Shloka 19
अप्रमेयो हृषीकेश: पद्मनाभो5मरप्र भु: । विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठ: स्थविरो ध्रुव:
aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho 'maraprabhuḥ | viśvakarmā manus tvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ ||
ভীষ্মে ক’লে—তেওঁ অপ্ৰমেয়—হৃষীকেশ, ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ অধিপতি; পদ্মনাভ, যাঁৰ নাভিত জগতৰ কাৰণ-ৰূপ পদ্ম অৱস্থিত; অমৰসকলৰ প্ৰভু। তেওঁ বিশ্বকর্মা, সৃষ্টিৰ শিল্পী; মনু, প্ৰজাৰ আদিপিতা আৰু বিধিদাতা; ত্বষ্টা, যিয়ে প্ৰলয়ত সকলো প্ৰাণীক ক্ষীণ কৰে। তেওঁ অতি স্থূল, অতি প্ৰাচীন, আৰু অচল ধ্ৰুৱ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches contemplation of the Supreme through layered divine names: the Lord is beyond measurement, governs the senses, is the cosmic source, rules the gods, creates and orders the world (Viśvakarmā/Manu), and remains ancient and unshakably constant (dhruva). Remembering these attributes supports dharma by anchoring the mind in a stable, higher order.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine epithets in praise of Viṣṇu (often aligned with Kṛṣṇa), presenting theological identifications—creator, lawgiver, cosmic sustainer/dissolver—within his instruction on dharma and devotion in the Anuśāsana Parva.