Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 115
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
विभ्रान्ताः प्रद्रुताः सर्वाः समेत्याप्सरसस्तदा / गच्छन्तीमन्वगच्छत्तां पुत्रस्तप्तां त्वयन्शिरा
Transliteration
vibhrāntāḥ pradrutāḥ sarvāḥ sametyāpsarasastadā / gacchantīmanvagacchattāṃ putrastaptāṃ tvayanśirā
Translation
তেতিয়া সকলো অপ্সৰা বিভ্ৰান্ত হৈ দৌৰি আহি একেলগে গোট খালে। তাপিত মনৰে যোৱা তাইক পুত্ৰই মূৰ নোৱাই অনুসৰণ কৰিলে।
Word by Word
विभ्रान्ताःconfused
विभ्रान्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविभ्रान्त (कृदन्त; √भ्रम् धातु, उपसर्ग वि-)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘confused/wandering’
प्रद्रुताःhaving fled
प्रद्रुताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रद्रुत (कृदन्त; √द्रु धातु, उपसर्ग प्र-)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘having run forth’
सर्वाःall (of them)
सर्वाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनामसदृश विशेषण/संज्ञा
समेत्यhaving assembled
समेत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√इ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) with उपसर्ग सम्: ‘having come together/assembled’
अप्सरसःapsarases
अप्सरसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb: then)
गच्छन्तीम्(her) who was going
गच्छन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘going’ (qualifies ताम्)
अन्वगच्छत्followed
अन्वगच्छत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग अनु- ‘followed’
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःthe son
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तप्ताम्afflicted
तप्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतप्त (कृदन्त; √तप् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘heated/afflicted’ (qualifies ताम्)
त्वयन्(unclear epithet)
त्वयन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootत्वयन् (प्रातिपदिक; अनिश्चित/दुर्लभ-पाठ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पाठभेद/दुर्बोध—सम्भाव्यं विशेषणम्
शिराःhead
शिराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (वैकल्पिक-रूप: शिराः); कर्तृपद-सम्बन्धे विशेषणवत्