Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Kapālamocana: The Cutting of Brahmā’s Fifth Head, Śiva’s Kāpālika Vow, and Purification in Vārāṇasī

यस्याशेषजगद् बीजं विलयं याति मोहनम् / सकृत्प्रणाममात्रेण स रुद्रः खलु दृश्यते

yasyāśeṣajagad bījaṃ vilayaṃ yāti mohanam / sakṛtpraṇāmamātreṇa sa rudraḥ khalu dṛśyate

যাঁৰ ভিতৰত সমগ্ৰ জগতৰ মোহজনক বীজ লয়লৈ বিলীন হয়—সেই ৰুদ্ৰ একবাৰ প্ৰণাম মাত্ৰতেই নিশ্চয় প্ৰকাশিত হয়।

यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम
अशेषजगत्the entire world
अशेषजगत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootअशेष-जगत् (प्रातिपदिक; अशेष + जगत्)
Formनपुंसकलिङ्गे (neuter), प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (Nom./Acc. singular; form identical); कर्मधारय-समासः: अशेषं जगत् (the entire world)
बीजम्seed/cause
बीजम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
विलयम्dissolution
विलयम्:
Gati/Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
मोहनम्bewildering/enchanting
मोहनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमोहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying बीजम्)
सकृत्once
सकृत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb) — once
प्रणाममात्रेणby mere prostration
प्रणाममात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रणाम-मात्र (प्रातिपदिक; प्रणाम + मात्र)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे (usage), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः: प्रणामस्य मात्रम् (mere bowing)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
खलुsurely
खलु:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः — surely/indeed
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट्-लकारः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive)

Narratorial/teaching voice within the Purva-bhaga’s Shaiva-Vaishnava synthesis (praising Rudra as the supreme revealer)

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

R
Rudra
J
Jagat (Universe)
M
Mohana (Delusion/Māyā)

FAQs

It presents Rudra as the locus where the universe’s causal “seed” and delusive power resolve, implying an ultimate reality beyond māyā in which cosmic causality is transcended.

The verse emphasizes bhakti as an immediate upāya: even a single sincere praṇāma (humble surrender) functions like a yogic act of ego-release, making divine “darśana” possible without elaborate technique.

In the Kurma Purana’s integrative theology, Rudra is praised in supreme terms while remaining compatible with Vaiṣṇava revelation—devotion to Rudra is treated as a direct path to the same highest reality honored across sectarian names.