Adhyaya 18
Nakṣatra-Śrāddha Phala-Vidhi (Results of Śrāddha by Asterism)
এই সৰু অধ্যায়ত শ্রাদ্ধকল্পৰ ধাৰাত বৃহস্পতি, যমে আগতে ৰজা শশবিন্দুক দিয়া উপদেশ স্মৰণ কৰাই, নিৰ্দিষ্ট নক্ষত্ৰযোগত শ্রাদ্ধ কৰিলে কি ফল হয় সেয়া ক্ৰমে বৰ্ণনা কৰে। কৃত্তিকাত দৃঢ় ব্ৰত আৰু দিৱ্য দীপ্তি; ৰোহিণীত সন্তান আৰু তেজ; আৰ্দ্ৰাত কঠোৰ/অননুকূল ফল; পুনৰ্বসু আৰু তিষ্য/পুষ্যত সমৃদ্ধি আৰু পোষণ; আশ্লেষা আৰু মঘাত বীৰ পুত্ৰলাভ আৰু সামাজিক প্ৰতিষ্ঠা; ফাল্গুনীত সৌভাগ্য; হস্ত আৰু চিত্ৰাত নেতৃত্ব আৰু সুন্দৰ সন্তান; স্বাতীত বাণিজ্যলাভ; অনুৰাধা আৰু জ্যেষ্ঠাত ৰাজ্যসিদ্ধি; মূল আৰু আষাঢ়াত স্বাস্থ্য আৰু যশ; শ্রৱণত উচ্চ আধ্যাত্মিক প্ৰাপ্তি; ধনিষ্ঠাত ধনবৃদ্ধি আৰু ৰাজভাগ। শেষত এই বিধি গ্ৰহণ কৰি শশবিন্দুৰ শাসন সফল হৈছিল বুলি কোৱা হয়, আৰু সময়মতে শ্রাদ্ধে পৰিয়াল আৰু ৰাজ্য স্থিৰ কৰে বুলি বুজোৱা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे तिथिश्राद्धवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः // १७// बृहस्पतिरुवाच यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे / तानि मे शृणु कार्याणि नक्षत्रेषु पृथक् पृथक्
এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণত, বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত, শ্ৰাদ্ধকল্পত ‘তিথিশ্ৰাদ্ধবৰ্ণন’ নাম সপ্তদশ অধ্যায়। বৃহস্পতিয়ে ক’লে—যমে শশবিন্দুক যি যি শ্ৰাদ্ধ কৈছিল, সেয়া মোৰ পৰা শুনা; নক্ষত্ৰ অনুসাৰে পৃথক পৃথকভাৱে কৰণীয়।
Verse 2
श्राद्धं यः कृत्तिकायोगं कुरुते सततं नरः / अग्नीनाधाय स स्वर्गे राजते सुदृढव्रतः
যি মানুহে কৃত্তিকা-যোগত সদায় শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি অগ্নি স্থাপন কৰি, দৃঢ়ব্ৰতী হৈ, স্বৰ্গত দীপ্তিমান হয়।
Verse 3
अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये तेजस्विना भवेत् / प्रायशः क्रूरकर्माणि आर्द्रायां श्राद्धमाचरन्
সন্তানকামী মানুহে ৰোহিণীত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে সি সৌম্য আৰু তেজস্বী হয়। কিন্তু আৰ্দ্ৰাত শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰা লোক সাধাৰণতে ক্ৰূৰ কৰ্মলৈ প্ৰবৃত্ত হয়।
Verse 4
क्षेत्रभागी भवेत्पुत्री श्राद्धं कृत्वा पुनर्वसौ / पुष्टिकामः पुनस्तिष्ये श्राद्धं कुर्वीत मानवः
পুনৰ্বসুত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে কন্যাই পিতৃক্ষেত্ৰ/ভূমিৰ অংশ পায়। আৰু যি পুষ্টি কামনা কৰে, সি তিষ্য (পুষ্য) নক্ষত্ৰত পুনৰ শ্ৰাদ্ধ কৰিব।
Verse 5
आश्लेषासु पितॄनर्चन्वीरान्पुत्रानवाप्नुयात् / जातीनां भवति श्रेष्ठो मघासु श्राद्धमाचरन्
আশ্লেষা নক্ষত্ৰত পিতৃসকলক অর্চনা কৰিলে মানুহে বীৰ পুত্ৰ লাভ কৰে। আৰু মঘা নক্ষত্ৰত শ্রাদ্ধ আচৰণ কৰিলে সি নিজৰ জাতিত শ্ৰেষ্ঠ হয়।
Verse 6
फाल्गुनीषु पितॄनर्चन्सौभाग्यं लभते नरः / प्रदानशीलः सापत्य उत्तरासु करोति यः
ফাল্গুনী নক্ষত্ৰসমূহত পিতৃসকলক অর্চনা কৰিলে মানুহে সৌভাগ্য লাভ কৰে। আৰু উত্তৰা নক্ষত্ৰত দানশীল হৈ শ্রাদ্ধ কৰা জনে সন্তানসহ সমৃদ্ধ হয়।
