Adhyaya 54
सगरचरिते सागराविनाशः (The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative)
এই অধ্যায়ত সগৰ-চৰিতৰ ঘটনা কাৰণ-শৃংখলাৰ দৰে আগবাঢ়ে। জৈমিনিয়ে সতৰ্ক কৰে যে কপিল মুনিৰ ‘ক্ৰোধাগ্নি’ ঋতুৰ বাহিৰতো জগত দগ্ধ কৰিব পাৰে। স্তৱ আৰু প্ৰাৰ্থনাত প্ৰসন্ন হৈ কপিলে সেই ভয়ংকৰ অগ্নি সংবৰণ কৰে, দেৱতা আৰু তপস্বীসকলৰ বাবে সমতা পুনঃস্থাপিত হয়। তাৰ পাছত নাৰদ অযোধ্যালৈ আহি বিধিবৎ আতিথ্য গ্ৰহণ কৰি বংশ-ইতিহাসৰ গুৰুত্বপূর্ণ সংবাদ দিয়ে—যজ্ঞাশ্ব অনুসন্ধানলৈ পঠোৱা সগৰপুত্ৰসকল ব্ৰহ্মদণ্ডে বিনষ্ট হৈছে। অশ্বটো দেৱবশত অন্য ঠাইলৈ সৰাই নিয়া হৈছিল। ৰাজকুমাৰসকলে ভূগৰ্ভত খনন কৰি পাতালত অশ্বৰ ওচৰত কপিলক দেখে, কিন্তু ভ্ৰমত তেওঁক অশ্বচোৰ বুলি দোষাৰোপ কৰে। কপিলৰ দৃষ্টিজাত অগ্নিয়ে তেওঁলোকক ভস্ম কৰে। নাৰদে ব্যাখ্যা কৰে—তেওঁলোক নিষ্ঠুৰ, পাপী আৰু লোকবিঘ্নকাৰী আছিল, সেয়ে এই বিনাশ ধৰ্মসঙ্গত।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरचरितेसागराविनाशो नाम त्रिपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५३// जैमिनिरुवाच क्रोधाग्निमेनं विप्रेन्द्र सद्यः संहर्त्तुमर्हसि / नो चेदकाले लोको ऽयं सकलस्तेन दह्यते
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণত, বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত সগৰচৰিতৰ ‘সাগৰাবিনাশ’ নামৰ ত্ৰিপঞ্চাশতম অধ্যায়। জৈমিনি ক’লে—হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! এই ক্ৰোধাগ্নি তৎক্ষণাৎ সংহাৰ কৰা উচিত; নচেৎ অকালে এই সমগ্ৰ লোক ইয়াৰ দ্বাৰা দগ্ধ হ’ব।
Verse 2
दृष्टस्ते महिमानेन व्याप्तमासीच्चराचरम् / क्षमस्व संहर क्रोधं नमस्ते विप्रपुङ्गव
চৰাচৰ সকলোকে ব্যাপি থকা আপোনাৰ মহিমা আমি দেখিলোঁ। ক্ষমা কৰক; ক্ৰোধ সংহাৰ কৰক। হে বিপ্ৰপুঙ্গৱ, আপোনাক নমস্কাৰ।
Verse 3
एवं संस्तूयमानस्तु भगवान्कपिलो मुनिः / तूर्णमेव क्षयं निन्ये क्रोधाग्निमतिभैरवम्
এইদৰে স্তুতিত হৈ থকা ভগৱান কপিল মুনিয়ে সেই অতিভয়ংকৰ ক্ৰোধাগ্নিক তৎক্ষণাৎ ক্ষয়লৈ নিলে, শমাই দিলে।
Verse 4
ततः प्रशान्तमभवज्जगत्सर्वं चराचरम् / देवास्तपस्विनश्चैव बभूवुर्विगतज्वराः
তেতিয়া চল-অচল সকলো জগত শান্ত হ’ল। দেৱতা আৰু তপস্বীসকলেও জ্বৰমুক্ত হ’ল।
Verse 5
एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्नारदो मुनिः / अयोध्या मगमद्राजन्देवलोकाद्यदृच्छया
সেই সময়তেই, হে ৰাজন, ভগৱান মুনি নাৰদ দেৱলোকৰ পৰা যদৃচ্ছাভাৱে অযোধ্যালৈ আহিল।
Verse 6
तमागतमभिप्रेक्ष्य नारदं सगरस्तदा / अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयामास शास्त्रतः
নাৰদক অহা দেখি সগৰে তেতিয়া শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে অৰ্ঘ্য, পাদ্য আদি দি যথাযথ পূজা কৰিলে।
Verse 7
परिगृह्य च तत्पूजामासीनः परमासने / नारदो राजशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्
সেই পূজা গ্ৰহণ কৰি পৰম আসনত বহি নাৰদে ৰাজশাৰ্দূলক এই বাক্য ক’লে।
Verse 8
नारद उवाच हयसंचारणार्थाय संप्रयातास्तवात्मजाः / ब्रह्मदण्डहताः सर्वे विनष्टा नृपसत्तम
নাৰদে ক’লে—হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! অশ্ব অনুসন্ধানৰ বাবে যোৱা তোমাৰ পুত্ৰসকল সকলো ব্রহ্মদণ্ডে নিহত হৈ বিনষ্ট হৈছে।
Verse 9
संरक्ष्यमाणस्तैः सर्वैर्हयस्ते यज्ञियो नृप / केनाप्य लक्षितः क्वापि नीतो विधिवशाद्दिवि
হে নৃপ! সকলোৱে ৰক্ষা কৰি থকা সেই যজ্ঞীয় অশ্বক কোনোবাই লক্ষ্য কৰি, বিধিৰ বশে ক’তবাতো দিব্যলোকলৈ লৈ গ’ল।
Verse 10
ततो विनष्टं तुरगं विचिन्वन्तो महीतले / प्रालभन्त न ते क्वापि तत्प्रवृत्तिं चिरान्नृप
তাৰ পাছত তেওঁলোকে পৃথিৱীত হেৰোৱা ঘোঁৰাটোক বিচাৰি ফুৰিলে; হে নৃপ, বহুদিন ধৰি ক’তেও তাৰ কোনো সন্ধান নাপালে।
Verse 11
ततो ऽवनेरधस्ते ऽश्वं विचेतुं कृतनिश्चयाः / सागरास्ते समारभ्य प्रचख्नुर्वसुधातलम्
তেতিয়া তেওঁলোকে অশ্বক পৃথিৱীৰ তলত বিচাৰিবলৈ দৃঢ় সিদ্ধান্ত ল’লে; সগৰৰ পুত্ৰসকলে আৰম্ভ কৰি ভূপৃষ্ঠ খুঁদিবলৈ ধৰিলে।
Verse 12
खनन्तो वसुधा मश्वं पाताले ददृशुर्नृप / समीपे तस्य योगीन्द्रं कपिलं चमहामुनिम्
খনন কৰি কৰি, হে নৃপ, তেওঁলোকে পাতালত সেই অশ্বক দেখিলে; তাৰ ওচৰত যোগীন্দ্ৰ মহামুনি কপিলকো দেখিলে।
Verse 13
तं दृष्ट्वा पापकर्माणस्ते सर्वे कालचोदिताः / कपिलं कोपयामासुरश्वहर्त्तायमित्यलम्
তেওঁক দেখি পাপকর্মী তেওঁলোক সকলেই কালৰ প্ৰেৰণা পাই ক’লে—“এইজনেই অশ্বহৰ্তা”—আৰু কপিল মুনিক ক্ৰুদ্ধ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 14
ततस्तत्क्रोधसंभूतनेत्राग्नेर्दहतो दिशः / इन्धनीभूतदेहास्ते पुत्राः संक्षयमागताः
তাৰ পাছত তাৰ ক্ৰোধজন্মা নয়নাগ্নিয়ে দিশাসমূহ দহি পেলালে; ইন্ধনসদৃশ দেহধাৰী সেই পুত্ৰসকল বিনাশপ্ৰাপ্ত হ’ল।
Verse 15
क्रूराः पापसमाचाराः सर्वलोकोपरोधकाः / यतस्ते तेन राजेन्द्र न शोकं कर्तुमर्हसि
সিহঁত নিষ্ঠুৰ, পাপাচাৰী আৰু সকলো লোকৰ বাধাস্বৰূপ আছিল; সেয়ে, ৰাজেন্দ্ৰ, সিহঁতৰ বাবে শোক কৰা তোমাৰ উচিত নহয়।
Verse 16
स त्वं धैर्यधनो भूत्वा भवित व्यतयात्मनः / नष्टं मृतमतीतं च नानुशोचन्ति पण्डिताः
তুমি ধৈৰ্যক ধন কৰি, যি হ’বই লাগিছিল তাক গ্ৰহণ কৰা; নষ্ট, মৃত আৰু অতীতৰ বাবে পণ্ডিতসকলে শোক নকৰে।
Verse 17
तस्मात्पौत्रमिमं बालमंशुमन्तं महामतिम् / तुरगानयनार्थाय नियुङ्क्ष्व नृपसत्तम
সেয়ে, নৃপসত্তম, এই বাল পৌত্ৰ অংশুমন্ত—মহামতি—ক অশ্ব আনিবলৈ নিয়োগ কৰা।
Verse 18
इत्यक्त्वा राजशार्दूलं सदस्यर्त्विक्समन्वितम् / क्षणेन पश्यतां तेषां नारदो ऽन्तर्दधे मुनिः
এইদৰে কৈ, সদস্য আৰু ঋত্বিকসহ সেই ৰাজশাৰ্দূলক এৰি, সিহঁতে চাই থাকোঁতেই ক্ষণতে মুনি নাৰদ অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 19
तच्छ्रत्वा वचन तस्य नारदस्य नृपोत्तमः / दुःखशोकपरातात्मा दध्यौ चिरमुदारधीः
নাৰদৰ বাক্য শুনি সেই শ্ৰেষ্ঠ ৰজা দুখ-শোকত ব্যাকুলচিত্ত হৈ, উদাৰ বুদ্ধিৰে দীঘলীয়া সময় ধ্যান-মগ্ন হৈ ৰ’ল।
Verse 20
तं ध्यानयुक्तं सदसि समासीनमवाङ्मुखम् / वसिष्ठः प्राह राजानं सांत्वयन्देशकालवित्
সভাত ধ্যানমগ্ন হৈ মুখ নত কৰি বহি থকা ৰজাক দেখি দেশ-কালজ্ঞ বশিষ্ঠে সান্ত্বনা দি ৰজাক ক’লে।
Verse 21
किमिदं धैर्यसाराणामवकाशं भवदृशाम् / लभते हृदि चेच्छोकः प्राप्तं धीर तया फलम्
হে ধীৰ! তোমাৰ দৰে ধৈৰ্যসাৰ লোকৰ হৃদয়ত এই শোক কেনেকৈ ঠাই পালে? কোৱা, ইয়াৰ পৰা কি ফল লাভ হ’ল?
