Shloka 31

श्रीशुक उवाच एवं ब्रुवाणा विरहातुरा भृशं व्रजस्त्रिय: कृष्णविषक्तमानसा: । विसृज्य लज्जां रुरुदु: स्म सुस्वरं गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ३१ ॥

śrī-śuka uvāca evaṁ bruvāṇā virahāturā bhṛśaṁ vraja-striyaḥ kṛṣṇa-viṣakta-mānasāḥ visṛjya lajjāṁ ruruduḥ sma su-svaraṁ govinda dāmodara mādhaveti

শ্ৰীশুকদেৱ ক’লে—এইদৰে কৈ, বিৰহত অতিশয় ব্যাকুল আৰু কৃষ্ণত আসক্ত মন থকা ব্ৰজ-স্ত্ৰীসকলে লাজ ত্যাগ কৰি উচ্চস্বৰে কান্দি উঠিল—“হে গোবিন্দ! হে দামোদৰ! হে মাধৱ!”

śrī-śukaḥŚrī Śuka
śrī-śukaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī-śuka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—श्री + शुक (कर्मधारयः)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
evamthus
evam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
bruvāṇāḥspeaking
bruvāṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/शानच्), परस्मैपदी; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘speaking’ (present active participle)
viraha-āturāḥdistressed by separation
viraha-āturāḥ:
Karta-anvayi (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootviraha + ātura (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—विरहेण आतुराः (तत्पुरुषः)
bhṛśamexcessively
bhṛśam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/तीव्रतावाचक क्रियाविशेषण (intensifier adverb)
vraja-striyaḥthe women of Vraja
vraja-striyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvraja + strī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—व्रजस्य स्त्रियः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
kṛṣṇa-viṣakta-mānasāḥwhose minds were attached to Kṛṣṇa
kṛṣṇa-viṣakta-mānasāḥ:
Karta-anvayi (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛṣṇa + viṣakta + mānasa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—कृष्णे विषक्तं मानसं येषाम् (बहुपद-तत्पुरुष-प्रायः; ‘mind attached to Kṛṣṇa’)
visṛjyahaving cast aside
visṛjya:
Purva-kala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvi-sṛj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having abandoned’
lajjāmshyness/modesty
lajjām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlajjā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
ruruduḥthey wept
ruruduḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootrud (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
smaindeed/then (past marker)
sma:
Kriya-nipata (क्रियानिपात)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formअव्यय; स्म-प्रयोगः (particle indicating past/continuity with perfect/imperfect)
su-svaramin a very melodious voice
su-svaram:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsu + svara (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbially)
govindaO Govinda
govinda:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootgovinda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
dāmodaraO Dāmodara
dāmodara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdāmodara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
mādhavaO Mādhava
mādhava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmādhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
itithus (saying)
iti:
Vakyopasamhara (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-उक्त्यर्थक (quotative particle)

For a long time the gopīs had carefully hidden their conjugal love for Kṛṣṇa. But now that Kṛṣṇa was leaving, the gopīs were so distressed that they could no longer hide their feelings.

Ś
Śukadeva Gosvāmī
V
Vraja-striyaḥ (Gopīs)
K
Kṛṣṇa (Govinda/Dāmodara/Mādhava)

FAQs

In this verse the gopīs call out three intimate names of Kṛṣṇa—Govinda (protector of cows and senses), Dāmodara (the Lord bound by mother Yaśodā’s love), and Mādhava (beloved of Lakṣmī and springtime sweetness)—expressing pure, helpless longing in separation.

They are overwhelmed by viraha (separation) from Kṛṣṇa; their minds are fully attached to Him, so abandoning social shyness they openly weep and chant His names.

Cultivate remembrance of God through heartfelt nāma-smaraṇa (repeating the Lord’s names), especially during distress—turning separation, anxiety, or emptiness into sincere prayer and deeper devotion.