Shloka 105
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
हिमं च पतते तत्र समन्तात्पञ्चयो जनम् / भरतस्याश्रमे पुण्ये ऽरण्यं पुण्यतमं स्मृतम्
Transliteration
himaṃ ca patate tatra samantātpañcayo janam / bharatasyāśrame puṇye 'raṇyaṃ puṇyatamaṃ smṛtam
Translation
তাত চাৰিওফালে পাঁচ যোজন পৰ্যন্ত হিম পৰে; ভৰতৰ পৱিত্ৰ আশ্ৰমৰ সেই অৰণ্য সৰ্বাধিক পুণ্যময় বুলি স্মৃত।
Word by Word
हिमम्snow
हिमम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Nom./Acc. singular (here as subject)
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
पततेfalls
पतते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
समन्तात्on all sides; all around
समन्तात्:
देश/दिशा-निर्देश (Spatial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय, दिशावाचक/परितोऽर्थ (adverb: from all sides/around)
पञ्चयःthe Pañcayas (a people/tribe)
पञ्चयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपञ्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Nominative plural
जनम्people
जनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular
भरतस्यof Bharata
भरतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
आश्रमेin the hermitage
आश्रमे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular
पुण्येholy
पुण्ये:
विशेषण (Adjectival to आश्रमे)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular; आश्रम-विशेषण
अरण्यम्forest
अरण्यम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular (here as subject)
पुण्यतमम्most holy
पुण्यतमम्:
विशेषण (Adjectival to अरण्यम्)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित/तरप्-तमप्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; तमप्-प्रत्यय (superlative)
स्मृतम्is regarded/remembered (as)
स्मृतम्:
क्रिया (Predicate; passive/resultative)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agreeing with अरण्यम्; भावे/कर्मणि प्रयोग (is considered)