Shloka 152
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
ततः संवर्द्धितः शैलानति क्रम्य ग्रहांस्तथा / लोकान्संहरते दीप्तो घोरः संवर्त्तको ऽनलः
Transliteration
tataḥ saṃvarddhitaḥ śailānati kramya grahāṃstathā / lokānsaṃharate dīpto ghoraḥ saṃvarttako 'nalaḥ
Translation
তাৰ পিছত সি বৃদ্ধি পাই পৰ্বত অতিক্ৰম কৰি, গ্ৰহসমূহো পাৰ হৈ, দীপ্ত আৰু ভয়ংকৰ সংৱৰ্তক অনলে সকলো লোক সংহাৰ কৰে।
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/कालवाचक ‘then/thereupon’
संवर्द्धितःgrown, intensified
संवर्द्धितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+वृध् (धातु) → संवर्द्धित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle ‘increased, intensified’
शैलान्mountains
शैलान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; accusative plural
अतिover, beyond
अति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय; ‘over, beyond’ (here as preverb to √क्रम्)
क्रम्यhaving crossed/stepped over
क्रम्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootक्रम् (धातु) → क्रम्य (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव (ल्यप्) gerund; ‘having stepped/overstepped’
ग्रहान्planets, celestial bodies
ग्रहान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; accusative plural
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यभावे ‘likewise/also’
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; accusative plural
संहरतेwithdraws, destroys
संहरते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+हृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; present 3rd sg; ‘draws in/destroys’
दीप्तःblazing
दीप्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीप् (धातु) → दीप्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle ‘bright, blazing’
घोरःterrible
घोरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
संवर्त्तकःthe world-ending (fire), Saṃvarttaka
संवर्त्तकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंवर्त्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
अनलःfire
अनलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular