Adhyaya 36
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
এই অধ্যায়ত গুৰু–শিষ্য পৰম্পৰাত বসিষ্ঠে প্ৰসঙ্গ স্থাপন কৰে। সম্পূৰ্ণ কাৰণ-প্ৰসঙ্গ বুজি কুম্ভসম্ভৱ অগস্ত্য প্ৰসন্ন হৈ ভাৰ্গৱ ৰাম (পৰশুৰাম)ক উপদেশ দিয়ে। ভক্তিৰ ত্ৰিবিধ স্বৰূপ উপলব্ধি আৰু নিয়মবদ্ধ সাধনাৰ দ্বাৰা শীঘ্ৰ মন্ত্ৰসিদ্ধি লাভ হয় বুলি তেওঁ ব্যৱহাৰিক পথ দেখুৱায়। অনন্তদৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তেওঁ এবাৰ নাগৰাজ-শোভিত পাতাললৈ গৈ, তাত সনকাদি, নাৰদ, গৌতম, জাজলি, ক্ৰতু আদি সিদ্ধ-ঋষিসকলে জ্ঞানাৰ্থে ফণিনায়ক শেষৰ পূজা কৰা সভা দেখে। অগস্ত্য তাতে বহি আনন্দে বৈষ্ণৱী কথা শোনে; ভূতধাত্রী ভূমি শেষৰ সন্মুখত বহি নিৰন্তৰ প্ৰশ্ন কৰে বুলি বৰ্ণনা আছে। শেষৰ কৃপাৰে ঋষিসকলে ‘কৃষ্ণপ্ৰেমামৃত’ সদৃশ উপদেশ শ্ৰৱণ কৰে। তাৰ পিছত অগস্ত্য বৰাহাদি অৱতাৰচৰিতসহ এক স্তোত্ৰ দান কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে—যি পাপহৰ, সুখ-মোক্ষদায়ক আৰু জ্ঞান-বিবেকৰ কাৰণ। শেষত ভূমিয়ে কৃষ্ণৰ লীলা আৰু নামসমূহ বিষয়ে ভক্তিভাৱে প্ৰশ্ন কৰে, ফলত দিৱ্য নামতত্ত্ব আৰু লীলাৱতাৰৰ সাধকতা প্ৰকাশ পায়।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवच रिते पञ्चत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३५// वसिष्ठ उवाच अवगत्य स वै सर्वं कारणं प्रीतमानसः / उवाच भार्गवं राममगस्त्यः कुंभसंभवः
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদৰ ভাৰ্গৱচৰিতত পঁয়ত্ৰিশতম অধ্যায়। বসিষ্ঠ ক’লে—সকলো কাৰণ বুজি প্ৰীতচিত্তে কুম্ভসম্ভৱ অগস্ত্যই ভাৰ্গৱ ৰামক ক’লে।
Verse 2
अगस्त्य उवाच शृणु राम महाभाग कथयामि हितं तव / मन्त्रस्य सिद्धिं येन त्वं शीघ्रमेव समाप्नुयाः
অগস্ত্য ক’লে—হে মহাভাগ ৰাম, শুনা; মই তোমাৰ হিতৰ কথা ক’ম, যাৰ দ্বাৰা তুমি শীঘ্ৰে মন্ত্রসিদ্ধি লাভ কৰিবা।
Verse 3
भक्तेस्तु लक्षणं ज्ञात्वा त्रिविधाया महामते / यो यतेत नरस्तस्य सिद्धिर्भवति सत्वरम्
হে মহামতে! ত্ৰিবিধ ভক্তিৰ লক্ষণ জানি যি মানুহ তাত যত্ন কৰে, তাৰ সিদ্ধি অতি শীঘ্ৰে হয়।
Verse 4
एकदाहमनुप्राप्तो ऽनन्तदर्शनकाङ्क्षया / पातालं नागराचैन्द्रैः शोभितं परया मुदा
