Shloka 20
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
मननाच्च मनुषयास्ते प्रजनात्प्रथिताः प्रजाः / सृष्ट्वा पुनः प्रजाः सो ऽथ स्वां तनुं स व्यपोहत
Transliteration
mananācca manuṣayāste prajanātprathitāḥ prajāḥ / sṛṣṭvā punaḥ prajāḥ so 'tha svāṃ tanuṃ sa vyapohata
Translation
মননৰ বাবে তেওঁলোক ‘মানৱ’ বুলি পৰিচিত হ’ল, আৰু প্ৰজননৰ পৰা তেওঁলোক প্ৰথিত প্ৰজা হ’ল। পুনৰ প্ৰজা সৃষ্টি কৰি তেওঁ নিজৰ দেহ আঁতৰাই দিলে।
Word by Word
mananātfrom thinking/reflection
mananāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootmanana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Pañcamī (5), Ekavacana; apādāna (source)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; samuccaya (conjunction)
manuṣyāḥhumans
manuṣyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuṣya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana
tethose
te:
Karta (कर्ता) (apposition)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana; sarvanāma
prajanātfrom procreation
prajanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootprajanā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Pañcamī (5), Ekavacana; apādāna
prathitāḥrenowned/known as
prathitāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprathita (कृदन्त; √prath (धातु))
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana; bhūta-kṛdanta (past passive participle), viśeṣaṇa
prajāḥcreatures
prajāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana
sṛṣṭvāhaving created
sṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा), pūrva-kāla-kriyā (prior action)
punaḥagain
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (kriyā-viśeṣaṇa)
prajāḥcreatures
prajāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2/द्वितीया), Bahuvacana; karma (object)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
athathen
atha:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse particle (sequence)
svāmhis own
svām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2), Ekavacana; viśeṣaṇa
tanumbody/form
tanum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2), Ekavacana; karma
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
vyapohatacast off/removed
vyapohata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootapa-√uh (धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada; upasarga: vi + apa