Adhyaya 27

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने षड्विंशतितमो ऽध्यायः // २६// वसिष्ठ उवाच तस्मिन्पुरे सन्तुलितामरेद्रपुरीप्रभावे मुनिवर्यधेनुः / विनिर्ममे तेषु गृहेषु पश्चात्तद्योग्यनारीनरवृन्दजातम्

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদৰ অৰ্জুনোপাখ্যানত ষড়বিংশতিতম অধ্যায়। বসিষ্ঠ ক’লে—ইন্দ্ৰপুৰীৰ প্ৰভাৱৰ সমান সেই নগৰত মুনিশ্ৰেষ্ঠৰ ধেনুৱে পাছত সেই গৃহসমূহত তেওঁলোকৰ যোগ্য নাৰী-নৰৰ সমুদায় সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 2

विचित्रवेषाभरणप्रसूनगन्धांशुकालङ्कृतविग्रहाभिः / सहावभावाभिरुदारचेष्टाश्रीकान्तिसौन्दर्यगुणान्विताभिः

তেওঁলোক বিচিত্ৰ বেষ-ভূষা, অলংকাৰ, পুষ্পসুগন্ধ আৰু সুন্দৰ বস্ত্ৰে অলংকৃত দেহধাৰিণী আছিল; স্বাভাৱিক সৌম্যতা, উদাৰ আচৰণ, শ্ৰী, কান্তি, সৌন্দৰ্য আৰু গুণে সমন্বিতা আছিল।

Verse 3

मन्दस्फुरद्दन्तमरीचिजाल विद्योतिताननसरोजजितेन्दुभाभिः / प्रत्यग्रयौवनभरासवल्गुगीर्भिः स प्रेममन्थरकटाक्षनिरीक्षणाभिः

তেওঁলোকৰ মৃদু হাঁহিত ঝলমল কৰা দাঁতৰ কিৰণজালে মুখ-পদ্ম দীপ্ত কৰি তুলিছিল আৰু চন্দ্ৰৰ শোভাও যেন পৰাজিত হৈছিল; নবযৌৱনৰ ভাৰে ভৰা মধুৰ বাক্যধাৰিণী, আৰু প্ৰেমে মন্দগতি কটাক্ষে চোৱা তেওঁলোক আছিল।

Verse 4

प्रीतिप्रसन्नहृदयाभिरतिप्रभाभिः शृङ्गारकल्पतरुपुष्पविभूषिताभिः / देवाङ्गनातुलितसौभगसौकुमार्यरूपाभिलाषमधुराकृतिरञ्जिताभिः

প্ৰীতিৰে প্ৰসন্ন হৃদয়যুক্ত, অতি দীপ্তিময়, শৃঙ্গাৰ-कल्पতৰুৰ পুষ্পে বিভূষিতা; দেবাঙ্গনাৰ তুল্য সৌভাগ্য আৰু কোমল ৰূপে মধুৰ আকৃতিয়ে ৰঞ্জিতা তেওঁলোক আছিল।

Verse 5

उत्तप्तहेमकलशोपमचारुपीनवक्षोरुहद्वयभरानतमध्यमाभिः / श्रोणीभराक्रमणखेदपरिश्रितास्मृगारक्तपावकरसारुणिताङ्घ्रिभूभिः

তপ্ত সুৱৰ্ণকলশ সদৃশ সুন্দৰ আৰু পূৰ্ণ স্তনযুগলৰ ভাৰে যাৰ মধ্যদেশ নত; শ্ৰোণীভাৰৰ পদক্ষেপ-ক্লান্তিত যাৰ পাদতল অগ্নিৰক্ত ৰসৰ দৰে অৰুণ হৈছিল।

Verse 6

केयूरहारमणिकङ्कणहेम कण्ठसूत्रामलश्रवणमण्डलमण्डिताभिः / स्रग्दामचुम्बितसकुन्तलकेशपाशकाञ्चीकलापपरिशिञ्जितनूपुराभिः

