Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

पादः क्रान्तस्तृतीयो ऽयमनुषङ्गेण नस्त्वया / चतुर्थं विस्तरात्पादं संहारं पारिकीर्त्तय

pādaḥ krāntastṛtīyo 'yamanuṣaṅgeṇa nastvayā / caturthaṃ vistarātpādaṃ saṃhāraṃ pārikīrttaya

প্ৰসঙ্গবশত তুমি আমাৰ বাবে এই তৃতীয় পাদ সম্পন্ন কৰিলা; এতিয়া চতুৰ্থ পাদটো বিস্তাৰে আৰু সংহাৰো বৰ্ণনা কৰা।

pādaḥthe section (pāda)
pādaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāda (पाद प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg)
krāntaḥcompleted/covered
krāntaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (विधेय)
TypeAdjective
Rootkrānta (कृदन्त; √kram/क्रम् धातु)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg); past participle predicate to ‘pādaḥ’
tṛtīyaḥthird
tṛtīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (तृतीय प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg); qualifies ‘pādaḥ’
ayamthis
ayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Prathamā (nom, 1st), Ekavacana (sg)
anuṣaṅgeṇaas a continuation
anuṣaṅgeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootanuṣaṅga (अनुषङ्ग प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Tṛtīyā (instr, 3rd), Ekavacana (sg); adverbial-instrumental ‘by way of continuation/connection’
naḥfor us
naḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī/Caturthī (gen/dat, 6th/4th), Bahuvacana (pl); enclitic ‘for us/our’ (context: ‘for us’)
tvayāby you
tvayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā (instr, 3rd), Ekavacana (sg)
caturthamfourth
caturtham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootcaturtha (चतुर्थ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Dvitīyā (acc, 2nd), Ekavacana (sg); qualifies ‘pādam’
vistarātin detail
vistarāt:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeNoun
Rootvistara (विस्तर प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc/also neut), Pañcamī (abl, 5th), Ekavacana (sg); adverbial-ablative ‘in detail/at length’
pādamsection (pāda)
pādam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāda (पाद प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Dvitīyā (acc, 2nd), Ekavacana (sg)
saṃhāramthe dissolution/summary (saṃhāra)
saṃhāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃhāra (संहार प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masc), Dvitīyā (acc, 2nd), Ekavacana (sg); appositional object to ‘pādam’
pāri-kīrtayadescribe fully
pāri-kīrtaya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari + √kīrt (परि + कीर्त् धातु)
FormLoṭ-lakāra (imperative), Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana (sg), Parasmaipada; with upasarga pari-