Shloka 21
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
महाबलेन वोत्सिक्तः कालनेमिर्निपातितः / उत्तरांशे समुद्रस्य क्षीरोदस्यामृतोदधेः / यः शेतेशश्वतं योगमाच्छाद्य तिमिरं महत्
Transliteration
mahābalena votsiktaḥ kālanemirnipātitaḥ / uttarāṃśe samudrasya kṣīrodasyāmṛtodadheḥ / yaḥ śeteśaśvataṃ yogamācchādya timiraṃ mahat
Translation
মহাবলে উন্মত্ত কালনেমি পতিত হ’ল; ক্ষীৰোদ নামৰ অমৃত-সমুদ্ৰৰ উত্তৰ অংশত, মহাতিমিৰ আচ্ছাদিত কৰি তেওঁ শাশ্বত যোগত শয়ন কৰে।
Word by Word
महाबलेनby great strength
महाबलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘महद् बलम्’
वःyour
वः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) वा द्वितीया (2nd) बहुवचन-रूप; अत्र सम्भाव्यं ‘your’ (gen.)
उत्सिक्तःarrogant
उत्सिक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत्-सिच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘puffed up/arrogant’
कालनेमिःKālanemi
कालनेमिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नामविशेषः
निपातितःwas felled
निपातितः:
Kriya (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootनि-पत्/नि-पा-तय् (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘caused to fall/slain’
उत्तर-अंशेin the northern part
उत्तर-अंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर + अंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘उत्तरे अंशे’
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
क्षीरोदस्यof the Milk-Ocean
क्षीरोदस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षीर + उद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘क्षीरस्य उदः’ = क्षीरोद (milk-ocean)
अमृत-उदधेःof the nectar-ocean
अमृत-उदधेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअमृत + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘अमृतस्य उदधिः’
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शेतेlies/reclines
शेते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशी (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
शाश्वतम्eternal
शाश्वतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘eternal’
योगम्yogic trance/union
योगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आच्छाद्यhaving covered
आच्छाद्य:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-छद् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष (gerund), ‘having covered’
तिमिरम्darkness
तिमिरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतिमिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘great’