কেয়ূৰ, হাৰ, মণিকঙ্কণ, সুৱৰ্ণ কণ্ঠসূত্ৰ আৰু নিৰ্মল কৰ্ণমণ্ডলেৰে তেওঁলোক মণ্ডিত; পুষ্পমালাই চুম্বিত কেশপাশ, কাঁচীকলাপৰ ঝংকাৰ আৰু নূপুৰৰ মধুৰ ৰিণিঝিণিত শোভিত আছিল।

Verse 7

आमृष्टरोषपरिसांत्वननर्महासकेलीप्रियालपनभर्त्सनरोषणेषु / भावेषु पार्थिवनिजप्रियधैर्यबन्धसर्वापहारचतुरेषु कृतान्तराभिः

ৰোষ স্পৰ্শে শমোৱা, কোমল হাস্য-পরিহাস, ক্ৰীড়া, প্ৰিয় আলাপ, ভৰ্ত্সনা আৰু ক্ৰোধ—এই ভাৱসমূহত; আৰু ৰজাৰ প্ৰিয়জনৰ ধৈৰ্যবন্ধ ভাঙি সৰ্বস্ব অপহৰণ কৰাত তেওঁলোক অতি চতুৰ আছিল।

Verse 8

तन्त्रीस्वनोपमितमञ्जुलसौम्यगेयगन्धर्वतारमधुरारवभाषिणीभिः / वीणाप्रवीणतरपाणितलाङ्गुलीभिर्गंभीरचक्रचटुवादरतोत्सुकाभिः

তন্ত্ৰীস্বৰৰ দৰে মঞ্জুল সৌম্য গীত গোৱা, গন্ধৰ্ব-তাৰাৰ দৰে মধুৰ ধ্বনিত কথা কোৱা; বীণাত অতি প্ৰৱীণ, হাতৰ তল আৰু আঙুলিৰে গম্ভীৰ তালচক্ৰৰ চতুৰ বাদনত ৰত আৰু উৎসুক আছিল।

Verse 9

स्त्रीभिर्मदालस तराभिरतिप्रगल्भभावाभिराकुलितकामुकमानसाभिः / कामप्रयोगनिपुणाभिरहीनसंपदौदार्यरूपगुणशीलसमन्विताभिः

সেইজন মদালস আৰু অতিপ্ৰগল্ভ স্বভাৱৰ নাৰীৰে পৰিবেষ্টিত আছিল; তেওঁলোকৰ উপস্থিতিত কামুক মন ব্যাকুল হৈ উঠিছিল। তেওঁলোক কামপ্ৰয়োগত নিপুণ আৰু সম্পদ, ঔদাৰ্য, ৰূপ, গুণ, শীলৰে সমন্বিত আছিল।

Verse 10

संख्यातिगाभिरनिशं गृहकृत्यकर्मव्यग्रात्मकाभिरपि तत्परिचारिकाभिः / पुंभिश्च तद्गुणगणोचितरूपशोभैरुद्भासितैर्गृहचरैः परितः परीतम्

সেইজন অসংখ্য দাসীৰে পৰিবেষ্টিত আছিল; তেওঁলোকে নিৰন্তৰ গৃহকাৰ্যত ব্যস্ত থাকিলেও তেওঁৰ পৰিচৰ্যাত তৎপৰ আছিল। লগতে তেওঁৰ গুণগণৰ উপযুক্ত ৰূপশোভাৰে দীপ্ত গৃহসেৱক পুৰুষসকলেও চাৰিওফালে আছিল।

Verse 11

सराजमार्गापणसौधसद्मसोपानदेवालयचत्वरेषु / पौरैरशेषार्थगुणैः समन्तादध्यास्यमानं परिपूर्णकामैः

ৰাজপথ, বজাৰ, প্ৰাসাদ, গৃহ, সোপান, দেৱালয় আৰু চত্বৰত—সৰ্বত্র সেই নগৰ পৰিপূৰ্ণ কামনা থকা পুৰবাসীৰে, সকলো ধৰণৰ সম্পদ-গুণে সমৃদ্ধ হৈ, চাৰিওফালে ভৰি আছিল।

Verse 12

अनेक रत्नोज्ज्वलितैर्विचित्रैः प्रासादसंघैरतुलैरसंख्यैः / रथाश्वमातङ्गखरोष्ट्रगोजायोग्यैरनेकैरपि मन्दिरैश्च