Verse 22
दौर्मनस्यं शिथिलयन्सर्वं दिष्टवशानुगम् / मन्वानो ऽनन्तरं कृत्यं कर्तुमर्हस्यसंशयम्
মনোবেদনা শিথিল কৰা; সকলো বিধিৰ অধীন ঘটিছে বুলি ভাবি, এতিয়া পৰৱৰ্তী কৰ্তব্য নিঃসন্দেহে সম্পাদন কৰাটো তোমাৰ উচিত।
Verse 23
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु राजा कार्यार्थतत्त्ववित् / धृतिं सत्त्वं समालंब्य तथेति प्रत्यभाषत
বশিষ্ঠে এনেদৰে ক’লে, কাৰ্য-অৰ্থৰ তত্ত্বজ্ঞানী ৰজাই ধৈৰ্য আৰু সাহস ধৰি ‘তথাই’ বুলি উত্তৰ দিলে।
Verse 24
अंशुमन्तं समाहूय पौत्रं विनयशालिनम् / ब्रह्मक्षत्त्रसभामध्ये शनैरिदमभाषत
বিনয়শীল পৌত্ৰ অংশুমন্তক মাতি, ব্ৰাহ্মণ-ক্ষত্ৰিয় সভাৰ মাজত তেওঁ ধীৰে ধীৰে এই কথা ক’লে।
Verse 25
ब्रह्मदण्डहताः सर्वे पितरस्तव पुत्रक / पतिताः पापकर्माणो निरये शाश्वतीः समाः
হে পুত্ৰ! তোমাৰ সকলো পিতৃগণ ব্ৰহ্মদণ্ডে দণ্ডিত হৈ, পাপকর্মৰ ফলত পতিত হৈ, নৰকত অনন্ত বছৰ ধৰি পৰি আছে।
Verse 26
त्वमेव संततिर्मह्यं राज्यस्यास्य च रक्षिता / त्वदायत्तमशेषं मे श्रेयो ऽमुत्र परत्र च
তুমিয়েই মোৰ বংশধাৰা আৰু এই ৰাজ্যৰ ৰক্ষক; ইহলোক আৰু পৰলোকত মোৰ সকলো শ্ৰেয় তোমাৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰ।
Verse 27
स त्वं गच्छ ममादेशात्पाताले कपिलान्तिकम् / तुरगानयनार्थाय यत्नेन महातान्वितः
সেয়ে তুমি মোৰ আদেশে পাতাললৈ কপিল মুনিৰ ওচৰলৈ যোৱা; ঘোঁৰা আনিবলৈ মহা প্ৰয়াস আৰু ধৈৰ্য ধৰি।
Verse 28
तं प्रार्थयित्वा विधिवत्प्रसाद्य च विशेषतः / आदाय तुरगं वत्स शीघ्रमागन्तुमर्हसि
তেওঁক বিধিমতে প্ৰাৰ্থনা কৰি আৰু বিশেষভাৱে প্ৰসন্ন কৰি, হে বৎস, ঘোঁৰাটো লৈ শীঘ্ৰে উভতি আহিবা।
Verse 29
जैमिनिरुवाच एवमुक्तोंऽशुमांस्तेन प्रणम्य पितरं पितुः / तथेत्युक्त्वा महाबुद्धिः प्रययौ कपिलान्तिकम्
জৈমিনিয়ে ক’লে—এনেদৰে কোৱা হ’লে অংশুমানে পিতাৰ পিতামহক প্ৰণাম কৰিলে। তাৰ পিছত ‘তথেই’ বুলি কৈ মহাবুদ্ধিমান কপিলৰ ওচৰলৈ গ’ল।
Verse 30
तमुपागम्य विधिवन्नमस्कृत्य यथामति / प्रश्रयावनतो भूत्वा शनैरिदमुवाच ह
তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈ বিধিমতে নমস্কাৰ কৰিলে, যথামতি। বিনয়ে নত হৈ ধীৰে ধীৰে এইদৰে ক’লে।
Verse 31
प्रसीद विप्रशार्दूल त्वामहं शरणं गतः / कोपं च संहर क्षिप्रं लोकप्रक्षयकारकम्
