Shloka 93
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
मृदः पञ्चदशामेध्या हस्तादीनां विशेषतः / अतिरिक्तमृदं दद्यान्मृदन्ते त्वद्भिरेव च
Transliteration
mṛdaḥ pañcadaśāmedhyā hastādīnāṃ viśeṣataḥ / atiriktamṛdaṃ dadyānmṛdante tvadbhireva ca
Translation
বিশেষকৈ হাত আদি বাবে পন্ধৰবাৰ মাটি শুদ্ধিকাৰক। অধিক মাটি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, আৰু শেষত কেৱল পানীৰে ধুব।
Word by Word
मृदःclay (lumps)
मृदः:
कर्ता (Subject/topic)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural (as topic/subject: ‘clays’)
पञ्चदशfifteen
पञ्चदश:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; here used adjectivally ‘fifteen’
अमेध्याः(for removing) impurity/uncleanness
अमेध्याः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअमेध्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural; agrees with ‘मृदः’
हस्तादीनाम्of the hands and the like
हस्तादीनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootहस्त + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural; समासः तत्पुरुषः (‘hands’ + ‘etc.’)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
अतिरिक्तadditional/extra
अतिरिक्त:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअतिरिक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; qualifies ‘मृदम्’
मृदम्clay
मृदम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
दद्यात्should give
दद्यात्:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd person singular optative
मृदन्तेthey cleanse (with clay)
मृदन्ते:
क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootमृद् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; 3rd person plural middle; ‘they cleanse with clay / they rub with clay’
तुbut/then
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
अद्भिःwith water
अद्भिः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural (अद्भि-)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्धसूचक (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)