Verse 7
संसत्सु मुख्यो भवति हस्ते ऽभ्यर्च्य पितॄनपि / चित्रायां चैव यः कुर्यात्पश्येद्रूपवतः सुतान्
হস্ত নক্ষত্ৰত পিতৃসকলক অর্চনা কৰিলে মানুহে সভাসমূহত মুখ্য হয়। আৰু চিত্ৰা নক্ষত্ৰত শ্রাদ্ধ কৰা জনে ৰূপৱান পুত্ৰ লাভ কৰে।
Verse 8
स्वातिना चैव यः कुर्याद्वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् / पुत्रार्थी तु विशाखासु श्राद्धमीहेत मालवः
স্বাতী নক্ষত্ৰত শ্রাদ্ধ কৰিলে বাণিজ্যত লাভ হয়। আৰু পুত্ৰকাম ব্যক্তিয়ে বিশাখা নক্ষত্ৰত শ্রাদ্ধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত।
Verse 9
अनुराधासु कुर्वाणो नरश्चक्रं प्रवर्त्तयेत् / आधिपत्यं भवेच्छ्रेष्ठं ज्येष्ठायां सततं तु यः
অনুৰাধা নক্ষত্ৰত শ্রাদ্ধ কৰা জনে প্ৰভাৱ আৰু সমৃদ্ধিৰ চক্র প্ৰৱৰ্তন কৰে। আৰু যি জ্যেষ্ঠা নক্ষত্ৰত সদায় শ্রাদ্ধ কৰে, সি শ্ৰেষ্ঠ আধিপত্য লাভ কৰে।
Verse 10
मूलेनारोग्यमिच्छन्ति ह्याषाढासु महद्यशः / उत्तरासु तु कुर्वाणो वीतशोको भवेन्नरः
মূল নক্ষত্ৰত আৰোগ্য কামনা কৰে; আষাঢ়ত মহাযশ লাভ হয়। উত্তৰাষাঢ়ত কৰা মানুহ শোকমুক্ত হয়।
Verse 11
श्रवणेन तु लोकेषु प्राप्नुयात्परमां गतिम् / राज्यभागी धनिष्ठासु प्राप्नुया द्विपुलं धनम्
শ্ৰৱণ নক্ষত্ৰত কৰিলে লোকসমূহত পৰম গতি লাভ হয়। ধনিষ্ঠাত কৰিলে ৰাজ্যাংশ পাই দ্বিগুণ ধন পায়।
Verse 12
श्राद्धनिर्जितलोकश्च वेदान् सांगानवाप्नुयात् / नक्षत्रैर्वारुणैः कुर्वन्भिषक्सिद्धिमवाप्नुयात्
শ্ৰাদ্ধেৰে লোকসমূহ জয় কৰি বেদসমূহ অংগসহ লাভ হয়। বাৰুণ নক্ষত্ৰত কৰিলে চিকিৎসা-বিদ্যাত সিদ্ধি পোৱা যায়।
Verse 13
पूर्वप्रौष्ठ पदे कुर्वन्विन्देताजीविकान्बहून् / उत्तरास्वनतिक्रम्य विन्देद्गा वै सहस्रशः
পূৰ্বপ্ৰৌষ্ঠপদত কৰিলে বহু জীৱিকা লাভ হয়। উত্তৰাষাঢ়ত বিধি নলঙ্ঘি কৰিলে সহস্ৰে সহস্ৰে গাই পোৱা যায়।
Verse 14
बहुकुप्यकृतं द्रव्यं विन्देत्कुर्वन्सुरेवतीम् / अश्वानश्वयुजा भक्तो भरण्यां साधुसत्तमः
সুৰেৱতীত কৰিলে বহু পাত্ৰত সঞ্চিত ধন লাভ হয়। অশ্বযুজত ভক্তে অশ্ব পায়; ভৰণীত সি সাধুসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ হয়।
Verse 15
इमं श्राद्धविधिं कुर्वञ्छशबिन्दुर्महीमिमाम् / कृत्स्नां बलेन सो ऽक्लिष्ठो लभ्ध्वा च प्रशशास ह
এই শ্ৰাদ্ধবিধি পালন কৰি শশবিন্দুৱে নিজৰ বলত ক্লেশ নোহোৱাকৈ এই সমগ্ৰ পৃথিৱী লাভ কৰি পাছত সুশাসনে শাসন কৰিলে।
Frequently Asked Questions
Śrāddha performed under particular nakṣatras yields distinct, predictable results—ranging from progeny and wealth to sovereignty and spiritual ascent.
Bṛhaspati speaks, citing Yama as the original instructor, and frames it as Yama’s teaching delivered to King Śaśabindu (a model recipient who later prospers).
It is primarily ritual-cosmological: astral time (nakṣatra) governs rite efficacy; it supports vaṃśa indirectly by emphasizing progeny, ancestral satisfaction, and stable kingship through correctly timed śrāddha.