হে বিপ্ৰশাৰ্দূল! প্ৰসন্ন হওক; মই আপোনাৰ শৰণাগত। লোকবিনাশকাৰী এই ক্ৰোধ শীঘ্ৰে সংবৰণ কৰক।
Verse 32
त्वयि क्रुद्धे जगत्सर्वं प्रणाशमुपयास्यति / प्रशान्तिमुपयाह्याशुलोकाः संतु गतव्यथाः
আপুনি ক্ৰুদ্ধ হ’লে সমগ্ৰ জগত বিনাশলৈ যাব। সেয়ে শীঘ্ৰে প্ৰশান্তি লাভ কৰক; লোকসমূহ ব্যথামুক্ত হওক।
Verse 33
प्रसन्नो ऽस्मान्महाभाग पश्य सौम्येन चक्षुषा / ये त्वत्क्रोधाग्निनिर्दग्धास्तत्संततिमवेहि माम्
হে মহাভাগ! আমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ সৌম্য দৃষ্টিৰে চাওক। যিসকল আপোনাৰ ক্ৰোধাগ্নিত দগ্ধ হ’ল, মই তেওঁলোকৰ সন্ততি—এয়া জানক।
Verse 34
नाम्नांशुमन्तं नप्तारं सगरस्य महीपतेः / सो ऽहं तस्य नियोगेन त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षया
মই সগৰ মহাৰাজৰ নাতি অংশুমন্ত; তেওঁৰ নিয়োগত আপোনাৰ প্ৰসাদ লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে আহিছোঁ।
Verse 35
प्राप्तो दास्यसि चेद्ब्रह्मंस्तुरगानयनाय च / जैमिनिरुवाच इति तद्वचनं श्रुत्वा योगीन्द्रप्रवरो मुनिः
হে ব্ৰহ্মন, মই উপস্থিত; যদি আপুনি ঘোঁৰা আনিবলৈ দিব। জৈমিনিয়ে ক’লে—সেই বাক্য শুনি যোগীশ্ৰেষ্ঠ মুনি…
Verse 36
अंशुमन्तं समालोक्य प्रसन्न इदमब्रवीत् / स्वागतं भवतो वत्स दिष्ट्या च त्वमिहागतः
অংশুমন্তক দেখি তেওঁ প্ৰসন্ন হৈ ক’লে—বৎস, তোমাক স্বাগতম; সৌভাগ্যবশত তুমি ইয়ালৈ আহিছা।
Verse 37
गच्छ शीघ्रं हयश्चायं नीयतां सगरान्तिकम् / अधिक्षिप्तो ऽस्य यज्ञो ऽपि प्रागतः संप्रवर्त्तताम्
শীঘ্ৰে যা; এই ঘোঁৰাটো সগৰৰ ওচৰলৈ লৈ যা। তেওঁৰ যজ্ঞ বাধাপ্ৰাপ্ত হৈছিল; এতিয়া পুনৰ আৰম্ভ হৈ চলক।
Verse 38
व्रियतां च वरो मत्तस्त्वया यस्ते मनोगतः / दास्ये सुदुर्लभमपि त्वद्भक्तिपरितोषितः
তোমাৰ মনত যি বৰ আছে, মোৰ পৰা সেই বৰ বাছি লোৱা; তোমাৰ ভক্তিত সন্তুষ্ট হৈ মই অতি দুৰ্লভো দিম।
Verse 39
एषां तु संप्रमाशं हि गत्वा वद पितामहम् / पापानां मरणं त्वेषां न च शोचितुमर्हसि
ইহঁতৰ অন্ত দেখি পিতামহক কোৱা; ইহঁত পাপী, ইহঁতৰ মৃত্যুৰ বাবে তোমাৰ শোক কৰা উচিত নহয়।
Verse 40
ततः प्रणाम्य चोगीन्द्रमंशुमानिदमब्रवीत् / वरं ददासि चेन्मह्यं वरये त्वां महामुने
তাৰ পাছত অংশুমানে যোগীন্দ্ৰক প্ৰণাম কৰি ক’লে—হে মহামুনি, যদি আপুনি মোক বৰ দিব খোজে, তেন্তে মই আপোনাৰ পৰা বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ।