সেই নগৰ বহু ৰত্নে উজ্জ্বল, বিচিত্ৰ, অতুল আৰু অসংখ্য প্ৰাসাদসমূহে শোভিত আছিল; লগতে ৰথ, অশ্ব, হাতী, গাধা, উট, গৰু আৰু ছাগলীৰ উপযোগী বহু শালা/মন্দিৰেৰেো অলংকৃত আছিল।

Verse 13

नरेद्रसामन्तनिषादिसादिपदातिसेनपतिनायकानाम् / विप्रादिकानां रथिसारथीनां गृहैस्तथा मागधबन्दिनां च

সেই নগৰ নৰেন্দ্ৰ, সামন্ত, নিষাদ আদি, পদাতিক সৈনিক, সেনাপতি আৰু নায়কসকলৰ গৃহে; লগতে বিপ্ৰাদি, ৰথী-সাৰথী, আৰু মাগধ ও বন্দীসকলৰ গৃহেৰে সমৃদ্ধ আছিল।

Verse 14

विविक्तरथ्यापणचित्रचत्वरैरनेकवस्तुक्रयविक्रयैश्च / महाधनोपस्करसाधुनिर्मितैर्गृहैश्च शुभ्रैर्गणिकाजनानाम्

তাত নিৰ্জন গলি, বজাৰ আৰু চিত্ৰিত চত্বৰ আছিল; নানাবিধ বস্তুৰ ক্ৰয়-বিক্ৰয় চলিছিল; আৰু গণিকাজনৰ শুভ্ৰ, মহাধন আৰু উৎকৃষ্ট উপকৰণে নিৰ্মিত গৃহ আছিল।

Verse 15

महार्हरत्नोज्ज्वलतुङ्गगोपुरैः सह श्वगृध्रव्रजनर्तनालयैः / चित्रैर्ध्वचैश्चापि पताकिकाभिः शुभ्रैः पटैर्मण्डपिकाभिरुन्नतैः

তাত মহামূল্য ৰত্নে দীপ্ত উচ্চ গোপুৰ আছিল; লগতে কুকুৰ আৰু শগুণৰ জাকৰ নৃত্যস্থলও আছিল; বিচিত্ৰ ধ্বজা, পতাকা, শুভ্ৰ বস্ত্ৰ আৰু উন্নত মণ্ডপে সেয়া শোভিত হৈছিল।

Verse 16

कह्लारकञ्जकुमुदोत्पलरेणुवासितैश्चकाह्वहंसकुररीबकसारसानाम् / नानारवाढ्यरमणीयतटाकवापीसरोवरैश्चापि जलोपपन्नैः

কহ্লাৰ, কঞ্জ, কুমুদ আৰু উৎপলৰ ৰেণুৰ সুগন্ধে ভৰপূৰ, চক্রৱাক-হংস, কুৰৰী, বক আৰু সাৰসে পূৰ্ণ; নানাবিধ কলৰৱে সমৃদ্ধ, জলে পৰিপূৰ্ণ মনোৰম টাঁক, ৱাপী আৰু সৰোবৰৰে সেয়া শোভিত আছিল।

Verse 17

चूतप्रियालपनसाम्रमधूकजंबूप्लक्षैर्नवैश्च तरुभिश्च कृतालवालैः / पर्यन्तरोपितमनोरमनागकेतकीपुन्नागचंपकवनैश्च पतत्रिजुष्टैः

নৱ চূত (আম), প্ৰিয়াল, পনস, আম্ৰ, মধূক, জাম্বু আৰু প্লক্ষ আদি গছ—যাৰ তলত আ’লৱাল কৰা আছিল—সেই স্থান ঘেৰিছিল; আৰু সীমান্তত নাগ, কেতকী, পুন্নাগ আৰু চম্পকৰ মনোৰম বন আছিল, য’ত পক্ষীসকল বাস কৰিছিল।

Verse 18

मन्दारकुन्दकरवीरमनोज्ञयूथिकाजात्यादिकैर्विविधपुष्पफलैश्च वृक्षैः / संलक्ष्यमाणपरितोपवनालिभिश्च संशोभितं जगति विस्मयनीयरूपैः

মন্দাৰ, কুন্দ, কৰবীৰ, মনোৰম ইউথিকা, জাতী আদি আৰু নানাবিধ ফুল-ফলধাৰী গছৰে; আৰু চাৰিওফালে দেখা পোৱা উপবনৰ শাৰীশাৰীৰে—বিস্ময়জনক ৰূপে—সেই স্থান জগতত অতি শোভিত হৈছিল।

Verse 19

सर्वर्त्तुकप्रवरसौरभवायुमन्दमन्दप्रचारिभर्त्सितधर्मकालम् / इत्थ सुरासुरमनोरमभोगसंपद्विस्पष्टमानविभवं नगरं नरेद्र

সেই নগৰত সকলো ঋতুৰ শ্ৰেষ্ঠ সুগন্ধি বতাহ মৃদু মৃদু বয়; যেন তাত ধৰ্মকালো তিৰস্কৃত হৈছে। হে নৰেন্দ্ৰ, দেৱ-অসুৰকো মনোৰম ভোগসম্পদে তাৰ বৈভৱ স্পষ্টকৈ প্ৰকাশ পাইছিল।

Verse 20

सौभाग्यभोगममितं मुनिहोमधेनुः सद्यो विधाय विनिवेदयदाशु तस्मै / ज्ञात्वा ततो मुनिवरो द्विजहोमधेन्वा संपादितं नरपते रुचिरातिथेयम्

মুনিৰ হোমধেনুৱে অমিত সৌভাগ্য আৰু ভোগসম্পদ তৎক্ষণাৎ সাজি তৎপৰতাৰে তেওঁলৈ নিবেদন কৰিলে। তেতিয়া মুনিবৰে বুজিলে যে দ্বিজৰ হোমধেনুৰ দ্বাৰা নৰপতিৰ বাবে ৰুচিৰ আতিথ্য সম্পন্ন হৈছে।

Verse 21

आहूय कञ्चन तदन्तिक मात्मशिष्यं प्रास्थापयत्सगुणशालिनमाशु राजन् / गत्वा विशामधिपतेस्तरसा समीपं संप्रश्रयं मुनिसुतस्तमिदं बभाषे

হে ৰাজন, তেওঁ ওচৰত থকা গুণশালী এজন আত্মশিষ্যক আহ্বান কৰি তৎক্ষণাৎ পঠিয়ালে। মুনিপুত্ৰে দ্ৰুতগতিতে নগৰাধিপতিৰ ওচৰলৈ গৈ প্ৰণাম কৰি বিনয়ে এইদৰে ক’লে।

Verse 22

आतिथ्यमस्मदुपपादितमाशु राज्ञा संभावनीयमिति नः कुलदेशिकाज्ञा / राजा ततो मुनिवरेण कृताभ्यनुज्ञः संप्राविशत्पुरवरं स्वकृते कृतं तत्

ৰাজাই আমাৰ বাবে যি আতিথ্য তৎক্ষণাৎ সাজি দিছে, সেয়া সন্মানযোগ্য—এইটো আমাৰ কুলদেশিকৰ আজ্ঞা। তাৰ পিছত মুনিবৰৰ অনুমতি পাই ৰজা নিজৰ বাবে সাজি থোৱা সেই শ্ৰেষ্ঠ নগৰত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 23

सर्वोपभोग्यनिलयं मुनिहोमधेनुसामर्थ्यसूचकमशोषबलैः समेतः / अन्तः प्रविश्य नगरर्द्धिमशेषलोकसंमोहिनीम् भिसमीक्ष्य स राजवर्यः

সেই নগৰ আছিল সকলো ভোগৰ নিবাস আৰু মুনিৰ হোমধেনুৰ সামৰ্থ্যৰ নিদৰ্শন; তাত অক্ষয় বলসম্পদো সংযুক্ত আছিল। সেই শ্ৰেষ্ঠ ৰজাই ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰি, সকলো লোকক মোহিত কৰা নগৰসমৃদ্ধি স্পষ্টকৈ পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে।

Verse 24

प्रीतिप्रसन्नवदनः सबलस्तु दानी धीरो ऽपि विस्मयमवाप भृशं तदानीम् / गच्छन्सुरस्त्रीनयना लियूथपानैकपात्रोचितचारुमूर्त्तिः

সেই সময় দানশীল আৰু বলৱান ৰজা, প্ৰীতিতে প্ৰসন্ন মুখ থকা সত্ত্বেও, গভীৰ বিস্ময়ত পৰিল। চলি থাকোঁতে তেওঁৰ মনোহৰ মূৰ্তি এনেকুৱা লাগিল যেন দেৱাঙ্গনাসকলৰ দৃষ্টি তেওঁৰ গাত লিপ্ত—মধুপানৰ একমাত্ৰ পাত্ৰৰ যোগ্য ৰূপ।

Verse 25

रेमे स हैहयपतिः पुरराजमार्गे शक्रः कुबेरवसताविव सामरौघः / तं प्रस्थितं राजपथात्समन्तात्पौराङ्गनाश्चन्दनवारिसिक्तैः

হৈহয়পতি ৰজা নগৰৰ ৰাজমাৰ্গত এনেদৰে আনন্দ কৰিলে যেন কুবেৰৰ নিবাসত ইন্দ্ৰ দেৱসমূহসহ অৱস্থিত। তেওঁ ৰাজপথৰ পৰা প্ৰস্থান কৰোঁতেই চাৰিওফালে নগৰ-নাৰীয়ে চন্দনমিশ্ৰিত জল ছিটাই তেওঁক সিক্ত কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 26

प्रसूनलाजाप्रकरैरजस्रमवीपृषन्सौधगताः सुत्दृद्यैः / अभ्यागतार्हणसमुत्सुकपौरकान्ता हस्तारविन्दगलितामललाजवर्षैः

সৌধৰ ওপৰত থকা সুন্দৰীসকলে অবিৰত ফুল আৰু লাজ (ভাজা ধান) ৰ গুচ্ছ ছিটাই দিছিল। আগন্তুকক আদৰ-সত্কাৰ কৰিবলৈ উত্সুক নগৰকান্তাসকলে নিজৰ পদ্মসদৃশ হাতৰ পৰা ঝৰি পৰা নিৰ্মল লাজৰ বৰষুণ কৰিছিল।

Verse 27

कालेयपङ्कसुरभीकृतनन्दनोत्थशुभ्रप्रसूननिकरैरलिवृन्दगीतैः / तत्रत्यपौरवनिताञ्जनरत्नसारमुक्ताभिरप्यनुपदं प्रविकीर्यमामः

নন্দন উদ্যানৰ পৰা অনা শুভ্ৰ ফুলৰ গুচ্ছ কালেয় চন্দনৰ লেপে সুগন্ধিত হৈছিল আৰু ভ্ৰমৰবৃন্দৰ গীত গুঞ্জৰি উঠিছিল। তাতৰ নগৰ-নাৰীয়ে অঞ্জন, ৰত্নচূৰ্ণ আৰু মুক্তাও পদে পদে ছটিয়াই গৈছিল।

Verse 28

व्यभ्राजतावनिपतिर्विशदैः समन्ताच्छीतांशुरश्मिनिकरैरिव मन्दराद्रिः / ब्राह्मीं तपःश्रिय मुदारगणमचिन्त्यां लोकेषु दुर्लभतरां स्पृहणीयशोभाम्

সেই নৃপতি চাৰিওফালে নিৰ্মল দীপ্তিত এনেদৰে উজ্জ্বল হ’ল যেন মন্দর পৰ্বত শীতাংশু (চন্দ্ৰ) ৰশ্মিৰ সমষ্টিত ঝলমল কৰে। তেওঁ ব্ৰাহ্মী তপঃশ্ৰী—উদাৰগুণসম্পন্ন, অচিন্ত্য, লোকসমূহত অতি দুৰ্লভ আৰু স্পৃহণীয় শোভা—অর্জন কৰিছিল।

Verse 29

पश्यन्विशामधिपतिः पुरसंपदं तामुच्चैः शशंस मनसा वचसेव राजन् / मेने च हैहयपतिर्भुवि दुर्लभेयं क्षात्री मनोहरतरा महिता हि संपत्

সেই নগৰৰ সমৃদ্ধি দেখি প্ৰজাধিপতি ৰজাই মন আৰু বাক্যৰে উচ্চস্বৰে প্ৰশংসা কৰিলে। হৈহয়পতিও ভাবিলে—পৃথিৱীত এনে মহিমান্বিত, অধিক মনোহৰ ক্ষাত্ৰ-সম্পদ দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 30

अस्याः शतांशतुलनामपि नोपगन्तुं विप्रशियः प्रभवतीति सुरार्चितायाः / मध्येपुरं पुरजनोपचितां विभूतिमालोकयन्सह पुरोहितमन्त्रिसार्थैः

দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত এই বৈভৱৰ শতাংশ তুলনালৈও বিপ্ৰশ্ৰী নাপায়—এনে কোৱা হয়। ৰজাই পুৰোহিত আৰু মন্ত্ৰীসমূহৰ সৈতে নগৰৰ মধ্যভাগত, পুৰজনৰ দ্বাৰা সঞ্চিত সেই বিভূতি অবলোকন কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 31

गच्छत्स्वपार्श्वचर दर्शितवर्णसौधो लेभे मुदं पुरजनैः परिपूज्यमानः / राजा ततो मुनिवरोपचितां सपर्यामात्मानुरूपमिह सानुचरो लभस्व

নিজ পাৰ্শ্বচৰসকলে দেখুওৱা বৰ্ণময় সৌধসমূহৰ মাজেৰে গৈ, নগৰবাসীৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণভাৱে পূজিত হৈ তেওঁ আনন্দ লাভ কৰিলে। তাৰ পিছত কোৱা হ’ল—হে ৰজা, ইয়াত মুনিবৰসকলে সম্পন্ন কৰা, তোমাৰ যোগ্য সেবা-পূজা তুমি অনুচৰসহ লাভ কৰা।

Verse 32

इत्यश्रमेण नृपतिर्विनिवर्त्तयित्वा स्वार्थं प्राल्पितगृहाभिमुखो जगाम / पौरेः समेत्य विविधार्हणपाणिभिश्च मार्गे मुदा विरचिताजलिभिः समन्तात्

আশ্ৰমত নিজৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰি নৃপতিক উভতাই পঠাই তেওঁ গৃহাভিমুখে যাত্ৰা কৰিলে। পুৰবাসীয়েও নানা অৰ্ঘ্য হাতত লৈ, পথত চাৰিওফালে আনন্দে অঞ্জলি বঁধি মিলিত হ’ল।

Verse 33

संभावितोभ्यनुपदं जयशब्दघोषैस्तूर्यारवैश्च बधिरीकृतदिग्विभागैः / कक्षान्तराणि नृपतिः शनकैरतीत्य त्रीणि क्रमेण च ससंभ्रमकञ्चुकीनि

প্ৰতি পদে ‘জয়’ ধ্বনি আৰু তূৰ্যনাদে দিশাবিভাগ যেন বধিৰ হৈ উঠিল। নৃপতিয়ে ধীৰে ধীৰে কক্ষান্তৰ পাৰ হৈ, ক্ৰমে তিনিটা প্ৰাঙ্গণ অতিক্ৰম কৰিলে; তাত কঞ্চুকীসকল ব্যস্ত উত্তেজনাত আছিল।

Verse 34

दूरप्रसारितपृथग्जनसंकुलानि सद्माविवेश सचिवादरदत्तहृस्तः / तत्र प्रदीपदधिदर्पणगन्धपुष्पदूर्वाक्षतादिभिरलं पुरकामिनीभिः

দূৰলৈকে বিস্তৃত, নানা জনসমাগমে ভৰপূৰ সদনসমূহত সি সচিবৰ আদৰভৰা স্বাগতে হৃষ্ট হৈ প্ৰৱেশ কৰিলে। তাত নগৰৰ নাৰীসকলে প্ৰদীপ, দধি, দৰ্পণ, সুগন্ধ, পুষ্প, দূৰ্বা আৰু অক্ষত আদি লৈ মঙ্গল-সত্কাৰ কৰিলে।

Verse 35

निर्याय राजभवनान्तरतः सलीलमानन्दितो नरपतिर्बहुमान पूर्वकम् / ताभिः समाभिविनिवेशितमाशु नानारत्नप्रवेकरुचिजालविराजमानम्

ৰাজভৱনৰ অন্তৰ্ভাগৰ পৰা ৰজা ক্ৰীড়াভাৱে ওলাই আহিল; আনন্দিত হৈ মহামানসহ। সেই নাৰীসকলে তেওঁক সোনকালে এনে আসনত বহুৱালে, যি নানা ৰত্নসমূহৰ দীপ্তিজালে উজ্জ্বল আছিল।

Verse 36

सूक्ष्मोत्तरच्छदमुदारयशा मनोज्ञमध्या रुरोह कनकोत्तरविष्टरं तम् / तस्मिन्गृहे नृप तदीयपुरन्ध्रिवर्गः स्वासीनमाशु नृपतिर्विविधार्हणाभिः

সূক্ষ্ম উত্তৰীয়ে আৱৃত, উদাৰ যশস্বী আৰু মনোহৰ মধ্যদেশবিশিষ্ট সেই ৰজাই সোণময় আসনত আৰোহণ কৰিলে। সেই গৃহত আসীন নৃপতিক তেওঁৰ অন্তঃপুৰ নাৰীসকলৰ দলে সোনকালে নানা অৰ্ঘ্য-সত্কাৰে পূজিলে।

Verse 37

वाद्यादिभिस्तदनुभूषणगन्धपुष्पवस्त्राद्यलङ्कृतिभिरग्र्यमुदं ततान / तस्मिन्नशेषदिवसोचितकर्म सर्वं निर्वर्त्य हैहयपतिः स्वमतानुसारम्

বাদ্যাদি আৰু অলংকাৰ, সুগন্ধ, পুষ্প, বস্ত্ৰ আদি সজ্জাৰে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ আনন্দ বিস্তাৰ কৰিলে। তাত হৈহয়পতিয়ে নিজৰ মতানুসাৰে দিনোচিত সকলো কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 38

नाना विधालयननर्मविचित्रकेलीसंप्रेक्षितैर्दिनमशेषमलं निनाय / कृत्वा दिनान्तसमयोचितकर्म चैव राजा स्वमन्त्रिसचिवानुगतः समन्तात्

নানাবিধ গৃহোৎসৱ, হাস্য-ৱিনোদ আৰু বিচিত্ৰ ক্ৰীড়া দৰ্শনে তেওঁ সমগ্ৰ দিন সুখে কটালে। তাৰ পিছত দিনান্তৰ উপযুক্ত কৰ্ম সম্পন্ন কৰি ৰজা নিজৰ মন্ত্ৰী-সচিবসকলৰ দ্বাৰা চাৰিওফালে অনুসৃত হৈ আগবাঢ়িল।

Verse 39

आसन्नभृत्यकरसंस्थितदीपकौधसंशान्तसंतमसमाशु सदः प्रपेदे / तत्रासने समुपविश्य पुरोधमन्त्रिसामन्तनायकशतैः समुपास्यमानः

ওচৰৰ ভৃত্যসকলৰ হাতত থকা দীপসমূহে অন্ধকাৰ তৎক্ষণাৎ শান্ত কৰিলে আৰু তেওঁ শীঘ্ৰে সভালৈ প্ৰৱেশ কৰিলে। তাত আসনত বহি পুৰোহিত, মন্ত্ৰী, সামন্ত আৰু বহু নায়কৰ দ্বাৰা তেওঁ উপাসিত হ’ল।

Verse 40

अन्वास्त राजसमितौ विविधैर्विनोदैर्हृष्टः सुरेद्र इव देवगणैरुपेतः / ततश्चिरं विविधवाद्यविनोदनृत्तप्रेक्षाप्रवृत्तहसनादिकथाप्रसंगः

ৰাজসভাত তেওঁ আনন্দিত হৈ নানা ধৰণৰ বিনোদনত মগ্ন হ’ল, যেন দেৱগণৰে সৈতে সুৰেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ। তাৰ পিছত বহু সময় ধৰি বিভিন্ন বাদ্য, নৃত্য-দৰ্শন, হাঁহি আৰু নানা কথাৰ প্ৰসঙ্গ চলি থাকিল।

Verse 41

आसांचकार गणिकाजन्नर्महासक्रीडाविलासपरितोषितचित्तवृत्तिः / इत्थं विशामधिपतिर्भृशमानिशार्द्धं नानाविहारविभवानुभवैरनेकैः

গণিকা আৰু লোকসকলৰ হাস্য-পরিহাস, মদ্যোৎসৱ, ক্ৰীড়া আৰু বিলাসে তেওঁৰ মন তৃপ্ত হ’ল আৰু তেওঁ তাতেই সময় কটালে। এইদৰে প্ৰজাধিপতি অর্ধৰাত্ৰি পৰ্যন্ত নানা বিহাৰ আৰু বৈভৱৰ বহু অভিজ্ঞতাত মগ্ন ৰ’ল।

Verse 42

स्थित्वानुगान्नरपतीनपि तन्निवासं प्रस्थाप्य वासभवनं स्वयमप्ययासीत् / तद्राजसैन्यमखिलं निजवीर्यशौर्यसंपत्प्रभावमहिमानुगुणं गृहेषु

কিছু সময় থাকি তেওঁ সৈতে অহা আন নৃপতিসকলকো তেওঁলোকৰ নিবাসলৈ পঠিয়ালে আৰু নিজেও নিজৰ বাসভৱনলৈ গ’ল। সেই ৰজাৰ সমগ্ৰ সৈন্যবাহিনীও নিজৰ বীৰ্য, শৌৰ্য, সম্পদ, প্ৰভাৱ আৰু মহিমাৰ অনুৰূপ গৃহসমূহত থাকিল।

Verse 43

आत्मानुरुपविभवेषु महार्हवस्त्रस्रग्भूषणादिभिरलं मुदितं बभूव / सैन्यानि तानि नृपतेर्विविधान्नपानसद्भक्ष्यभोज्यमधुमांसपयोघृताद्यैः

নিজ নিজ বৈভৱৰ অনুৰূপ মূল্যবান বস্ত্ৰ, পুষ্পমালা আৰু অলংকাৰ আদিৰে সজ্জিত হৈ তেওঁলোক আনন্দিত হ’ল। ৰজাৰ সেই সৈন্যবাহিনীও নানা অন্ন-পান, উত্তম ভক্ষ্য-ভোজ্য, মধু, মাংস, দুধ আৰু ঘৃত আদিৰে তৃপ্ত হ’ল।

Verse 44

तृप्तान्यवात्सुरखिलानि सुखोपभौगैस्तस्यां नरेद्रपुरि देवगणा दिवीव / एवं तदा नरपतेरनुयायिनस्ते नानाविधोचितसुखानुभवप्रतीताः

সেই নৰেন্দ্ৰপুৰীত দেৱগণ যেন স্বৰ্গতেই আছে, তেনে সুখভোগে সকলো তৃপ্ত হ’ল। তেতিয়া ৰজাৰ অনুগামীসকলেও নানাবিধ উপযুক্ত সুখৰ অনুভৱে পৰম সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 45

अन्योन्यमूचुरिति गेहधनादिभिर्वा किं साध्यते वयमिहैव वसाम सर्वे / राजापि शार्वरविधानमथो विधाय निर्वर्त्य वासभवने शयनीयमग्र्यम् / अध्यास्य रत्ननिकरैरति शैभि भद्रं निद्रामसेवत नरेद्र चिरं प्रतीतः

তেওঁলোকে পৰস্পৰে ক’লে—গৃহ, ধন আদি লৈ কি সাধ্য? আমি সকলোৱে ইয়াতেই বাস কৰোঁ। তাৰ পাছত ৰজাই ৰাত্ৰিৰ ব্যৱস্থা কৰি, বাসভৱনত শ্ৰেষ্ঠ শয্যা সাজিলে; ৰত্নসমূহে অতিশয় শোভিত মঙ্গলাসনত অধিষ্ঠিত হৈ, সন্তুষ্টচিত্তে দীৰ্ঘ সময় নিদ্ৰা গ্ৰহণ কৰিলে।