Shloka 1

इति ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने स्तेयपानकथनं नाम सप्तमो ऽध्यायः इन्द्र उवाच अगम्यागमनं किं वा को दोषः का च निष्कृतिः / एतन्मे मुनिशार्दूल विस्तराद्वक्तुमर्हसि

iti brahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne steyapānakathanaṃ nāma saptamo 'dhyāyaḥ indra uvāca agamyāgamanaṃ kiṃ vā ko doṣaḥ kā ca niṣkṛtiḥ / etanme muniśārdūla vistarādvaktumarhasi

এইদৰে ব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ উত্তৰভাগত হয়গ্ৰীৱ–অগস্ত্য সংবাদৰ ললিতোপাখ্যানত ‘স্তেয়পান-কথন’ নাম সপ্তম অধ্যায়। ইন্দ্ৰে ক’লে—অগম্যাগমন কি? তাৰ দোষ কি আৰু তাৰ নিষ্কৃতি/প্ৰায়শ্চিত্ত কি? হে মুনিশাৰ্দূল, এই কথা মোক বিস্তাৰে ক’বলৈ অনুগ্ৰহ কৰা।

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
brahmāṇḍa-mahāpurāṇein the Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
brahmāṇḍa-mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahmāṇḍa + mahāpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); compound: brahmāṇḍasya mahāpurāṇam (षष्ठी-तत्पुरुष)
uttara-bhāgein the latter section
uttara-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular; karmadhāraya: uttaraḥ bhāgaḥ
hayagrīva-agastya-saṃvādein the dialogue of Hayagrīva and Agastya
hayagrīva-agastya-saṃvāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothayagrīva + agastya + saṃvāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; compound: hayagrīvāgastyayoḥ saṃvādaḥ (षष्ठी-तत्पुरुष)
lalita-upākhyānein the Lalitā episode
lalita-upākhyāne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; compound: lalitāyāḥ upākhyānam (षष्ठी-तत्पुरुष)
steya-pāna-kathanaṃthe narration about drinking (liquor) by theft / illicit drinking
steya-pāna-kathanaṃ:
Karta (कर्ता/subject of nominal sentence)
TypeNoun
Rootsteya + pāna + kathana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; compound: steyasya pānasya kathanaṃ (षष्ठी-तत्पुरुष, multi-member)
nāmacalled
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), naming particle (नाम-प्रयोग)
saptamaḥseventh
saptamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ordinal adjective qualifying adhyāyaḥ
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
agamya-āgamanaṃgoing to the forbidden (illicit approach)
agamya-āgamanaṃ:
Karma (कर्म/object of inquiry)
TypeNoun
Rootagamya + āgamana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; karmadhāraya: agamyam āgamanam (going to the unapproachable/forbidden)
kimwhat?
kim:
Prashna (प्रश्न/ interrogative)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; interrogative pronoun
or
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
FormAvyaya, disjunctive particle (विकल्पार्थक)
kaḥwhich/what (is)
kaḥ:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; interrogative pronoun
doṣaḥfault, sin
doṣaḥ:
Karta (कर्ता/subject of question)
TypeNoun
Rootdoṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
what (is)
:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; interrogative pronoun
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction (समुच्चयार्थक)
niṣkṛtiḥexpiation, atonement
niṣkṛtiḥ:
Karta (कर्ता/subject of question)
TypeNoun
Rootniṣkṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular
etatthis
etat:
Karma (कर्म/object of telling)
TypeNoun
Rootetat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd), Singular; demonstrative pronoun
meto me / for me
me:
Sampradāna (सम्प्रदान/beneficiary)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Singular; enclitic pronoun
muni-śārdūlaO tiger among sages
muni-śārdūla:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni + śārdūla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular; karmadhāraya: śārdūlaḥ muniḥ (tiger among sages)
vistarātin detail
vistarāt:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvistara (प्रातिपदिक)
FormAblative used adverbially (पञ्चमी-अर्थे अव्ययीभाव), adverb: ‘in detail’
vaktumto tell
vaktum:
Prayojana (प्रयोजन/infinitive complement)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormTumun infinitive (तुमुन्), ‘to speak’
arhasiyou ought / you are fit
arhasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (धातु)
FormLaṭ (लट्, present), Parasmaipada, 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular