Shloka 37
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
गुकारस्यान्धकारोर्ऽथो रुकारस्तन्निरोधकः / अन्धकारनिरोधित्वाद्गुरुरित्यभिधीयते
Transliteration
gukārasyāndhakāror'tho rukārastannirodhakaḥ / andhakāranirodhitvādgururityabhidhīyate
Translation
‘গু’ অন্ধকাৰৰ অৰ্থ, আৰু ‘ৰু’ তাৰ নিবাৰক। অন্ধকাৰ নিবারণ কৰাতেই তেওঁ ‘গুরু’ বুলি অভিহিত॥
Word by Word
गुकारस्यof the syllable ‘gu’
गुकारस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootगुकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; Genitive singular
अन्धकारःdarkness
अन्धकारः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
अर्थःmeaning
अर्थः:
विशेष्य-विशेषण/समानााधिकरण (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular (predicate noun)
रुकारःthe syllable ‘ru’
रुकारः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
तत्that (darkness)
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular (pronoun)
निरोधकःremover, restrainer
निरोधकः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिरोधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular; विशेषण (adjective) to रुकारः
अन्धकारof darkness
अन्धकार:
सम्बन्ध (Genitive relation within compound)
TypeNoun
Rootअन्धकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषे पूर्वपद (as first member in compound)
निरोधित्वात्because of (being) the remover
निरोधित्वात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootनिरोधित्व (प्रातिपदिक; भाव/तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular; हेतु (cause)
गुरुःguru
गुरुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/वाक्य-चिह्न (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
अभिधीयतेis called
अभिधीयते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-धा (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)