Verse 41
वरमर्हामि चेत्त्वत्तः प्रसन्नो दातुमर्हसि / त्वद्रोषपावकप्लुष्टाः पितरो ये ममाखिलाः
যদি মই আপোনাৰ পৰা বৰ পাবলৈ অৰ্হ আৰু আপুনি প্ৰসন্ন হৈ দিবলৈ যোগ্য হওঁ, তেন্তে আপোনাৰ ক্ৰোধাগ্নিত দগ্ধ হোৱা মোৰ সকলো পিতৃগণ—
Verse 42
संप्रयास्यन्ति ते ब्रह्मन्निरयं शास्वतीः समाः / ब्रह्मदण्डहतानां तु न हि पिण्डोदकक्रियाः
হে ব্ৰহ্মন, তেওঁলোক শাশ্বত বছৰসমূহলৈ নৰকলৈ গমন কৰিব; ব্ৰহ্মদণ্ডে নিহতসকলৰ বাবে পিণ্ড-উদক ক্ৰিয়া নহয়।
Verse 43
पिण्डोदकविहीनानामिह लोके महामुने / विद्यते पितृसालोक्यं न खलु श्रुतिचोदितम्
হে মহামুনি, এই লোকত পিণ্ড-উদকবিহীনসকলৰ পিতৃলোক-সালোক্য লাভ নহয়; শ্রুতিও তেনে নিৰ্দেশ নকৰে।
Verse 44
अक्षयः स्वर्गवासो ऽस्तु तेषां तु त्वत्प्रसादतः / वरेणानेन भगवन्कृतकृत्यो भावाम्यहम्
তোমাৰ প্ৰসাদে তেওঁলোকৰ অক্ষয় স্বৰ্গবাস হওক। হে ভগৱান, এই বৰে মই কৃতকৃত্য হ’লোঁ।
Verse 45
तत्प्रसीद त्वमेवैषां स्वर्गतेर्वद कारणम् / येनोद्धारणमेतेषां वह्नेः कोपस्य वै भवेत्
সেয়ে প্ৰসন্ন হওক; তেওঁলোকৰ স্বৰ্গগতিৰ কাৰণ আপুনি নিজেই কওক, যাতে অগ্নিৰ ক্ৰোধৰ পৰা তেওঁলোকৰ উদ্ধাৰ হয়।
Verse 46
ततस्तमाह योगीन्द्रःसुप्रसन्नेन चेतसा / निरयोद्धारणं तेषां त्वया वत्स न शक्यते
তেতিয়া যোগীন্দ্ৰে অতি প্ৰসন্নচিত্তে ক’লে—বৎস, তেওঁলোকৰ নৰকৰ পৰা উদ্ধাৰ তোমাৰ দ্বাৰা সম্ভৱ নহয়।
Verse 47
तैश्चापि नरके तावद्वस्तव्यं पापकर्मभिः / कालः प्रतीक्ष्यतां तावद्यावत्त्वत्पौत्रसंभवः
পাপকর্মৰ ফলত তেওঁলোকে তেতিয়ালৈকে নৰকতে থাকিব লাগিব। তেতিয়ালৈকে সময়ৰ অপেক্ষা কৰা, যেতিয়ালৈকে তোমাৰ পৌত্ৰৰ জন্ম নহয়।
Verse 48
कालान्ते भविता वत्स पौत्रस्तव महामतिः / राजा भगीरथो नाम सर्वधर्मार्थतत्त्ववित्
কালান্তে, বৎস, তোমাৰ মহামতি পৌত্ৰ জন্মিব—ভগীৰথ নামৰ ৰজা, যি সকলো ধৰ্ম-অৰ্থ তত্ত্ব জানিব।
Verse 49
स तु यत्नेन महता पितृगौरवयन्त्रितः / आनेष्यति दिवो गङ्गां तपस्तप्त्वा महाद्ध्रुवम्
সি মহৎ প্ৰচেষ্টাৰে, পিতৃগৌৰৱৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ, মহাধ্ৰুৱ তপস্যা কৰি স্বৰ্গৰ গংগাক আনিব।
Verse 50
तदंभसा पावितेषु तेषां गात्रास्थिभस्मसु / प्राप्नुवन्ति गतिं स्वर्गे भवतः पितरो ऽखिलाः
