Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 15

The Six Dvīpas Beyond Jambūdvīpa and the Cosmic Boundary of Lokāloka

तेषां वर्षेषु सीमागिरयो नद्यश्चाभिज्ञाता: सप्त सप्तैव चक्रश्चतु:श‍ृङ्ग: कपिलश्चित्रकूटो देवानीक ऊर्ध्वरोमा द्रविण इति रसकुल्या मधुकुल्या मित्रविन्दा श्रुतविन्दा देवगर्भा घृतच्युता मन्त्रमालेति ॥ १५ ॥

teṣāṁ varṣeṣu sīmā-girayo nadyaś cābhijñātāḥ sapta saptaiva cakraś catuḥśṛṅgaḥ kapilaś citrakūṭo devānīka ūrdhvaromā draviṇa iti rasakulyā madhukulyā mitravindā śrutavindā devagarbhā ghṛtacyutā mantramāleti.

সেই সাতটা বৰ্ষত সাতটা সীমা-পৰ্বত প্ৰসিদ্ধ— চক্ৰ, চতুঃশৃংগ, কপিল, চিত্ৰকূট, দেৱানীক, ঊৰ্ধ্বৰোমা আৰু দ্রবিণ। লগতে সাতটা নদী— ৰমকুল্যা, মধুকুল্যা, মিত্ৰবিন্দা, শ্রুতবিন্দা, দেৱগর্ভা, ঘৃতচ্যুতা আৰু মন্ত্ৰমালা।

तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; genitive plural
वर्षेषुin the regions (varṣas)
वर्षेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन; locative plural
सीमा-गिरयःboundary mountains
सीमा-गिरयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीमा (प्रातिपदिक) + गिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘boundary-mountains’
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘rivers’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
अभिज्ञाताःare known
अभिज्ञाताः:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeAdjective
Rootअभि-√ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘are known/recognized’ (agreeing with गिरयः/नद्यः)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; here ‘seven’ qualifying mountains
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; here ‘seven’ qualifying rivers
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)
चक्रःCakra
चक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mountain name
चतुःशृङ्गःCatuḥśṛṅga
चतुःशृङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुः (संख्या) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mountain name ‘four-peaked’
कपिलःKapila
कपिलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mountain name
चित्रकूटःCitrakūṭa
चित्रकूटः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + कूट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mountain name
देवानीकःDevānīka
देवानीकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + अनीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mountain name
ऊर्ध्वरोमाःŪrdhvaromā
ऊर्ध्वरोमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + रोमान्/रोमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mountain name
द्रविणःDraviṇa
द्रविणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; mountain name
इतिthus (named)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्त्यर्थक (quotative particle)
रसकुल्याRasakulyā
रसकुल्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक) + कुल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; river name
मधुकुल्याMadhukulyā
मधुकुल्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) + कुल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; river name
मित्रविन्दाMitravindā
मित्रविन्दा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक) + विन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; river name
श्रुतविन्दाŚrutavindā
श्रुतविन्दा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुत (प्रातिपदिक) + विन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; river name
देवगर्भाDevagarbhā
देवगर्भा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; river name
घृतच्युताGhṛtacyutā
घृतच्युता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक) + च्युत (प्रातिपदिक/क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; river name ‘ghee-flowing’
मन्त्रमालाMantramālā
मन्त्रमाला:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; river name
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; नामसमाप्त्यर्थक (quotative)
Ś
Śukadeva Gosvāmī
M
Mahārāja Parīkṣit

FAQs

It states that each varṣa has seven famous boundary mountains and seven well-known rivers, and it lists their names.

Śukadeva Gosvāmī speaks this verse to Mahārāja Parīkṣit while describing the Fifth Canto’s cosmological structure.

By cultivating reverence for the Lord’s ordered creation and using such descriptions to remember that the universe is governed by divine intelligence, encouraging humility and steady bhakti.