Adhyaya 1
Kali-yuga Dynasties and the Degradation of Kingship
পূৰ্বে বৰ্ণিত ভৱিষ্যৎ শাসকসকলৰ গণনা আগবঢ়াই শ্ৰীশুকদেৱ গোস্বামী কলিযুগত বংশানুচৰিত বিস্তাৰ কৰে। হত্যা, মন্ত্ৰীৰ কূ-অভ্যুত্থান আৰু অ-ক্ষত্ৰিয় শক্তিৰ উত্থানৰ ফলত একেৰ পিছত এক ৰাজবংশ সলনি হ’ব বুলি তেওঁ দেখুৱায়। প্ৰথমে প্ৰদ্যোতন বংশ, তাৰপিছত শিশুনাগ ৰজাসকল; শেষত মহানন্দিৰ পুত্ৰ নন্দ—শূদ্ৰা নাৰীৰ গৰ্ভজাত—অপাৰ সেনা আৰু ধনৰ জোৰে ৰাজধৰ্মত ডাঙৰ পৰিৱর্তন আৰু পৰম্পৰাগত ক্ষত্ৰিয় নেতৃত্বৰ অৱমাননা সূচায়। তাৰপিছত নন্দসকলক ব্ৰাহ্মণ চাণক্যই উচ্ছেদ কৰি মৌৰ্য বংশ স্থাপন কৰে; পিছত শুঙ্গ আৰু তাৰপিছত কাণ্ব বংশ। কাণ্বসকল এজন আন্ধ্ৰ শূদ্ৰ দাসৰ হাতত পতিত হয় আৰু দীঘলীয়া আন্ধ্ৰ ধাৰা চলে; তাৰপিছত আভীৰ, গৰ্দভী, কঙ্ক, যৱন, তুৰুষ্ক, গুৰুণ্ড, মৌল আৰু কিলকিলা ৰজাসকলৰ উল্লেখ আছে। শেষত নৈতিক ভৱিষ্যদ্বাণী—ম্লেচ্ছস্বভাৱ শাসকসকলে প্ৰজাক শোষণ কৰিব, বৈদিক মানদণ্ড ভাঙিব, আৰু লোকেও সেই আচৰণ অনুকৰণ কৰিব; ইয়াৰ দ্বাৰা পৰৱৰ্তী অধ্যায়ৰ কলিলক্ষণ আৰু ভক্তিময় উপায়ৰ ভূমিকা গঢ়ে।
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच योऽन्त्य: पुरञ्जयो नाम भविष्यो बारहद्रथ: । तस्यामात्यस्तु शुनको हत्वा स्वामिनमात्मजम् ॥ १ ॥ प्रद्योतसंज्ञं राजानं कर्ता यत् पालक: सुत: । विशाखयूपस्तत्पुत्रो भविता राजकस्तत: ॥ २ ॥
শ্ৰীশুকদেৱ ক’লে—আগতে গণনা কৰা মাগধ বংশৰ ভৱিষ্য ৰজাসকলৰ ভিতৰত শেষ ৰজা হ’ব পুৰঞ্জয়; সি বৃহদ্ৰথ বংশত জন্ম ল’ব। তাৰ অমাত্য শুনকে স্বামীক হত্যা কৰি নিজৰ পুত্ৰ প্ৰদ্যোতক ৰজা পাতিব। প্ৰদ্যোতৰ পুত্ৰ পালক, তাৰ পুত্ৰ বিশাখযূপ, আৰু তাৰ পুত্ৰ ৰাজক হ’ব।
Verse 2
श्रीशुक उवाच योऽन्त्य: पुरञ्जयो नाम भविष्यो बारहद्रथ: । तस्यामात्यस्तु शुनको हत्वा स्वामिनमात्मजम् ॥ १ ॥ प्रद्योतसंज्ञं राजानं कर्ता यत् पालक: सुत: । विशाखयूपस्तत्पुत्रो भविता राजकस्तत: ॥ २ ॥
শ্ৰীশুকদেৱ গোস্বামী ক’লে—মাগধ বংশৰ ভৱিষ্যৎ ৰজাসকলৰ ভিতৰত শেষ ৰজা হ’ব পুরঞ্জয়; সি বৃহদ্ৰথ বংশত জন্ম ল’ব। তাৰ আমাত্য শুনকে স্বামীক হত্যা কৰি নিজৰ পুত্ৰ প্রদ্যোতক ৰজা পাতিব। প্রদ্যোতৰ পুত্ৰ পালক, তাৰ পুত্ৰ বিশাখযূপ আৰু তাৰ পুত্ৰ ৰাজক হ’ব।
Verse 3
नन्दिवर्धनस्तत्पुत्र: पञ्च प्रद्योतना इमे । अष्टत्रिंशोत्तरशतं भोक्ष्यन्ति पृथिवीं नृपा: ॥ ३ ॥
ৰাজকৰ পুত্ৰ হ’ব নন্দিবৰ্ধন। এইদৰে প্রদ্যোতন বংশত পাঁচজন ৰজা হ’ব, আৰু তেওঁলোকে ১৩৮ বছৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব।
Verse 4
शिशुनागस्ततो भाव्य: काकवर्णस्तु तत्सुत: । क्षेमधर्मा तस्य सुत: क्षेत्रज्ञ: क्षेमधर्मज: ॥ ४ ॥
নন্দিবৰ্ধনৰ পুত্ৰ হ’ব শিশুনাগ, আৰু তাৰ পুত্ৰ কাকবৰ্ণ নামে খ্যাত হ’ব। কাকবৰ্ণৰ পুত্ৰ ক্ষেমধৰ্মা, আৰু ক্ষেমধৰ্মাৰ পুত্ৰ ক্ষেত্ৰজ্ঞ হ’ব।
Verse 5
विधिसार: सुतस्तस्याजातशत्रुर्भविष्यति । दर्भकस्तत्सुतो भावी दर्भकस्याजय: स्मृत: ॥ ५ ॥
ক্ষেত্ৰজ্ঞৰ পুত্ৰ হ’ব বিধিসাৰ, আৰু তাৰ পুত্ৰ অজাতশত্ৰু নামে খ্যাত হ’ব। অজাতশত্ৰুৰ পুত্ৰ দৰ্ভক, আৰু দৰ্ভকৰ পুত্ৰ অজয় বুলি স্মৃত।
Verse 6
नन्दिवर्धन आजेयो महानन्दि: सुतस्तत: । शिशुनागा दशैवैते सष्ट्युत्तरशतत्रयम् ॥ ६ ॥ समा भोक्ष्यन्ति पृथिवीं कुरुश्रेष्ठ कलौ नृपा: । महानन्दिसुतो राजन् शूद्रागर्भोद्भवो बली ॥ ७ ॥ महापद्मपति: कश्चिन्नन्द: क्षत्रविनाशकृत् । ततो नृपा भविष्यन्ति शूद्रप्रायास्त्वधार्मिका: ॥ ८ ॥
অজয়ৰ পুত্ৰ পুনৰ নন্দিবৰ্ধন হ’ব, আৰু তাৰ পুত্ৰ মহানন্দি। হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ! শিশুনাগ বংশৰ এই দহজন ৰজা কলিযুগত মুঠ ৩৬০ বছৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব। হে ৰাজন পৰীক্ষিত! মহানন্দিয়ে এজনী শূদ্ৰা নাৰীৰ গৰ্ভত অতি শক্তিশালী পুত্ৰ জন্ম দিব; সি ‘নন্দ’ নামে খ্যাত হ’ব—অপাৰ সৈন্য আৰু মহাধনৰ অধিপতি। সি ক্ষত্ৰিয়সকলক বিনাশ কৰিব; তাৰ পিছত প্ৰায় সকলো ৰজা অধাৰ্মিক, শূদ্ৰ-প্ৰায় হ’ব।
Verse 7
नन्दिवर्धन आजेयो महानन्दि: सुतस्तत: । शिशुनागा दशैवैते सष्ट्युत्तरशतत्रयम् ॥ ६ ॥ समा भोक्ष्यन्ति पृथिवीं कुरुश्रेष्ठ कलौ नृपा: । महानन्दिसुतो राजन् शूद्रागर्भोद्भवो बली ॥ ७ ॥ महापद्मपति: कश्चिन्नन्द: क्षत्रविनाशकृत् । ततो नृपा भविष्यन्ति शूद्रप्रायास्त्वधार्मिका: ॥ ८ ॥
অজয়ৰ পৰা দ্বিতীয় নন্দিবৰ্ধন জন্মিব, আৰু তাৰ পুত্ৰ হ’ব মহানন্দি। হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ, কলিযুগত শিশুনাগ বংশৰ এই দহজন ৰজাই মুঠ ৩৬০ বছৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব। হে ৰাজন পৰীক্ষিত, মহানন্দিৰ শূদ্ৰ নাৰীৰ গৰ্ভত অতি বলবান পুত্ৰ জন্মিব; সি নন্দ নামে খ্যাত হ’ব, অপাৰ ধন আৰু লক্ষ লক্ষ সৈন্যৰ অধিপতি হ’ব, ক্ষত্ৰিয়সকলক বিনাশ কৰিব; তাৰ পাছত প্ৰায় সকলো ৰজা অধাৰ্মিক শূদ্ৰপ্ৰায় হ’ব।
Verse 8
नन्दिवर्धन आजेयो महानन्दि: सुतस्तत: । शिशुनागा दशैवैते सष्ट्युत्तरशतत्रयम् ॥ ६ ॥ समा भोक्ष्यन्ति पृथिवीं कुरुश्रेष्ठ कलौ नृपा: । महानन्दिसुतो राजन् शूद्रागर्भोद्भवो बली ॥ ७ ॥ महापद्मपति: कश्चिन्नन्द: क्षत्रविनाशकृत् । ततो नृपा भविष्यन्ति शूद्रप्रायास्त्वधार्मिका: ॥ ८ ॥
অজয়ৰ পৰা দ্বিতীয় নন্দিবৰ্ধন জন্মিব, আৰু তাৰ পুত্ৰ হ’ব মহানন্দি। হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ, কলিযুগত শিশুনাগ বংশৰ এই দহজন ৰজাই মুঠ ৩৬০ বছৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব। হে ৰাজন পৰীক্ষিত, মহানন্দিৰ শূদ্ৰ নাৰীৰ গৰ্ভত অতি বলবান পুত্ৰ জন্মিব; সি নন্দ নামে পৰিচিত হ’ব, অপাৰ ধন আৰু বৃহৎ সেনাৰ অধিপতি হ’ব, ক্ষত্ৰিয়সকলক বিনাশ কৰিব; তাৰ পাছত ৰজাসকল প্ৰায় সকলো অধাৰ্মিক শূদ্ৰপ্ৰায় হ’ব।
Verse 9
स एकच्छत्रां पृथिवीमनुल्लङ्घितशासन: । शासिष्यति महापद्मो द्वितीय इव भार्गव: ॥ ९ ॥
মহাপদ্মৰ অধিপতি নন্দে দ্বিতীয় পৰশুৰামৰ দৰে, অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰা শাসনসহ, একচ্ছত্ৰে সমগ্ৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব; কোনোেও তাৰ অধিকাৰক প্ৰত্যাহ্বান কৰিব নোৱাৰিব।
Verse 10
तस्य चाष्टौ भविष्यन्ति सुमाल्यप्रमुखा: सुता: । य इमां भोक्ष्यन्ति महीं राजानश्च शतं समा: ॥ १० ॥
তাৰ সুমাল্য প্ৰমুখ আঠজন পুত্ৰ হ’ব; তেওঁলোকে শক্তিশালী ৰজা হৈ এশ বছৰ এই পৃথিৱী শাসন কৰিব।
Verse 11
नव नन्दान् द्विज: कश्चित् प्रपन्नानुद्धरिष्यति । तेषामभावे जगतीं मौर्या भोक्ष्यन्ति वै कलौ ॥ ११ ॥
এজন দ্বিজ (চাণক্য) নন্দ আৰু তাৰ আঠ পুত্ৰৰ বিশ্বাস ভাঙি তেওঁলোকৰ বংশ ধ্বংস কৰিব; তেওঁলোক নাথাকিলে কলিযুগত মৌৰ্যসকলে জগত শাসন কৰিব।
Verse 12
स एव चन्द्रगुप्तं वै द्विजो राज्येऽभिषेक्ष्यति । तत्सुतो वारिसारस्तु ततश्चाशोकवर्धन: ॥ १२ ॥
সেই দ্বিজেই চন্দ্ৰগুপ্তক ৰাজ্যত অভিষেক কৰি সিংহাসনত বহুৱাব। তেওঁৰ পুত্ৰ হ’ব বাৰিসাৰ, আৰু বাৰিসাৰৰ পুত্ৰ হ’ব অশোকবৰ্ধন।
Verse 13
सुयशा भविता तस्य सङ्गत: सुयश:सुत: । शालिशूकस्ततस्तस्य सोमशर्मा भविष्यति । शतधन्वा ततस्तस्य भविता तद् बृहद्रथ: ॥ १३ ॥
অশোকবৰ্ধনৰ পিছত সুয়শা হ’ব; সুয়শাৰ পুত্ৰ সংগত। তেওঁৰ পুত্ৰ শালিশূক; শালিশূকৰ পুত্ৰ সোমশর্মা; সোমশর্মাৰ পুত্ৰ শতধন্বা; আৰু তাৰ পুত্ৰ বৃহদ্ৰথ নামে খ্যাত হ’ব।
Verse 14
मौर्या ह्येते दश नृपा: सप्तत्रिंशच्छतोत्तरम् । समा भोक्ष्यन्ति पृथिवीं कलौ कुरुकुलोद्वह ॥ १४ ॥
হে কুৰুকুল-শ্ৰেষ্ঠ! কলিযুগত এই দহজন মৌৰ্য নৃপতি একশ সাতত্ৰিশ বছৰ ধৰি পৃথিৱী শাসন কৰিব।
Verse 15
अग्निमित्रस्ततस्तस्मात् सुज्येष्ठो भविता तत: । वसुमित्रो भद्रकश्च पुलिन्दो भविता सुत: ॥ १५ ॥ ततो घोष: सुतस्तस्माद् वज्रमित्रो भविष्यति । ततो भागवतस्तस्माद् देवभूति: कुरूद्वह ॥ १६ ॥ शुङ्गा दशैते भोक्ष्यन्ति भूमिं वर्षशताधिकम् । तत: काण्वानियं भूमिर्यास्यत्यल्पगुणान्नृप ॥ १७ ॥
প্ৰিয় ৰাজা পৰীক্ষিত! অগ্নিমিত্ৰৰ পিছত সুজ্যেষ্ঠ ৰজা হ’ব। তাৰপিছত বসুমিত্ৰ, ভদ্ৰক আৰু ভদ্ৰকৰ পুত্ৰ পুলিন্দ হ’ব। তাৰপিছত পুলিন্দৰ পুত্ৰ ঘোষ, তাৰপিছত বজ্ৰমিত্ৰ, তাৰপিছত ভাগৱত আৰু তাৰপিছত দেবভূতি—হে কুৰুবীৰ-শ্ৰেষ্ঠ! এইদৰে দহজন শুঙ্গ ৰজা শতবৰ্ষৰো অধিক কাল পৃথিৱী শাসন কৰিব। তাৰপিছত এই ভূমি অল্প সদ্গুণযুক্ত কাণ্ব বংশৰ ৰজাসকলৰ অধীনলৈ যাব।
Verse 16
अग्निमित्रस्ततस्तस्मात् सुज्येष्ठो भविता तत: । वसुमित्रो भद्रकश्च पुलिन्दो भविता सुत: ॥ १५ ॥ ततो घोष: सुतस्तस्माद् वज्रमित्रो भविष्यति । ततो भागवतस्तस्माद् देवभूति: कुरूद्वह ॥ १६ ॥ शुङ्गा दशैते भोक्ष्यन्ति भूमिं वर्षशताधिकम् । तत: काण्वानियं भूमिर्यास्यत्यल्पगुणान्नृप ॥ १७ ॥
প্ৰিয় ৰাজা পৰীক্ষিত! অগ্নিমিত্ৰৰ পিছত সুজ্যেষ্ঠ ৰজা হ’ব। তাৰপিছত বসুমিত্ৰ, ভদ্ৰক আৰু ভদ্ৰকৰ পুত্ৰ পুলিন্দ হ’ব। তাৰপিছত পুলিন্দৰ পুত্ৰ ঘোষ, তাৰপিছত বজ্ৰমিত্ৰ, তাৰপিছত ভাগৱত আৰু তাৰপিছত দেবভূতি—হে কুৰুবীৰ-শ্ৰেষ্ঠ! এইদৰে দহজন শুঙ্গ ৰজা শতবৰ্ষৰো অধিক কাল পৃথিৱী শাসন কৰিব। তাৰপিছত এই ভূমি অল্প সদ্গুণযুক্ত কাণ্ব বংশৰ ৰজাসকলৰ অধীনলৈ যাব।
Verse 17
अग्निमित्रस्ततस्तस्मात् सुज्येष्ठो भविता तत: । वसुमित्रो भद्रकश्च पुलिन्दो भविता सुत: ॥ १५ ॥ ततो घोष: सुतस्तस्माद् वज्रमित्रो भविष्यति । ततो भागवतस्तस्माद् देवभूति: कुरूद्वह ॥ १६ ॥ शुङ्गा दशैते भोक्ष्यन्ति भूमिं वर्षशताधिकम् । तत: काण्वानियं भूमिर्यास्यत्यल्पगुणान्नृप ॥ १७ ॥
হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ পৰীক্ষিত! অগ্নিমিত্ৰৰ পিছত সুজ্যেষ্ঠ ৰজা হ’ব; তাৰপিছত বসুমিত্ৰ, ভদ্ৰক আৰু ভদ্ৰকৰ পুত্ৰ পুলিন্দ। তাৰপিছত পুলিন্দৰ পুত্ৰ ঘোষ, তাৰপিছত বজ্ৰমিত্ৰ, তাৰপিছত ভাগৱত আৰু শেষত দেবভূতি। এইদৰে দহজন শুঙ্গ ৰজাই শতাধিক বছৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব। তাৰপিছত অল্পগুণী কাণ্ব বংশৰ ৰজাই পৃথিৱী অধীন কৰিব।
Verse 18
शुङ्गं हत्वा देवभूतिं काण्वोऽमात्यस्तु कामिनम् । स्वयं करिष्यते राज्यं वसुदेवो महामति: ॥ १८ ॥
কাণ্ব কুলৰ মহামতি মন্ত্ৰী বসুদেৱে কামাসক্ত শুঙ্গসকলৰ শেষ ৰজা দেবভূতিক বধ কৰি নিজেই ৰাজ্য গ্ৰহণ কৰিব।
Verse 19
तस्य पुत्रस्तु भूमित्रस्तस्य नारायण: सुत: । काण्वायना इमे भूमिं चत्वारिंशच्च पञ्च च । शतानि त्रीणि भोक्ष्यन्ति वर्षाणां च कलौ युगे ॥ १९ ॥
বসুদেৱৰ পুত্ৰ হ’ব ভূমিত্ৰ, আৰু তাৰ পুত্ৰ নাৰায়ণ। কাণ্ব বংশৰ এই ৰজাসকলে কলিযুগত ৩৪৫ বছৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব।
Verse 20
हत्वा काण्वं सुशर्माणं तद् भृत्यो वृषलो बली । गां भोक्ष्यत्यन्ध्रजातीय: कञ्चित् कालमसत्तम: ॥ २० ॥
কাণ্বসকলৰ শেষ ৰজা সুশৰ্মাক তাৰেই দাস বালী—আন্ধ্ৰ জাতিৰ নীচ শূদ্ৰ—বধ কৰিব। এই অতি অধম মহাৰাজ বালী কিছুকাল পৃথিৱী শাসন কৰিব।
Verse 21
कृष्णनामाथ तद्भ्राता भविता पृथिवीपति: । श्रीशान्तकर्णस्तत्पुत्र: पौर्णमासस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥ लम्बोदरस्तु तत्पुत्रस्तस्माच्चिबिलको नृप: । मेघस्वातिश्चिबिलकादटमानस्तु तस्य च ॥ २२ ॥ अनिष्टकर्मा हालेयस्तलकस्तस्य चात्मज: । पुरीषभीरुस्तत्पुत्रस्ततो राजा सुनन्दन: ॥ २३ ॥ चकोरो बहवो यत्र शिवस्वातिररिन्दम: । तस्यापि गोमतीपुत्र: पुरीमान् भविता तत: ॥ २४ ॥ मेदशिरा: शिवस्कन्दो यज्ञश्रीस्तत्सुतस्तत: । विजयस्तत्सुतो भाव्यश्चन्द्रविज्ञ: सलोमधि: ॥ २५ ॥ एते त्रिंशन्नृपतयश्चत्वार्यब्दशतानि च । षट्पञ्चाशच्च पृथिवीं भोक्ष्यन्ति कुरुनन्दन ॥ २६ ॥
বালীৰ ভ্ৰাতা কৃষ্ণ নামে পৰৱৰ্তী পৃথিৱীপতি হ’ব। তাৰ পুত্ৰ শ্ৰীশান্তকৰ্ণ, আৰু তাৰ পুত্ৰ পৌৰ্ণমাস। পৌৰ্ণমাসৰ পুত্ৰ লম্বোদৰ, আৰু তাৰ পৰা ৰজা চিবিলক। চিবিলকৰ পৰা মেঘস্বাতি, তাৰ পুত্ৰ আটমান। আটমানৰ পুত্ৰ অনিষ্টকৰ্মা, তাৰ পুত্ৰ হালেয়, আৰু তাৰ পুত্ৰ তালক। তালকৰ পুত্ৰ পুৰীষভীৰু, তাৰপিছত ৰজা সুনন্দন। তাৰপিছত চকোৰ আৰু বহু ‘বহু’ ৰজা; যাৰ মাজত শত্রুদমন শিৱস্বাতি প্ৰসিদ্ধ হ’ব। শিৱস্বাতিৰ পুত্ৰ গোমতী, তাৰপিছত পুৰীমাণ। পুৰীমাণৰ পুত্ৰ মেদশিৰা, তাৰ পুত্ৰ শিৱস্কন্দ, তাৰ পুত্ৰ যজ্ঞশ্ৰী। যজ্ঞশ্ৰীৰ পুত্ৰ বিজয়; বিজয়ৰ দুজন পুত্ৰ—চন্দ্ৰবিজ্ঞ আৰু লোমধি। হে কুৰুনন্দন! এই ত্ৰিশজন ৰজাই মুঠ ৪৫৬ বছৰ পৃথিৱী শাসন কৰিব।
Verse 22
कृष्णनामाथ तद्भ्राता भविता पृथिवीपति: । श्रीशान्तकर्णस्तत्पुत्र: पौर्णमासस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥ लम्बोदरस्तु तत्पुत्रस्तस्माच्चिबिलको नृप: । मेघस्वातिश्चिबिलकादटमानस्तु तस्य च ॥ २२ ॥ अनिष्टकर्मा हालेयस्तलकस्तस्य चात्मज: । पुरीषभीरुस्तत्पुत्रस्ततो राजा सुनन्दन: ॥ २३ ॥ चकोरो बहवो यत्र शिवस्वातिररिन्दम: । तस्यापि गोमतीपुत्र: पुरीमान् भविता तत: ॥ २४ ॥ मेदशिरा: शिवस्कन्दो यज्ञश्रीस्तत्सुतस्तत: । विजयस्तत्सुतो भाव्यश्चन्द्रविज्ञ: सलोमधि: ॥ २५ ॥ एते त्रिंशन्नृपतयश्चत्वार्यब्दशतानि च । षट्पञ्चाशच्च पृथिवीं भोक्ष्यन्ति कुरुनन्दन ॥ २६ ॥
পূৰ্ণমাসৰ পুত্ৰ হ’ব লম্বোদৰ, যাৰ পৰা ৰজা চিবিলাকৰ জন্ম হ’ব। চিবিলাকৰ পৰা মেঘস্বাতি আৰু তেওঁৰ পৰা অটমানৰ জন্ম হ’ব।
Verse 23
कृष्णनामाथ तद्भ्राता भविता पृथिवीपति: । श्रीशान्तकर्णस्तत्पुत्र: पौर्णमासस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥ लम्बोदरस्तु तत्पुत्रस्तस्माच्चिबिलको नृप: । मेघस्वातिश्चिबिलकादटमानस्तु तस्य च ॥ २२ ॥ अनिष्टकर्मा हालेयस्तलकस्तस्य चात्मज: । पुरीषभीरुस्तत्पुत्रस्ततो राजा सुनन्दन: ॥ २३ ॥ चकोरो बहवो यत्र शिवस्वातिररिन्दम: । तस्यापि गोमतीपुत्र: पुरीमान् भविता तत: ॥ २४ ॥ मेदशिरा: शिवस्कन्दो यज्ञश्रीस्तत्सुतस्तत: । विजयस्तत्सुतो भाव्यश्चन्द्रविज्ञ: सलोमधि: ॥ २५ ॥ एते त्रिंशन्नृपतयश्चत्वार्यब्दशतानि च । षट्पञ्चाशच्च पृथिवीं भोक्ष्यन्ति कुरुनन्दन ॥ २६ ॥
অটমানৰ পুত্ৰ হ’ব অনিষ্টকৰ্মা। তেওঁৰ পুত্ৰ হ’ব হালেয় আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ’ব তলক। তলকৰ পুত্ৰ হ’ব পুৰীষভীৰু আৰু তাৰ পাছত সুনন্দন ৰজা হ’ব।
Verse 24
कृष्णनामाथ तद्भ्राता भविता पृथिवीपति: । श्रीशान्तकर्णस्तत्पुत्र: पौर्णमासस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥ लम्बोदरस्तु तत्पुत्रस्तस्माच्चिबिलको नृप: । मेघस्वातिश्चिबिलकादटमानस्तु तस्य च ॥ २२ ॥ अनिष्टकर्मा हालेयस्तलकस्तस्य चात्मज: । पुरीषभीरुस्तत्पुत्रस्ततो राजा सुनन्दन: ॥ २३ ॥ चकोरो बहवो यत्र शिवस्वातिररिन्दम: । तस्यापि गोमतीपुत्र: पुरीमान् भविता तत: ॥ २४ ॥ मेदशिरा: शिवस्कन्दो यज्ञश्रीस्तत्सुतस्तत: । विजयस्तत्सुतो भाव्यश्चन्द्रविज्ञ: सलोमधि: ॥ २५ ॥ एते त्रिंशन्नृपतयश्चत्वार्यब्दशतानि च । षट्पञ्चाशच्च पृथिवीं भोक्ष्यन्ति कुरुनन्दन ॥ २६ ॥
সুনন্দনৰ পাছত চকোৰ আৰু আঠজন বহু ৰজা হ’ব, যাৰ মাজত শিৱস্বাতি শত্ৰু দমনকাৰী হ’ব। শিৱস্বাতিৰ পুত্ৰ হ’ব গোমতী। তেওঁৰ পুত্ৰ হ’ব পুৰীমান।
Verse 25
कृष्णनामाथ तद्भ्राता भविता पृथिवीपति: । श्रीशान्तकर्णस्तत्पुत्र: पौर्णमासस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥ लम्बोदरस्तु तत्पुत्रस्तस्माच्चिबिलको नृप: । मेघस्वातिश्चिबिलकादटमानस्तु तस्य च ॥ २२ ॥ अनिष्टकर्मा हालेयस्तलकस्तस्य चात्मज: । पुरीषभीरुस्तत्पुत्रस्ततो राजा सुनन्दन: ॥ २३ ॥ चकोरो बहवो यत्र शिवस्वातिररिन्दम: । तस्यापि गोमतीपुत्र: पुरीमान् भविता तत: ॥ २४ ॥ मेदशिरा: शिवस्कन्दो यज्ञश्रीस्तत्सुतस्तत: । विजयस्तत्सुतो भाव्यश्चन्द्रविज्ञ: सलोमधि: ॥ २५ ॥ एते त्रिंशन्नृपतयश्चत्वार्यब्दशतानि च । षट्पञ्चाशच्च पृथिवीं भोक्ष्यन्ति कुरुनन्दन ॥ २६ ॥
পুৰীমানৰ পুত্ৰ হ’ব মেদশিৰা। তেওঁৰ পুত্ৰ শিৱস্কন্দ আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ যজ্ঞশ্ৰী। যজ্ঞশ্ৰীৰ পুত্ৰ হ’ব বিজয়, যাৰ চন্দ্ৰবিজ্ঞ আৰু লোমধি নামৰ দুজন পুত্ৰ হ’ব।
Verse 26
कृष्णनामाथ तद्भ्राता भविता पृथिवीपति: । श्रीशान्तकर्णस्तत्पुत्र: पौर्णमासस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥ लम्बोदरस्तु तत्पुत्रस्तस्माच्चिबिलको नृप: । मेघस्वातिश्चिबिलकादटमानस्तु तस्य च ॥ २२ ॥ अनिष्टकर्मा हालेयस्तलकस्तस्य चात्मज: । पुरीषभीरुस्तत्पुत्रस्ततो राजा सुनन्दन: ॥ २३ ॥ चकोरो बहवो यत्र शिवस्वातिररिन्दम: । तस्यापि गोमतीपुत्र: पुरीमान् भविता तत: ॥ २४ ॥ मेदशिरा: शिवस्कन्दो यज्ञश्रीस्तत्सुतस्तत: । विजयस्तत्सुतो भाव्यश्चन्द्रविज्ञ: सलोमधि: ॥ २५ ॥ एते त्रिंशन्नृपतयश्चत्वार्यब्दशतानि च । षट्पञ्चाशच्च पृथिवीं भोक्ष्यन्ति कुरुनन्दन ॥ २६ ॥
হে কুৰুনন্দন, এই ত্ৰিশজন ৰজাই মুঠ ৪৫৬ বছৰ ধৰি পৃথিৱী শাসন কৰিব।
Verse 27
सप्ताभीरा आवभृत्या दश गर्दभिनो नृपा: । कङ्का: षोडश भूपाला भविष्यन्त्यतिलोलुपा: ॥ २७ ॥
তাৰ পাছত আৱভৃত্য নগৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা আভীৰ জাতিৰ সাতজন ৰজা হ’ব, তাৰ পিছত দহজন গৰ্দভী। তেওঁলোকৰ পাছত কঙ্ক বংশৰ ষোলজন ভূপাল শাসন কৰিব, অতিলোভী বুলি পৰিচিত হ’ব।
Verse 28
ततोऽष्टौ यवना भाव्याश्चतुर्दश तुरुष्कका: । भूयो दश गुरुण्डाश्च मौला एकादशैव तु ॥ २८ ॥
তাৰ পাছত আঠজন যৱন ৰজা হ’ব, তাৰ পিছত চৌদজন তুৰুষ্ক। পুনৰ দহজন গুরুণ্ড, আৰু মাউল বংশৰ এগাৰজন ৰজা হ’ব।
Verse 29
एते भोक्ष्यन्ति पृथिवीं दशवर्षशतानि च । नवाधिकां च नवतिं मौला एकादश क्षितिम् ॥ २९ ॥ भोक्ष्यन्त्यब्दशतान्यङ्ग त्रीणि तै: संस्थिते तत: । किलकिलायां नृपतयो भूतनन्दोऽथ वङ्गिरि: ॥ ३० ॥ शिशुनन्दिश्च तद्भ्राता यशोनन्दि: प्रवीरक: । इत्येते वै वर्षशतं भविष्यन्त्यधिकानि षट् ॥ ३१ ॥
এই আভীৰ, গৰ্দভী আৰু কঙ্ক ৰজাসকলে ১০৯৯ বছৰ ধৰি পৃথিৱী ভোগ কৰি শাসন কৰিব; আৰু মাউল বংশৰ এগাৰজন ৰজা ৩০০ বছৰ ধৰি ৰাজ্য কৰিব। তেওঁলোক সকলো লুপ্ত হোৱাৰ পাছত কিলকিলা নগৰত ভূতনন্দ, বঙিৰি, শিশুনন্দি, শিশুনন্দিৰ ভ্ৰাতা যশোনন্দি আৰু প্ৰবীৰক—এই ৰজাবংশ প্ৰকাশ পাব। কিলকিলাৰ এই ৰজাসকলে মুঠ ১০৬ বছৰ শাসন কৰিব।
Verse 30
एते भोक्ष्यन्ति पृथिवीं दशवर्षशतानि च । नवाधिकां च नवतिं मौला एकादश क्षितिम् ॥ २९ ॥ भोक्ष्यन्त्यब्दशतान्यङ्ग त्रीणि तै: संस्थिते तत: । किलकिलायां नृपतयो भूतनन्दोऽथ वङ्गिरि: ॥ ३० ॥ शिशुनन्दिश्च तद्भ्राता यशोनन्दि: प्रवीरक: । इत्येते वै वर्षशतं भविष्यन्त्यधिकानि षट् ॥ ३१ ॥
এই আভীৰ, গৰ্দভী আৰু কঙ্ক ৰজাসকলে ১০৯৯ বছৰ ধৰি পৃথিৱী ভোগ কৰি শাসন কৰিব; আৰু মাউল বংশৰ এগাৰজন ৰজা ৩০০ বছৰ ধৰি ৰাজ্য কৰিব। তেওঁলোক সকলো লুপ্ত হোৱাৰ পাছত কিলকিলা নগৰত ভূতনন্দ, বঙিৰি, শিশুনন্দি, শিশুনন্দিৰ ভ্ৰাতা যশোনন্দি আৰু প্ৰবীৰক—এই ৰজাবংশ প্ৰকাশ পাব। কিলকিলাৰ এই ৰজাসকলে মুঠ ১০৬ বছৰ শাসন কৰিব।
Verse 31
एते भोक्ष्यन्ति पृथिवीं दशवर्षशतानि च । नवाधिकां च नवतिं मौला एकादश क्षितिम् ॥ २९ ॥ भोक्ष्यन्त्यब्दशतान्यङ्ग त्रीणि तै: संस्थिते तत: । किलकिलायां नृपतयो भूतनन्दोऽथ वङ्गिरि: ॥ ३० ॥ शिशुनन्दिश्च तद्भ्राता यशोनन्दि: प्रवीरक: । इत्येते वै वर्षशतं भविष्यन्त्यधिकानि षट् ॥ ३१ ॥
এই আভীৰ, গৰ্দভী আৰু কঙ্ক ৰজাসকলে ১০৯৯ বছৰ ধৰি পৃথিৱী ভোগ কৰি শাসন কৰিব; আৰু মাউল বংশৰ এগাৰজন ৰজা ৩০০ বছৰ ধৰি ৰাজ্য কৰিব। তেওঁলোক সকলো লুপ্ত হোৱাৰ পাছত কিলকিলা নগৰত ভূতনন্দ, বঙিৰি, শিশুনন্দি, শিশুনন্দিৰ ভ্ৰাতা যশোনন্দি আৰু প্ৰবীৰক—এই ৰজাবংশ প্ৰকাশ পাব। কিলকিলাৰ এই ৰজাসকলে মুঠ ১০৬ বছৰ শাসন কৰিব।
Verse 32
तेषां त्रयोदश सुता भवितारश्च बाह्लिका: । पुष्पमित्रोऽथ राजन्यो दुर्मित्रोऽस्य तथैव च ॥ ३२ ॥ एककाला इमे भूपा: सप्तान्ध्रा: सप्त कौशला: । विदूरपतयो भाव्या निषधास्तत एव हि ॥ ३३ ॥
কিলাকিলাসকলৰ পাছত তেওঁলোকৰ তেৰজন পুত্ৰ বাহ্লিকসকল, আৰু তেওঁলোকৰ পাছত ৰজা পুষ্পমিত্ৰ, তেওঁৰ পুত্ৰ দুৰ্মিত্ৰ, সাতজন অন্ধ্ৰ, সাতজন কৌশল আৰু বিদূৰ তথা নিষধ প্ৰদেশৰ ৰজাসকলে পৃথকে পৃথকে শাসন কৰিব।
Verse 33
तेषां त्रयोदश सुता भवितारश्च बाह्लिका: । पुष्पमित्रोऽथ राजन्यो दुर्मित्रोऽस्य तथैव च ॥ ३२ ॥ एककाला इमे भूपा: सप्तान्ध्रा: सप्त कौशला: । विदूरपतयो भाव्या निषधास्तत एव हि ॥ ३३ ॥
কিলাকিলাসকলৰ পাছত তেওঁলোকৰ তেৰজন পুত্ৰ বাহ্লিকসকল, আৰু তেওঁলোকৰ পাছত ৰজা পুষ্পমিত্ৰ, তেওঁৰ পুত্ৰ দুৰ্মিত্ৰ, সাতজন অন্ধ্ৰ, সাতজন কৌশল আৰু বিদূৰ তথা নিষধ প্ৰদেশৰ ৰজাসকলে পৃথকে পৃথকে শাসন কৰিব।
Verse 34
मागधानां तु भविता विश्वस्फूर्जि: पुरञ्जय: । करिष्यत्यपरो वर्णान् पुलिन्दयदुमद्रकान् ॥ ३४ ॥
তেতিয়া মগধত বিশ্বস্ফূৰ্জি নামৰ এজন ৰজাৰ আৱিৰ্ভাৱ হ'ব, যি আন এজন পুৰঞ্জয়ৰ দৰে হ'ব। তেওঁ সকলো সভ্য শ্ৰেণীক পুলিন্দ, যদু আৰু মদ্ৰকসকলৰ দৰে নিম্ন শ্ৰেণীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব।
Verse 35
प्रजाश्चाब्रह्मभूयिष्ठा: स्थापयिष्यति दुर्मति: । वीर्यवान् क्षत्रमुत्साद्य पद्मवत्यां स वै पुरि । अनुगङ्गमाप्रयागं गुप्तां भोक्ष्यति मेदिनीम् ॥ ३५ ॥
সেই দুৰ্মতি ৰজা বিশ্বস্ফূৰ্জিয়ে প্ৰজাসকলক অধাৰ্মিক কৰি ৰাখিব আৰু ক্ষত্ৰিয় ধৰ্মক সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰিবলৈ তেওঁৰ শক্তি ব্যৱহাৰ কৰিব। তেওঁৰ ৰাজধানী পদ্মাৱতীৰ পৰা তেওঁ গংগাৰ উৎসৰ পৰা প্ৰয়াগলৈকে বিস্তৃত পৃথিৱীৰ সেই অংশ শাসন কৰিব।
Verse 36
सौराष्ट्रावन्त्याभीराश्च शूरा अर्बुदमालवा: । व्रात्या द्विजा भविष्यन्ति शूद्रप्राया जनाधिपा: ॥ ३६ ॥
সেই সময়ত সৌৰাষ্ট্ৰ, অৱন্তী, আভিৰ, শুৰ, অৰ্বুদ আৰু মালৱৰ দৰে প্ৰদেশৰ ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁলোকৰ সকলো নীতি-নিয়ম পাহৰি যাব, আৰু এই ঠাইবোৰৰ ৰজাসকল শূদ্ৰতকৈ উন্নত নহ'ব।
Verse 37
सिन्धोस्तटं चन्द्रभागां कौन्तीं काश्मीरमण्डलम् । भोक्ष्यन्ति शूद्रा व्रात्याद्या म्लेच्छाश्चाब्रह्मवर्चस: ॥ ३७ ॥
সিন্ধু নদীৰ পাৰ, চন্দ্ৰভাগা, কৌন্তী আৰু কাশ্মীৰ মণ্ডলত শূদ্ৰ, পতিত ব্ৰাহ্মণ আৰু ম্লেচ্ছসকলে শাসন কৰিব। বৈদিক সভ্যতাৰ পথ ত্যাগ কৰি তেওঁলোকে সকলো আধ্যাত্মিক শক্তি হেৰুৱাব।
Verse 38
तुल्यकाला इमे राजन् म्लेच्छप्रायाश्च भूभृत: । एतेऽधर्मानृतपरा: फल्गुदास्तीव्रमन्यव: ॥ ३८ ॥
হে ৰাজন পৰীক্ষিত! একে সময়তে এনে বহুতো অসভ্য ৰজাই শাসন কৰিব। তেওঁলোক সকলোৱে অধৰ্মী, মিছলীয়া, উগ্ৰ স্বভাৱৰ আৰু দান-দক্ষিণাত বিমুখ হ'ব।
Verse 39
स्त्रीबालगोद्विजघ्नाश्च परदारधनादृता: । उदितास्तमितप्राया अल्पसत्त्वाल्पकायुष: ॥ ३९ ॥ असंस्कृता: क्रियाहीना रजसा तमसावृता: । प्रजास्ते भक्षयिष्यन्ति म्लेच्छा राजन्यरूपिण: ॥ ४० ॥
ৰজাৰ ভেশত এই ম্লেচ্ছসকলে প্ৰজাসকলক গ্ৰাস কৰিব। তেওঁলোকে নাৰী, শিশু, গৰু আৰু ব্ৰাহ্মণক হত্যা কৰিব আৰু আনৰ পত্নী তথা ধন-সম্পত্তিৰ প্ৰতি লোভ কৰিব। তেওঁলোক চঞ্চল মনৰ, চুটি আয়ুসৰ আৰু ৰজঃ তথা তমঃ গুণেৰে আবৃত হ'ব।
Verse 40
स्त्रीबालगोद्विजघ्नाश्च परदारधनादृता: । उदितास्तमितप्राया अल्पसत्त्वाल्पकायुष: ॥ ३९ ॥ असंस्कृता: क्रियाहीना रजसा तमसावृता: । प्रजास्ते भक्षयिष्यन्ति म्लेच्छा राजन्यरूपिण: ॥ ४० ॥
ৰজাৰ ভেশত এই ম্লেচ্ছসকলে প্ৰজাসকলক গ্ৰাস কৰিব। তেওঁলোকে নাৰী, শিশু, গৰু আৰু ব্ৰাহ্মণক হত্যা কৰিব আৰু আনৰ পত্নী তথা ধন-সম্পত্তিৰ প্ৰতি লোভ কৰিব। তেওঁলোক চঞ্চল মনৰ, চুটি আয়ুসৰ আৰু ৰজঃ তথা তমঃ গুণেৰে আবৃত হ'ব।
Verse 41
तन्नाथास्ते जनपदास्तच्छीलाचारवादिन: । अन्योन्यतो राजभिश्च क्षयं यास्यन्ति पीडिता: ॥ ४१ ॥
এই নীচ ৰজাসকলৰ দ্বাৰা শাসিত প্ৰজাসকলে তেওঁলোকৰ শাসকৰ চৰিত্ৰ, আচৰণ আৰু কথা-বতৰা অনুকৰণ কৰিব। ৰজা আৰু ইজনে সিজনৰ দ্বাৰা নিৰ্যাতিত হৈ তেওঁলোক সকলো ধ্বংস হ'ব।
Frequently Asked Questions
Nanda is described as the powerful son of King Mahānandi conceived in a śūdra woman’s womb. His rise is significant because it symbolizes Kali-yuga’s inversion of rāja-dharma: political authority becomes driven by sheer force, wealth, and mass armies rather than kṣatriya virtue, protection of brāhmaṇas and cows, and adherence to Vedic norms.
Cāṇakya is portrayed as the agent who destroys the Nanda dynasty after betrayal of trust and then enthrones Candragupta, initiating Maurya rule. In Bhāgavata’s framing, this highlights how dynasties pivot through adharma (treachery, coercion) even when a new order appears—underscoring that political change alone does not equal dharmic restoration in Kali-yuga.
These motifs illustrate the Kali-yuga pattern of legitimacy collapse: authority shifts from dharma-based succession to opportunistic seizure of power. The Bhāgavata uses this to teach that when leaders are not self-controlled and God-centered, governance becomes predatory, and citizens inevitably suffer and imitate the same irreligious habits.
It expresses a Bhāgavata principle of moral contagion: rājā is a social exemplar. When rulers are dominated by passion and ignorance, public culture normalizes violence, exploitation, and falsehood. The implied remedy is to seek higher exemplars—sādhus, śāstra, and Bhagavān—through śravaṇa and kīrtana, rather than accepting the king’s behavior as the standard.