সেই জলে তেওঁলোকৰ দেহ, অস্থি আৰু ভস্ম পবিত্ৰ হ’লে, আপোনাৰ সকলো পিতৃলোক স্বৰ্গত গতি লাভ কৰে।
Verse 51
तथेति तस्या माहात्म्यं गङ्गाया नृपनन्दन / भागीरथीति लोके ऽस्मिन्सा विख्यातिमुपैष्यति
তথেই হওক; হে নৃপনন্দন, গংগাৰ এই মাহাত্ম্য যে এই লোকত তাই ‘ভাগীৰথী’ নামে বিখ্যাত হ’ব।
Verse 52
यत्तोयप्लावितेष्वस्थिभस्मलोमनखेष्वपि / निरयादपि संयाति देही स्वर्लोकमक्षयम्
যাৰ জলে অস্থি, ভস্ম, লোম আৰু নখো প্লাৱিত হয়, সেই দেহী নৰকৰ পৰাো উঠি অক্ষয় স্বৰ্গলোক লাভ কৰে।
Verse 53
तस्मात्त्वं गच्छ भद्रं ते नशोकं कर्त्तुमर्हसि / पितामहाय चैवैनमश्वं संप्रतिपादय
সেয়ে তুমি যোৱা, তোমাৰ মঙ্গল হওক; শোক কৰা তোমাৰ উচিত নহয়। আৰু এই অশ্বটো পিতামহলৈ সমৰ্পণ কৰা।
Verse 54
जैमिनिरुवाच ततः प्रणम्य तं भक्त्या तथेत्युक्त्वा महामतिः / ययौ तेनाभ्यनुज्ञातः साकेतनगरं प्रति
জৈমিনিয়ে ক’লে—তাৰ পাছত সেই মহামতিয়ে ভক্তিভাৱে তেওঁক প্ৰণাম কৰি ‘তথেই’ বুলি কৈ, তেওঁৰ অনুমতি পাই সাকেত নগৰৰ ফালে গ’ল।
Verse 55
सगरं स समासाद्य तं प्रणम्य यथाक्रमम् / न्यवेदयच्च वृत्तान्तं मुनेस्तेषां तथान्मनः
সেইজন সগৰৰ ওচৰলৈ গৈ যথাক্ৰমে প্ৰণাম কৰি, মুনিৰ আৰু সকলোৰে বৃত্তান্ত, লগতে তেওঁলোকৰ মনোভাৱ নিবেদন কৰিলে।
Verse 56
प्रददौतुरगं चापि समानीतं प्रयत्नतः / अतः परमनुष्ठेयमब्रवीत्किं मयेति च
সেইজন যত্নে আনা ঘোঁৰাটিও অৰ্পণ কৰিলে। তাৰ পাছত ক’লে—এতিয়া আগলৈ কোন অনুষ্ঠান কৰিব লাগে? আৰু মই কি কৰোঁ?
Frequently Asked Questions
It advances the Solar-line Sagara narrative by documenting the loss of Sagara’s sons and setting the stage for subsequent lineage actions required to resolve the consequences (a dynastic rupture interpreted through dharma).
Ascetic power is world-effective: uncontrolled rishi-wrath can trigger premature cosmic dissolution (‘burning the world out of time’), so praise/propitiation and restraint function as mechanisms of cosmic stabilization.
No. The sampled material is from the Sagara–Kapila dynastic cycle, not the Lalitopakhyana; its primary value is genealogical historiography and the dharmic logic of royal catastrophe.