Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 17
इक्ष्वाकुवंशकीर्त्तनम्
Ikṣvāku Lineage Proclamation; Nimi–Mithilā/Videha Genealogy
Devanagari script
किमर्थं वाकृषद्राजा क्षेत्रं यस्मिन् बभूव ह / सूत उवाच अग्निक्षेत्रे कृष्यमाणे अश्वमेधे महात्मनः
Transliteration
kimarthaṃ vākṛṣadrājā kṣetraṃ yasmin babhūva ha / sūta uvāca agnikṣetre kṛṣyamāṇe aśvamedhe mahātmanaḥ
Translation
যি ক্ষেত্ৰত (সীতা) প্ৰকাশ পালে, সেই ক্ষেত্ৰখন ৰজাই কিয় চাষ কৰিছিল? সূতে ক’লে—মহাত্মাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞত অগ্নিক্ষেত্ৰ চাষ কৰা হৈছিল।
Word by Word
किमर्थम्for what reason
किमर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-तत्पुरुषसमासः (किम् अर्थम् = for what reason)
वाor/indeed
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
अकृषत्ploughed
अकृषत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘अकृषत्’ = ploughed
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षेत्रम्field
क्षेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/स्मरणार्थक-निपात (emphatic particle)
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अग्निक्षेत्रेin the fire-altar field
अग्निक्षेत्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अग्नेः क्षेत्रे)
कृष्यमाणेwhile being ploughed
कृष्यमाणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृष् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (Present Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रे)
अश्वमेधेat the Aśvamedha (sacrifice)
अश्वमेधे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) + मेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अश्वस्य मेधः)
महात्मनःof the great-souled (king)
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)