Shloka 42
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
माधवस्यास्य माहात्म्यं श्रुतं यत् कथितं मया । तदेव तावत् पर्याप्तं सज्जनस्य निदर्शनम्
bhīṣma uvāca | mādhavasyāsya māhātmyaṃ śrutaṃ yat kathitaṃ mayā | tadeva tāvat paryāptaṃ sajjanasya nidarśanam | ataḥ kuntīnandana tvam ātmabhrātṛbandhubhiḥ svajanair iha śokaṃ na kartum arhasi | kauravakulānandavardhana yudhiṣṭhira tvam sadā krodhahīnaḥ śāntaś ca bhava | mayā yathā śrutaṃ tathā mādhavasya śrī-kṛṣṇasya māhātmyaṃ kathitam | etāvatāiva tasya mahimnaḥ bodhāya paryāptaṃ sajjanānāṃ digdarśanamātram iti |
ভীষ্মে ক’লে—মই যেনেকৈ শুনিছিলোঁ, তেনেকৈ এই মাধৱ (শ্ৰীকৃষ্ণ)ৰ মাহাত্ম্য তোমাক ক’লোঁ। সজ্জনৰ বাবে ইমানেই সংকেত-ৰূপে যথেষ্ট। সেয়ে, কুন্তীনন্দন! ইয়াত তোমাৰ ভ্ৰাতা, বান্ধৱ-বান্ধৱী আৰু স্বজনসকলৰ বাবে শোক কৰা তোমাৰ উচিত নহয়। কুৰুবংশৰ আনন্দবর্ধক যুধিষ্ঠিৰ! সদায় ক্ৰোধহীন হৈ শান্তিত স্থিত থাকক। মাধৱৰ মহিমা বিষয়ে মই যি ক’লোঁ, সেয়া বোধ জাগ্ৰত কৰিবলৈ যথেষ্ট; সৎজনৰ বাবে সামান্য ইঙ্গিতো পথ-নিৰ্দেশ হৈ উঠে।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges Yudhishthira to abandon grief for kinsmen and to cultivate krodha-hīnatā (freedom from anger) and śānti (inner peace). He adds that even a brief account of Krishna’s greatness is enough to orient a noble person toward right understanding and conduct.
In the Anushasana Parva’s instruction-setting, Bhishma concludes a praise/teaching about Madhava (Krishna) and turns directly to Yudhishthira with counsel: do not lament for family losses and remain calm and angerless, taking the narrated glory of Krishna as a sufficient moral-spiritual pointer.