Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

जगच्चराचरं चैतत्प्रपञ्चद्वितयात्मकम् / भूषयन्तीं शिवां कम्पामनुकंपार्द्रमानसाम्

jagaccarācaraṃ caitatprapañcadvitayātmakam / bhūṣayantīṃ śivāṃ kampāmanukaṃpārdramānasām

চৰাচৰময় এই জগত—দ্বিবিধ প্ৰপঞ্চস্বৰূপ—কৰুণাৰে আৰ্দ্ৰহৃদয়া শিৱা ‘কম্পা’ৰ দ্বাৰা ভূষিত।

jagatthe world
jagat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st), Singular
cara-acarammoving and unmoving
cara-acaram:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootcara-acara (प्रातिपदिक; चर + अचर)
FormNeuter, Nominative, Singular; द्वन्द्व—‘moving and unmoving’; विशेषण—‘jagat’
caand
ca:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-निपात)
etatthis
etat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormDemonstrative pronoun, Neuter, Nominative, Singular; ‘this’
prapañca-dvitaya-ātmakamof twofold manifestation
prapañca-dvitaya-ātmakam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprapañca-dvitaya-ātmaka (प्रातिपदिक; प्रपञ्च + द्वितय + आत्मक)
FormNeuter, Nominative, Singular; ‘having the nature of a twofold manifestation’; विशेषण—‘jagat/etat’
bhūṣayantīmadorning
bhūṣayantīm:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootbhūṣ (धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Feminine, Accusative (2nd), Singular; ‘adorning’
śivāmŚivā (the Goddess)
śivām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśivā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd), Singular
kampāmKampā (name/epithet)
kampām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkampā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd), Singular; apposition to ‘śivām’
anukaṃpā-ardra-mānasāmwhose heart is softened by compassion
anukaṃpā-ardra-mānasām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanukaṃpā-ardra-mānasa (प्रातिपदिक; अनुकम्पा + आर्द्र + मानस)
FormFeminine, Accusative (2nd), Singular; बहुव्रीहि—‘whose mind is moist/soft with compassion’; विशेषण—‘śivām/kampām’