Shloka 64
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
उपबृंहितवान्नागं सर्वशक्तिजनार्दनः / मथ्यमाने ततस्तस्मिन्क्षीरब्धौ देवदानवैः
Transliteration
upabṛṃhitavānnāgaṃ sarvaśaktijanārdanaḥ / mathyamāne tatastasminkṣīrabdhau devadānavaiḥ
Translation
সৰ্বশক্তিমান জনাৰ্দনে নাগ বাসুকীকো শক্তি বঢ়ালে; তাৰপিছত দেৱ-দানৱে ক্ষীৰসাগৰ মথিবলৈ ধৰিলে।
Word by Word
उपबृंहितवान्(he) strengthened
उपबृंहितवान्:
कर्ता (Subject)
TypeVerb
Rootउप-बृंह् (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त (Perfect participle active/क्तवतु), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नागम्the serpent
नागम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
सर्व-शक्ति-जनार्दनःJanārdana, possessing all powers
सर्व-शक्ति-जनार्दनः:
कर्ता (Subject/apposition)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक) + जनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘सर्वाः शक्तयः यस्य’ (all-powerful) qualifying ‘जनार्दन’
मथ्यमानेwhile (it) was being churned
मथ्यमाने:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeVerb
Rootमथ् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (Present passive participle/शानच् in passive sense), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ‘when/while being churned’
ततःthen/thereupon
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb): ‘thereupon/from then’
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
क्षीर-अब्धौin the ocean of milk
क्षीर-अब्धौ:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘क्षीरस्य अब्धिः’
देव-दानवैःby the gods and demons
देव-दानवैः:
कर्ता (Agent in passive)/करण (Means)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः: ‘देवाश्च दानवाश्च’