এদিনা অনন্তৰ দৰ্শনৰ আকাঙ্ক্ষাৰে মই পাতাললৈ উপস্থিত হ’লোঁ; সেয়া নাগৰাজ আৰু ইন্দ্ৰসমসকলৰ দ্বাৰা শোভিত, পৰম আনন্দে ভৰা আছিল।
Verse 5
तत्र दृष्टा महाभाग मया सिद्धाः समन्ततः / सनकाद्या नारदश्च गौतमो जाजलिःक्रतुः
হে মহাভাগ! তাত মই চাৰিওফালে সিদ্ধসকলক দেখিলোঁ—সনকাদি, নাৰদ, গৌতম, জাজলি আৰু ক্ৰতু।
Verse 6
ऋभुर्हंसो ऽरुणिश्चैव वाल्मीकिः शक्तिरासुरिः / एते ऽन्ये च महासिद्धा वात्स्यायनमुखा द्विज
ঋভু, হংস, অৰুণি, বাল্মীকি, শক্তি আৰু আসুৰি—এইসকলৰ লগতে বাত্স্যায়নমুখ অন্যান্য মহাসিদ্ধও আছিল, হে দ্বিজ।
Verse 7
उपासत ह्युपा सीना ज्ञानार्थं फणिनायकम् / तं नमस्कृत्य नागैन्द्रैः सह सिद्धैर्महात्मभिः
তেওঁলোকে জ্ঞানলাভৰ বাবে ফণিনায়ক (নাগনায়ক)ক উপাসনা কৰি আসীন আছিল; নাগেন্দ্ৰ আৰু মহাত্মা সিদ্ধসকলৰ সৈতে তেওঁক নমস্কাৰ কৰি।
Verse 8
उपविष्टः कथात्तत्र शृण्वानो वैष्णवीर्मुदा / येयं भूमिर्महाभाग भूतधात्री स्वरूपिणी
সেই তাত উপবিষ্ট হৈ বৈষ্ণৱী কাহিনী আনন্দে শুনি আছিল; হে মহাভাগ, এই ভূমিয়েই ভূতধাত্রী স্বৰূপিণী।
Verse 9
निविष्टा पुरतस्तस्य शृण्वन्ती ताः कथाः सदा / यद्यत्पृच्छति सा भूमिः शेषं साक्षान्महीधरम्
সেই ভূমি তেওঁৰ সন্মুখত বহি সদায় সেই কাহিনিবোৰ শুনি আছিল; আৰু যি যি সুধিছিল, সেয়া সাক্ষাৎ মহীধৰ শেষকেই সুধিছিল।
Verse 10
शृण्वन्ति ऋषयः सर्वे तत्रस्था तदनुग्रहात् / मया तत्र श्रुतं वत्स कृष्णप्रेमामृतं शुभम्
তাঁৰ অনুগ্ৰহত তাত থকা সকলো ঋষিয়ে শুনে; হে বৎস, মই তাত শুভ কৃষ্ণপ্ৰেমামৃত শুনিলোঁ।
Verse 11
स्तोत्रं तत्ते प्रवक्ष्यामि यस्यार्थं त्वमिहागतः / वाराहाद्यवताराणां चरितं पापनाशनम्
যি উদ্দেশ্যে তুমি ইয়ালৈ আহিছা, সেই স্তোত্ৰ মই তোমাক ক’ম; বৰাহ আদি অৱতাৰসমূহৰ চৰিত পাপনাশক।
Verse 12
सुखदं मोक्षदं चैव ज्ञानविज्ञान कारणम् / श्रुत्वा सर्वं धरा वत्स प्रत्दृष्टा तं धराधरम्
ই সুখদায়ক, মোক্ষদায়ক আৰু জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ কাৰণ; হে বৎস, সকলো শুনি ধৰাই সেই ধৰাধৰক প্ৰত্যক্ষ দেখিলে।
Verse 13
