Shloka 28
लोकाध्यक्ष: सुराध्यक्षो धर्माध्यक्ष: कृताकृत: । चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दष्ट श्चतुर्भुज:
lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ | caturātmā caturvyūhaś caturdaṃṣṭraś caturbhujaḥ ||
ভীষ্ম ক’লে—তেওঁ লোকাধ্যক্ষ—সকল লোকৰ অধিপতি; সুৰাধ্যক্ষ—দেৱতাসকলৰ অধ্যক্ষ; ধৰ্মাধ্যক্ষ—ধৰ্ম-অধৰ্মৰ বিচাৰক, কৃত আৰু অকৃত অনুসাৰে যথোচিত ফল দানকাৰী। তেওঁ কৃতাকৃত—কাৰ্যৰূপে কৃত আৰু কাৰণৰূপে অকৃত। তেওঁ চতুৰাত্মা—চাৰিস্বৰূপবিশিষ্ট; চতুৰ্ব্যূহ—চাৰি ব্যূহত প্ৰকাশিত; চতুৰ্দংষ্ট্ৰ—চাৰি দাঁতবিশিষ্ট ৰক্ষক-ৰূপ; আৰু চতুৰ্ভুজ—বৈকুণ্ঠবাসী চতুৰ্ভুজ ভগৱান বিষ্ণু।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Lord as the cosmic administrator of dharma: the one who oversees worlds and gods and who ensures that actions (and even failures to act) yield appropriate consequences. Ethical order is not accidental; it is upheld by a supreme moral governance.
Bhishma is reciting a praise-description of Viṣṇu, listing divine epithets and forms. The focus is on Viṣṇu’s universal lordship and protective manifestations, situating him as the ultimate authority behind dharma and cosmic stability.