Shloka 10
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
वधमेव प्रशंसन्ति शत्रूणामपकारिणाम् । सुविदीर्ण सुविक्रान्तं सुयुद्धं सुपलायितम्,“अपना अनिष्ट करनेवाले शत्रुओंका वध कर दिया जाय, इसीकी नीतिज्ञ पुरुष प्रशंसा करते हैं। अत्यन्त पराक्रमी शत्रुको भी आपत्तिमें पड़ा देख उसे सुगमतापूर्वक नष्ट कर दे। इसी प्रकार जो अच्छी तरह युद्ध करनेवाला शत्रु है, उसे भी आपत्तिकालमें ही अनायास ही मार भगाये। आपत्तिके समय शत्रुका संहार अवश्य ही करे। उस समय उसके सम्बन्ध या सौहार्द आदिका विचार कदापि न करे। तात! शत्रु दुर्बल हो, तो भी किसी प्रकार उसकी उपेक्षा न करे
vadhameva praśaṃsanti śatrūṇām apakāriṇām | suvidīrṇa-suvikrāntaṃ suyuddhaṃ supalāyitam ||
বৈশম্পায়নে ক’লে—যি শত্রুৱে অপকাৰ কৰে, তাৰ বিষয়ে নীতিজ্ঞসকলে একেটা পথেই প্ৰশংসা কৰে—বধ। শত্রু যিমানেই পৰাক্ৰমী আৰু বীৰ হওক, যদি তাক আপদত পৰি উন্মুক্ত অৱস্থাত দেখা যায়, তেন্তে তাক সহজেই বিনাশ কৰিব লাগে। তদ্ৰূপ যুদ্ধত নিপুণ শত্রুকো বিপদকালত দ্বিধা নকৰি হত্যা কৰিব বা পলায়ন কৰাব লাগে। সংকটৰ সময়ত শত্রুসংহাৰেই কৰ্তব্য; তেতিয়া আত্মীয়তা বা সৌহাৰ্দ্যৰ কথা ভাবিব নালাগে। প্ৰিয় বৎস, শত্রু দুৰ্বল দেখা দিলেও কোনোপধ্যেই তাক অৱহেলা নকৰিবা।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
It presents a hard-edged nīti principle: an enemy who has caused harm should be neutralized decisively, especially when he is vulnerable; sentimental ties such as friendship or kinship should not override strategic necessity in a crisis.
Vaiśaṃpāyana delivers a counsel-like statement emphasizing how one should deal with hostile adversaries—urging swift destruction or rout of the enemy when circumstances make it possible.