उवाच प्रणता भूयो ज्ञातुं कृष्णविचेष्टितम् / धरण्युवाच अलङ्कृतं जन्म पुंसामपि नन्दव्रजौकसाम्
প্ৰণত হৈ সি পুনৰ ক’লে—মই শ্ৰীকৃষ্ণৰ লীলাচেষ্টিত জানিব বিচাৰোঁ। ধৰণী ক’লে—নন্দৰ ব্ৰজবাসী মানুহৰ জন্মো অলংকৃত আৰু ধন্য হ’ল।
Verse 14
तस्य देवस्य कृष्णस्य लीलाविग्रहधारिणः / जयोपाधिनियुक्तानि संति नामान्यनेकशः
লীলাবিগ্ৰহ ধাৰণ কৰা সেই দেৱ শ্ৰীকৃষ্ণৰ জয়-উপাধিযুক্ত বহু নাম আছে।
Verse 15
तेषु नामानि मुख्यानि श्रोतुकामा चिरादहम् / तत्तानि ब्रूहि नामानि वासुदेवस्य वासुके
সেই নামসমূহৰ মাজত মুখ্য নামবোৰ মই বহুদিন ধৰি শুনিব বিচাৰোঁ। হে বাসুকে, বাসুদেৱৰ সেই নামবোৰ কোৱা।
Verse 16
नातः परतरं पुण्यं त्रिषु लोकेषु विद्यते / शेष उवाच वसुंधरे वरारोहे जनानामस्ति मुक्तिदम्
ইয়াতকৈ ডাঙৰ পুণ্য তিনিও লোকত নাই। শেষ ক’লে—হে বসুন্ধৰে, হে বৰাৰোহে, ই জনসাধাৰণক মুক্তি দান কৰে।
Verse 17
सर्वमङ्गलमूर्द्धन्यमणिमाद्यष्टसिद्धिदम् / महापातककोटिघ्न सर्वतीर्थफलप्रदम्
ই সকলো মঙ্গলৰ শিৰোমণি, অণিমা আদি অষ্টসিদ্ধি দানকাৰী; কোটিকোটি মহাপাতক বিনাশক আৰু সকলো তীৰ্থৰ ফল প্ৰদানকাৰী।
Verse 18
समस्तजपयज्ञानां फलदं पापनाशनम् / शृणु देवि प्रवक्ष्यामि नाम्नामष्टोतरं शतम्
ই সকলো জপ আৰু যজ্ঞৰ ফল দানকাৰী আৰু পাপনাশক। হে দেবী, শুনা—মই নামসমূহৰ অষ্টোত্তৰ শত ক’ম।
Verse 19
महस्रनाम्नां पुण्यानां त्रिरावृत्त्या तु यत्फलम् / एकावृत्त्या तु कृष्णस्य नामैकं तत्प्रयच्छति
পুণ্য সহস্ৰনাম তিনবাৰ আবৃত্তি কৰিলে যি ফল হয়, কৃষ্ণৰ এক নাম একবাৰ জপ কৰিলেই সেই ফল দান কৰে।
Verse 20
तस्मात्पुण्यतरं चैतत्स्तोत्रं पातकनाशनम् / नाम्नामष्टोत्तरशतस्याहमेव ऋषिः प्रिये
সেয়েহে এই স্তোত্ৰ অধিক পুণ্যদায়ক আৰু পাপনাশক। হে প্ৰিয়ে, এই অষ্টোত্তৰ শতনামৰ ঋষি মই নিজেই।
Verse 21
छन्दो ऽनुष्टुब्देवता तु योगः कृष्णप्रियावहः / श्रीकृष्णः कमलानाथो वासुदेवः सनातनः
ইয়াৰ ছন্দ অনুষ্টুপ; দেৱতা-যোগ কৃষ্ণপ্ৰিয়তা আনয়ন কৰে। শ্ৰীকৃষ্ণ, কমলানাথ, বাসুদেৱ—সনাতন।
Verse 22
वसुदेवात्मजः पुण्यो लीलामानुषविग्रहः / श्रीवत्सकौस्तभधरो यशोदावत्सलो हरिः
তেওঁ বসুদেৱৰ পুত্ৰ, পৰম পুণ্য, লীলাৰ্থে মানৱ দেহ ধাৰণ কৰা। শ্ৰীবৎস-কৌস্তুভধাৰী, যশোদাৰ প্ৰতি মাতৃস্নেহে ভৰা হৰি।
Verse 23
चतुर्भुजात्तचक्रासिगदाशङ्खाद्युदायुधः / देवकीनन्दनः श्रीशो नन्दगोपप्रियात्मजः
তেওঁ চতুৰ্ভুজ; চক্ৰ, খড়্গ, গদা, শঙ্খ আদি দিব্য অস্ত্ৰধাৰী; দেৱকীৰ নন্দন, শ্ৰীপতি, আৰু নন্দগোপৰ প্ৰিয় পুত্ৰ।
Verse 24
यमुनावेगसंहारी बलभद्रप्रियानुजः / पूतनाजीवितहरः शकटासुरभञ्जनः
তেওঁ যমুনাৰ প্ৰচণ্ড বেগ দমনকাৰী, বলভদ্ৰৰ প্ৰিয় অনুজ; পূতনাৰ প্ৰাণহৰণকাৰী আৰু শকটাসুৰ-ভঞ্জনকাৰী।
Verse 25
नन्दप्रजजनानन्दी सच्चिदानन्दविग्रहः / नवनीतविलिप्ताङ्गो नवनीतनटो ऽनघः
তেওঁ নন্দৰ ব্ৰজজনক আনন্দ দানকাৰী, সচ্চিদানন্দ-স্বৰূপ; যাঁৰ অংগ নবনীতৰে লিপ্ত, তেওঁ নিষ্পাপ নবনীত-নট।
Verse 26
नवनीतलवाहारी मुचुकुन्दप्रसादकृत् / षोडशस्त्रीसहस्रेशस्त्रिभङ्गी मधुराकृतिः
তেওঁ নবনীতৰ সৰু টুকুৰা চুৰি কৰা, মুচুকুন্দক অনুগ্ৰহ দান কৰা; ষোল্ল হাজাৰ স্ত্ৰীৰ অধীশ, ত্ৰিভঙ্গী ভঙ্গিমাৰে মধুৰ আকৃতি।
Verse 27
शुकवागमृताब्धीन्दुर्गोविन्दो गोविदांपतिः / वत्सपालनसंचारी धेनुकासुरमर्द्दनः
তেওঁ শুকদেৱৰ বাণীৰূপ অমৃত-সাগৰৰ চন্দ্ৰ, গোবিন্দ, গোপসকলৰ নাথ; বত্স পালন কৰি সঞ্চাৰী আৰু ধেনুকাসুৰ-মৰ্দনকাৰী।
Verse 28
तृणीकृततृणावर्त्तो यमलार्जुनभञ्जनः / उत्तालतालभेत्ता च तमालश्यामला कृतिः
যিজনে তৃণাবর্তক তৃণসম কৰি দমন কৰে, যিজনে যমলাৰ্জুন ভঞ্জন কৰে, যিজনে উচ্চ তালবৃক্ষ বিদীৰ্ণ কৰে, আৰু যাঁৰ দেহ তামালবৃক্ষৰ দৰে শ্যাম।
Verse 29
गोपगोपीश्वरो योगी सूर्यकोटिसमप्रभः / इलापतिः परञ्ज्योतिर्यादवेन्द्रो यदूद्वहः
গোপ-গোপীৰ ঈশ্বৰ, যোগী, কোটি সূৰ্যৰ সম দীপ্তিমান; ইলাপতি, পৰম জ্যোতি, যাদৱেন্দ্ৰ, আৰু যদুকুলৰ শ্ৰেষ্ঠ বাহক।
Verse 30
वनमाली पीतवासाः पारिजातापहरकः / गोवर्द्धनाचलोद्धर्त्ता गोपालः सर्वपालकः
বনমালা-ধাৰী, পীতবস্ত্ৰ পৰিধানকাৰী, পাৰিজাত অপহৰণকাৰী; গোবৰ্ধন পৰ্বত উত্তোলনকাৰী, গোপাল, আৰু সৰ্বপালক।
Verse 31
अजो निरञ्जनः कामजनकः कञ्जलोचनः / मधुहा मथुरानाथो द्वारकानाथको बली
অজ, নিৰঞ্জন, কামজনক, কঞ্জলোচন; মধুহা, মথুৰানাথ, দ্বাৰকানাথ, আৰু বলৱান।
Verse 32
वृन्दावनान्तसंचारी तुलसीदामभूषणः / स्यमन्तकमणेर्हर्त्ता नरनारायणात्मकः
বৃন্দাৱনৰ অন্তৰত বিচৰণকাৰী, তুলসীদামৰে ভূষিত; স্যমন্তক মণিৰ হর্তা, নৰ-নাৰায়ণ-আত্মক।
Verse 33
कुब्जाकृष्टांबरधरो मायी परमपूरुषः / मुष्टिकासुरचाणूरमल्लयुद्धविशारदः
কুব্জাই টানি দিয়া দিয়া বসন ধাৰণ কৰা, মায়াময় পৰমপুৰুষ; মুষ্টিকাসুৰ আৰু চাণূৰৰ মল্লযুদ্ধত অতি বিশাৰদ।
Verse 34
संसारवैरी कंसारिर्मुरारिर्नरकान्तकः / अनादि ब्रह्मचारी च कृष्णाव्यसनकर्षकः
সংসাৰৰ বৈৰী, কংসৰ শত্রু, মুৰাৰী, নৰকান্তক; অনাদি ব্ৰহ্মচাৰী আৰু কৃষ্ণভক্তৰ ব্যসন-আসক্তি হৰণকাৰী।
Verse 35
शिशुपालशिरस्छेत्ता दुर्योधनकुलान्तकृत / विदुराक्रूरवरदो विश्वरूपप्रदर्शकः
শিশুপালৰ শিৰচ্ছেদকাৰী, দুর্যোধনৰ কুলৰ অন্তকাৰী; বিদুৰ আৰু অক্রূৰক বৰদানকাৰী, বিশ্বৰূপ প্ৰদৰ্শক।
Verse 36
सत्यवाक्सत्यसंकल्पः सत्यभामारतो जयी / सुभद्रापूर्वजो विष्णुर्भीष्ममुक्तिप्रदायकः
সত্যবাক্য, সত্যসঙ্কল্প; সত্যভামাত ৰত, জয়ী; সুভদ্ৰাৰ অগ্ৰজ বিষ্ণু, ভীষ্মক মুক্তিদাতা।
Verse 37
जगद्गुरुर्जगन्नाथो वेणुवाद्य विशारदः / वृषभासुरविध्वंसी बकारिर्बाणबाहुकृत्
জগতগুৰু, জগন্নাথ, বেণুবাদনত বিশাৰদ; বৃষভাসুৰ বিধ্বংসী, বকাসুৰ বৈৰী, বাণাসুৰৰ বাহু ছেদনকাৰী।
Verse 38
युधिष्टिरप्रतिष्ठाता बर्हिबर्हावतंसकः / पार्थसारथिरव्यक्तो गीतामृतमहोदधिः
যুধিষ্ঠিৰক প্ৰতিষ্ঠা দান কৰা, ময়ূৰপুচ্ছ-মুকুটে ভূষিত; পাৰ্থৰ সাৰথি, অব্যক্ত প্ৰভু—গীতা-অমৃতৰ মহাসাগৰ।
Verse 39
कालीयफणिमाणिक्यरञ्जितः श्रीपदांबुजः / दामोदरो यज्ञभोक्ता दानवैद्रविनाशनः
কালীয় সাপৰ ফণিৰ মাণিক্যৰ কান্তিত ৰঞ্জিত শ্ৰীপদকমল; দামোদৰ, যজ্ঞভোক্তা, দানৱদল-নাশক।
Verse 40
नारायणः परं ब्रह्म पन्नगाशनवाहनः / जलक्रीडासमासक्तगोपीवस्त्रापहारकः
নাৰায়ণ, পৰম ব্ৰহ্ম; সৰ্পভক্ষক গৰুড় যাৰ বাহন; জলক্ৰীড়াত আসক্ত, গোপীৰ বস্ত্ৰ অপহৰণকাৰী।
Verse 41
पुण्यश्लोकस्तीर्थपादो वेदवेद्यो दयानिधिः / सर्वतीर्थान्मकः सर्वग्रहरूपी परात्परः
পুণ্যশ্লোক, তীৰ্থপাদ; বেদে বেদ্য, দয়াৰ নিধি; সকলো তীৰ্থৰ স্বৰূপ, সকলো গ্ৰহৰ ৰূপ, পৰাত্পৰ।
Verse 42
इत्येवं कृष्णदेवस्य नाम्नामष्टोत्तरं शतम् / कृष्णोन कृष्णभक्तेन श्रुत्वा गीतामृतं पुरा
এইদৰে শ্ৰীকৃষ্ণদেৱৰ নামৰ অষ্টোত্তৰ শত সম্পূৰ্ণ হ’ল; পুৰাকালত কৃষ্ণভক্তে কৃষ্ণৰ পৰা গীতা-অমৃত শুনি (ইয়াক উচ্চাৰণ কৰিলে)।
Verse 43
स्तोत्रं कृष्णप्रियकरं कृतं तस्मान्मया श्रुतम् / कृष्णप्रेमामृतं नाम परमानन्ददायकम्
এই স্তোত্ৰ শ্ৰীকৃষ্ণৰ অতি প্ৰিয়; মই তাতেই শুনি ইয়াক ৰচনা কৰিলোঁ। ইয়াৰ নাম ‘কৃষ্ণপ্ৰেমামৃত’, যি পৰম আনন্দ দান কৰে।
Verse 44
अत्युपद्रवदुः खघ्नं परमायुष्य वर्द्धनम् / दानं व्रतं तपस्तीर्थं यत्कृतं त्विह जन्मनि
ই অতি উপদ্ৰৱ আৰু দুখ নাশ কৰে আৰু পৰম আয়ু বৃদ্ধি কৰে; এই জন্মত কৰা দান, ব্ৰত, তপস্যা আৰু তীৰ্থসেৱাৰ ফলও ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত।
Verse 45
पठतां शृण्वतां चैव कोटिकोटिगुणं भवेत् / पुत्रप्रदमपुत्राणामगती नां गतिप्रदम्
যিসকলে ইয়াক পঢ়ে আৰু শুনে, তেওঁলোকৰ কোটি-কোটি গুণ ফল হয়; ই নিঃসন্তানক পুত্ৰ দিয়ে আৰু আশ্ৰয়হীনক গতি প্ৰদান কৰে।
Verse 46
धनवाहं दरिद्राणां जयेच्छूनां जयावहम् / शिशूनां गोकुलानां च पुष्टिदं पुण्यवर्द्धनम्
ই দৰিদ্ৰৰ বাবে ধন আনে, জয় কামনাকাৰীসকলৰ বাবে জয় আনে; শিশুসকল আৰু গোকুলবাসীৰ বাবে পুষ্টিদায়ক আৰু পুণ্যবর্ধক।
Verse 47
बालरोगग्रहादीनां शमनं शान्तिकारकम् / अन्ते कृष्णस्मरणदं भवतापत्रयापहम्
ই শিশুৰ ৰোগ আৰু গ্ৰহাদি পীড়া শমাই শান্তি আনে; অন্তকালত কৃষ্ণস্মৰণ দান কৰে আৰু সংসাৰৰ ত্ৰিবিধ তাপ দূৰ কৰে।
Verse 48
असिद्धसाधकं भद्रे जपादिकरमात्मनाम् / कृष्णाय यादवेन्द्राय ज्ञानमुद्राय योगिने
হে ভদ্ৰে! এই জপাদি আত্মাসকলৰ বাবে অসিদ্ধকো সিদ্ধ কৰে—যাদবেন্দ্ৰ, জ্ঞানমুদ্ৰাধাৰী যোগী শ্ৰীকৃষ্ণলৈ (অৰ্পিত)।
Verse 49
नाथाय रुक्मिणीशाय नमो वेदान्तवेदिने / इमं मन्त्रं महादेवि जपन्नेव दिवा निशम्
ৰুক্মিণীনাথ, বেদান্তজ্ঞানী প্ৰভুলৈ নমস্কাৰ। হে মহাদেৱী! এই মন্ত্ৰ দিন-ৰাতি জপ কৰি থাক।
Verse 50
सर्वग्रहानुग्रहभाक्सर्वप्रियतमो भवेत् / पुत्रपौत्रैः परिवृतः सर्वसिद्धिसमृद्धिमान्
সেই সকলো গ্ৰহৰ অনুগ্ৰহ লাভ কৰি সকলোৰে অতি প্ৰিয় হয়; পুত্ৰ-পৌত্ৰে পৰিবৃত, সৰ্বসিদ্ধিত সমৃদ্ধ হয়।
Verse 51
निषेव्य भोगानन्ते ऽपिकृष्णासायुज्यमाप्नुयात् / अगस्त्य उवाच एतावदुक्तो भागवाननन्तो मूर्त्तिस्तु संकर्षणसंज्ञिता विभो
ভোগ উপভোগ কৰিও শেষত সি কৃষ্ণ-সাযুজ্য লাভ কৰে। অগস্ত্য ক’লে—ইমান কৈ, ‘সংকৰ্ষণ’ নামে প্ৰসিদ্ধ মূৰ্তিধাৰী ভগৱান অনন্ত, হে বিভো! (বিৰাম ল’লে)।
Verse 52
धराधरो ऽलं जगतां धरायै निर्दिश्य भूयो विरराम मानदः / ततस्तु सर्वे सनकादयो ये समास्थितास्तत्परितः कथादृताः / आनन्द पूर्ण्णंबुनिधौ निमग्नाः सभाजयामासुरहीश्वरं तम्
জগত ধাৰণ কৰা ধৰিত্ৰীলৈ ‘ইমানেই যথেষ্ট’ বুলি নিৰ্দেশ কৰি, মানদ ধৰাধৰে পুনৰ বিরাম ল’লে। তেতিয়া চাৰিওফালে বহি থকা সনকাদি সকলোৱে কাহিনীত তন্ময় হৈ, আনন্দপূৰ্ণ সাগৰত নিমগ্ন হৈ, সেই অহীশ্বৰক সন্মান জনালে।
Verse 53
ऋषय ऊचुः नमो नमस्ते ऽखिलविश्वाभावन प्रपन्नभक्तार्त्तिहराव्ययात्मन् / धराधरायापि कृपार्णवाय शेषाय विश्वप्रभवे नमस्ते
ঋষিসকলে ক’লে—হে অখিল বিশ্বৰ পালনকৰ্তা! তোমাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ। শৰণাগত ভক্তৰ আৰ্তি হৰণকাৰী, অব্যয় আত্মন! ধৰাধৰ আৰু কৃপাসাগৰ শেষ, বিশ্বপ্ৰভু—তোমাক নমস্কাৰ।
Verse 54
कृष्णामृतं नः परिपायितं विभो विधूतपापा भवता कृता वयम् / भवादृशा दीनदयालवो विभो समुद्धरन्त्येव निजान्हि संनतान्
হে বিভো! তুমি আমাক কৃষ্ণামৃত পান কৰাইছা; তাতে আমাৰ পাপ ধুই গ’ল। হে বিভো! তোমাৰ দৰে দীনদয়ালু প্ৰভু নিজৰ শৰণাগত জনক নিশ্চয়েই উদ্ধাৰ কৰে।
Verse 55
एवं नमस्कृत्य फणीश पादयोर्मनो विधायाखिलकामपूरयोः / प्रदक्षिणीकृत्य धराधराधरं सर्वे वयं स्वावसथानुपागताः
এইদৰে ফণীশ্বৰাৰ পাদত নমস্কাৰ কৰি, সৰ্বকামপূৰক সেই পাদত মন স্থিৰ কৰি, ধৰাধৰধাৰক (শেষ)ক প্ৰদক্ষিণা কৰি, আমি সকলোৱে নিজৰ নিজৰ বাসস্থানলৈ উভতি আহিলোঁ।
Verse 56
इति ते ऽभिहितं राम स्तोत्रं प्रेमामृताभिधम् / कृष्णस्य राधाकान्तस्य सिद्धिदम्
হে ৰাম! এইদৰে তোমাক ‘প্ৰেমামৃত’ নামৰ স্তোত্ৰ কোৱা হ’ল; ই ৰাধাকান্ত শ্ৰীকৃষ্ণৰ আৰু সিদ্ধিদায়ক।
Verse 57
इदं राम महाभाग स्तोत्रं परमदुर्लभम् / श्रुतं साक्षाद्भगवतः शेषात्कथयतः कथाः
হে মহাভাগ ৰাম! এই স্তোত্ৰ পৰম দুৰ্লভ; কাহিনী ক’ত থকা সাক্ষাৎ ভগৱান শেষৰ মুখৰ পৰা মই ইয়াক প্ৰত্যক্ষভাৱে শুনিছোঁ।
Verse 58
यावन्ति मन्त्रजालानि स्तोत्राणि कवचानि च
যিমান মন্ত্ৰজাল, স্তোত্ৰ আৰু কবচ আছে—সেই সকলো।
Verse 59
त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि सिद्ध्यन्त्येवास्य शीलनात् / वसिष्ठ उवाच एवमुक्त्वा महाराज कृष्णप्रेमामृतं स्तवम् / यावद्व्यरसींत्स मुनिस्तावत्स्वर्यानमागतम्
ত্রিলোকত সেই সকলো এই অনুশীলনৰ দ্বাৰাই সিদ্ধ হয়। বসিষ্ঠ ক’লে—হে মহাৰাজ, এইদৰে কৈ তেওঁ ‘কৃষ্ণপ্ৰেমামৃত’ স্তৱ পাঠ কৰিলে; তেতিয়াই স্বৰ্গীয় বিমান আহিল।
Verse 60
चतुर्भिरद्भुतैः सिद्धैः कामरूपैर्मनोजवैः / अनुयातमथोत्प्लुत्य स्त्रीपुंसौ हरिणौ तदा / अगस्त्यचरणौ नत्वा समारुरुहतुर्मुदा
কামৰূপী আৰু মনোজৱ চাৰিজন আশ্চৰ্য সিদ্ধে অনুসৰণ কৰিলে। তাৰপাছত হৰিণী আৰু হৰিণে জাঁপ দি অগস্ত্যৰ চৰণত প্ৰণাম কৰি আনন্দে (বিমানে) উঠিল।
Verse 61
दिव्यदेहधरौ भूत्वा संखचक्रादिचिह्नितौ / गतौ च वैष्णवं लोकं सर्व देवन मस्कृतम् / पश्यतां सर्वभूतानां भार्गवागस्त्ययोस्तथा
তেওঁলোকে দিব্য দেহ ধাৰণ কৰি শঙ্খ-চক্ৰ আদি চিহ্নে চিহ্নিত হৈ বৈষ্ণৱ লোকলৈ গ’ল; তাত সকলো দেৱতাই তেওঁলোকক নমস্কাৰ কৰিলে—সকলো ভূত-প্ৰাণী আৰু ভাৰ্গৱ-অগস্ত্য দেখোঁতেই।
Frequently Asked Questions
Agastya states that swift mantra-siddhi depends on recognizing the threefold character of bhakti and applying disciplined effort; spiritual qualification (bhakti-lakṣaṇa) is treated as the enabling condition for rapid attainment.
Pātāla is presented as a locus of esoteric learning where siddhas and nāga-kings venerate Śeṣa for jñāna; Bhūmi herself is depicted as repeatedly questioning Śeṣa, making Śeṣa a cosmological ‘knowledge-bearer’ (mahīdharā) and a hub for Vaiṣṇavī teaching.
The text pivots to Kṛṣṇa-centered devotion: teachings are called ‘kṛṣṇa-prema-amṛta,’ and Bhūmi requests Kṛṣṇa’s chief names and līlā—implying nāma (divine epithets) and avatāra-carita (e.g., Varāha onward) as purifying, liberating vehicles of knowledge.