Shloka 47
इष्टोडविशिष्ट: शिष्टेष्ट: शिखण्डी नहुषो वृष: । क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधर:
iṣṭo’viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ | krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhur mahīdharaḥ ||
ভীষ্মে ক’লে— তেঁৱেই ইষ্ট—পৰমানন্দস্বৰূপ হোৱাৰ বাবে সৰ্বৰ প্ৰিয়; তেঁৱেই অবিশিষ্ট—সীমাবদ্ধ গুণবিশেষণৰ অতীত; তেঁৱেই শিষ্টজনৰ ইষ্টদেৱ; তেঁৱেই শিখণ্ডী—ময়ূৰপুচ্ছ শিৰোভূষণ কৰা; তেঁৱেই নহুষ—মায়াৰে ভূতক বাঁধি ৰাখে; তেঁৱেই বৃষ—ধৰ্মস্বৰূপ, ন্যায়সঙ্গত কামনা পূৰ্ণকাৰী। তেঁৱেই ক্ৰোধহ—ক্ৰোধ নাশক; ক্ৰোধে প্ৰবৃত্ত দৈত্যাদিৰ সংহাৰক কৰ্তা; তেঁৱেই বিশ্ববাহু—সৰ্বদিকে বিস্তৃত বাহুযুক্ত; আৰু তেঁৱেই মহীধৰ—পৃথিৱীধাৰক।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Divine is praised as both beyond limiting attributes (aviśiṣṭaḥ) and as the active guardian of dharma—destroying anger and wrath-driven forces (krodhahā, krodhakṛtkartā) while sustaining the world (mahīdharaḥ). Ethically, it elevates self-control over anger as a divine-aligned virtue and presents dharma as protected and fulfilled by the Supreme.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira and recites a litany of divine names/epithets in praise of the Supreme Lord. This verse is one segment of that praise, enumerating qualities that portray the Lord as beloved, worshipped by the righteous, symbolically adorned (peacock-crested), and as the cosmic supporter who subdues anger and protects the world.