেই প্রতিষ্ঠিত—নিজ মহিমাত স্থিত।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches contemplative devotion through divine names: the Supreme is portrayed as changeless, life-sustaining, the cosmic foundation, and ever-vigilant. Remembering these epithets frames dharma as grounded in a stable, sustaining divine order rather than in human fluctuation or negligence.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and devotion. Here he continues a litany of Viṣṇu’s names (a section associated with the Viṣṇu-sahasranāma tradition), explaining the Lord’s attributes through epithets that connect theology with cosmic functions (life, support, vigilance).