Strīroga–Prasūti–Bāla Cikitsā, Viṣa-haraṇa, Rasāyana, Ṛtucaryā, Pañcakarma-saṅgraha
मासैर्द्विसंख्यैर्माघाद्यैः क्रमात्षडृतवः स्मृताः / अग्निसेवामधुक्षीरविकृतीः परिपेवयेत्
māsairdvisaṃkhyairmāghādyaiḥ kramātṣaḍṛtavaḥ smṛtāḥ / agnisevāmadhukṣīravikṛtīḥ paripevayet
মাঘৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে দুমাহকৈ গোটক ছয় ঋতু বুলি স্মৰণ কৰা হয়। সেই ক্ৰমত উষ্ণাচাৰ ৰূপে অগ্নিসেৱা পালন কৰি, মধু আৰু গাখীৰজাত বিকৃতি (দুগ্ধপ্ৰস্তুতি) সেৱন কৰিব লাগে।
Lord Vishnu (in dialogue with Garuda)
Concept: Ṛtucaryā: aligning conduct and diet with seasonal cycles; honoring agni (outer and inner).
Vedantic Theme: Harmony with ṛta (cosmic order) supports sattva and steadiness of mind.
Application: Track seasons as two-month pairs from Māgha onward; maintain warming practices—agni-sevā/heat regimen—and take honey and milk preparations appropriately for the season.
Primary Rasa: shanta
Related Themes: Garuda Purana 1.172 (ṛtucaryā and regimen guidance)
This verse frames the year as six two-month seasons and links right diet and warming practices to dharmic living—maintaining bodily balance so one can properly perform duties.
Indirectly: by prescribing disciplined living, it supports purity and steadiness (sattva) that the text treats as favorable for spiritual progress and right conduct.
Follow season-appropriate routines—especially warmth and suitable nourishing foods in colder periods—while keeping moderation and consistency.