Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 182
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
संपद्यते कृतं तेषु कलिशिष्टेषु वै तदा / यथा कृतस्य संतानः कलिपूर्वः स्मृतो बुधैः
Transliteration
saṃpadyate kṛtaṃ teṣu kaliśiṣṭeṣu vai tadā / yathā kṛtasya saṃtānaḥ kalipūrvaḥ smṛto budhaiḥ
Translation
তেতিয়া সেই কলি-শিষ্ট অৱস্থাত কৃতযুগৰ ভাব সম্পন্ন হয়; কিয়নো কৃতযুগৰ পৰম্পৰাক বুধসকলে ‘কলিপূৰ্ব’ বুলি স্মৰণ কৰিছে।
Word by Word
संपद्यतेcomes to be/occurs
संपद्यते:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootसम्+पद् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; धातुः पद्/पद्य (to come to be/occur)
कृतम्the Kṛta (age)
कृतम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कृतयुगम् इत्यर्थे (subject)
तेषुamong/in those
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; सर्वनाम
कलिशिष्टेषुin those remaining after Kali / with Kali as remainder
कलिशिष्टेषु:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकलि-शिष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समासः कलिना शिष्टाः/अवशिष्टाः इति (तत्पुरुष); विशेषणं ‘तेषु’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic)
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparative)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
कृतस्यof the Kṛta (age)
कृतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; कृतयुगस्य
संतानःcontinuation/lineage/sequence
संतानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंतान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कलिपूर्वःpreceded by Kali
कलिपूर्वः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकलि-पूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कलिः पूर्वः यस्य सः इति (तत्पुरुष); विशेषणं ‘संतानः’
स्मृतःis regarded/remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/Predicate; passive sense)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः स्मृ (to remember/consider)
बुधैःby the wise
बुधैः:
Karana (करण/Agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन