Shloka 144
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
दीप्ताभिः संतताभिश्च चित्राभिश्च समन्ततः / अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च संरूद्धा सूर्यरश्मिभिः
Transliteration
dīptābhiḥ saṃtatābhiśca citrābhiśca samantataḥ / adhaścordhvaṃ ca tiryak ca saṃrūddhā sūryaraśmibhiḥ
Translation
দীপ্ত, অবিৰত আৰু বিচিত্ৰ সূৰ্যৰশ্মিয়ে সি চাৰিওফালে—তলত, ওপৰত আৰু তিৰ্যকভাৱে—সম্পূৰ্ণৰূপে আৱদ্ধ হ’ল।
Word by Word
dīptābhiḥby blazing (rays)
dīptābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootdīpta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural)
saṃtatābhiḥby continuous (ones)
saṃtatābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsaṃtata (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘continuous/extended’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
citrābhiḥby variegated (ones)
citrābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘variegated/wondrous’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
samantataḥon all sides
samantataḥ:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootsamantatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
adhaḥbelow
adhaḥ:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootadhas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
ūrdhvamabove
ūrdhvam:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial use)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
tiryakhorizontally/sideways
tiryak:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Roottiryac (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
saṃrūddhāwas hemmed in/blocked
saṃrūddhā:
Karta (कर्ता) (predicate adjective of pṛthvī understood)
TypeAdjective
Rootsam-√rudh (धातु) + kta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘blocked/hemmed in’
sūrya-raśmibhiḥby the sun-rays
sūrya-raśmibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक) + raśmi (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘sun’s rays’; पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural)