Adhyaya 36
The Killing of Ariṣṭāsura and Kaṁsa’s Plot to Summon Kṛṣṇa
অৰিষ্টাসুৰে ষাঁড় গৰুৰ ৰূপ ধৰি ব্ৰজত সন্ত্ৰাস সৃষ্টি কৰাত শ্ৰীকৃষ্ণই তাক বধ কৰে। ইয়াৰ পিছত নাৰদ মুনিয়ে কংসক কৃষ্ণৰ প্ৰকৃত পৰিচয় দিয়ে। ভয়াতুৰ কংসই বসুদেৱ আৰু দেৱকীক কাৰাৰুদ্ধ কৰে আৰু অক্ৰূৰক কৃষ্ণ আৰু বলৰামক মথুৰালৈ লৈ আহিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।
Shlokas
Verse 1
श्री बादरायणिरुवाच अथ तर्ह्यागतो गोष्ठमरिष्टो वृषभासुर: । महींमहाककुत्काय: कम्पयन्खुरविक्षताम् ॥ १ ॥
শ্ৰীবাদৰায়ণি (শুকদেৱ) ক’লে—তেতিয়া অৰিষ্ট নামৰ বৃষভাসুৰ গোপগাঁওলৈ আহিল। ডাঙৰ কুঁজ থকা ষাঁড়ৰ ৰূপ ধৰি সি খুৰেৰে মাটি চিৰি পৃথিৱী কঁপাই তুলিছিল।
Verse 2
रम्भमाण: खरतरं पदा च विलिखन् महीम् । उद्यम्य पुच्छं वप्राणि विषाणाग्रेण चोद्धरन् । किञ्चित्किञ्चिच्छकृन् मुञ्चन्मूत्रयन्स्तब्धलोचन: ॥ २ ॥
অৰিষ্টাসুৰ অতি কঠোৰ গর্জন কৰি খুৰেৰে মাটি খুঁচিবলৈ ধৰিলে। লেজ ওপৰলৈ তুলি, চকু তীক্ষ্ণ কৰি, শিঙৰ আগৰে বাঁধ উখলাই আৰু মাজে মাজে অলপ মল-মূত্ৰ ত্যাগ কৰিছিল।
Verse 3
यस्य निर्ह्रादितेनाङ्ग निष्ठुरेण गवां नृणाम् । पतन्त्यकालतो गर्भा: स्रवन्ति स्म भयेन वै ॥ ३ ॥ निर्विशन्ति घना यस्य ककुद्यचलशङ्कया । तं तीक्ष्णशृङ्गमुद्वीक्ष्य गोप्यो गोपाश्च तत्रसु: ॥ ४ ॥
হে ৰাজন, তাৰ নিষ্ঠুৰ গর্জনৰ প্ৰতিধ্বনিত গাই আৰু মানুহ ভয়ত কঁপিল; ভয়ৰ কাৰণে গৰ্ভৱতী গাই আৰু নাৰীৰ গৰ্ভ অকালতে ঝৰি পৰিল। তাৰ কুঁজক পৰ্বত বুলি ভাবি মেঘ তাত জমা হ’ল; তীক্ষ্ণ শিঙৰ তাক দেখি গোপী আৰু গোপসকল আতংকিত হ’ল।
Verse 4
यस्य निर्ह्रादितेनाङ्ग निष्ठुरेण गवां नृणाम् । पतन्त्यकालतो गर्भा: स्रवन्ति स्म भयेन वै ॥ ३ ॥ निर्विशन्ति घना यस्य ककुद्यचलशङ्कया । तं तीक्ष्णशृङ्गमुद्वीक्ष्य गोप्यो गोपाश्च तत्रसु: ॥ ४ ॥
হে ৰাজন, তাৰ নিষ্ঠুৰ গর্জনৰ প্ৰতিধ্বনিত গাই আৰু মানুহ ভয়ত কঁপিল; ভয়ৰ কাৰণে গৰ্ভৱতী গাই আৰু নাৰীৰ গৰ্ভ অকালতে ঝৰি পৰিল। তাৰ কুঁজক পৰ্বত বুলি ভাবি মেঘ তাত জমা হ’ল; তীক্ষ্ণ শিঙৰ তাক দেখি গোপী আৰু গোপসকল আতংকিত হ’ল।
Verse 5
पशवो दुद्रुवुर्भीता राजन्सन्त्यज्य गोकुलम् । कृष्ण कृष्णेति ते सर्वे गोविन्दं शरणं ययु: ॥ ५ ॥
হে ৰাজন, ভয়ত পশুবোৰে গোকুল ত্যাগ কৰি দৌৰি পলাই গ’ল। আৰু সকলোৱে “কৃষ্ণ, কৃষ্ণ” বুলি চিঞৰি আশ্ৰয়ৰ বাবে গোবিন্দ প্ৰভুৰ ওচৰলৈ ধাৱিত হ’ল।
Verse 6
भगवानपि तद् वीक्ष्य गोकुलं भयविद्रुतम् । मा भैष्टेति गिराश्वास्य वृषासुरमुपाह्वयत् ॥ ६ ॥
ভগৱানে গোকুলক ভয়ত পলাই যোৱা দেখি “ভয় নকৰিবা” বুলি কৈ তেওঁলোকক সান্ত্বনা দিলে। তাৰ পাছত তেওঁ বৃষাসুৰক মাতি ললকাৰিলে।
Verse 7
गोपालै: पशुभिर्मन्द त्रासितै: किमसत्तम । मयि शास्तरि दुष्टानां त्वद्विधानां दुरात्मनाम् ॥ ७ ॥
হে মূৰ্খ! গোপালসকল আৰু তেওঁলোকৰ পশুবোৰক কিয় ভয় দেখুৱাইছা? মই ইয়াত আছোঁ—তোৰ দৰে দুষ্ট দুৰাত্মাক দণ্ড দিবলৈ।
Verse 8
इत्यास्फोत्याच्युतोऽरिष्टं तलशब्देन कोपयन् । सख्युरंसे भुजाभोगं प्रसार्यावस्थितो हरि: ॥ ८ ॥
এইদৰে কৈ অচ্যুত হৰিয়ে হাততালৰ গম্ভীৰ শব্দে অৰিষ্টক অধিক ক্ৰুদ্ধ কৰিলে। তাৰ পাছত প্ৰভুৱে এজন সখাৰ কাঁধত নিজৰ বলৱান বাহু থৈ অনায়াসে সন্মুখে থিয় হ’ল।
Verse 9
सोऽप्येवं कोपितोऽरिष्ट: खुरेणावनिमुल्लिखन् । उद्यत्पुच्छभ्रमन्मेघ: क्रुद्ध: कृष्णमुपाद्रवत् ॥ ९ ॥
এইদৰে উসকাই দিয়া অৰিষ্টে খুৰেৰে মাটি খুঁচি খুঁচি উলিয়ালে; ওপৰলৈ উঠা লেজৰ চাৰিওফালে ধূলিৰ মেঘ ঘূৰি আছিল। ক্ৰোধে ভৰি সি কৃষ্ণৰ ফালে ধাৱিত হ’ল।
Verse 10
अग्रन्यस्तविषाणाग्र: स्तब्धासृग्लोचनोऽच्युतम् । कटाक्षिप्याद्रवत्तूर्णमिन्द्रमुक्तोऽशनिर्यथा ॥ १० ॥
শিঙৰ আগভাগ আগলৈ ঠেলি, ৰক্তিম স্থিৰ চকুৰ কাষৰ দৃষ্টিৰে অচ্যুতক ভয়ংকৰভাৱে চাই অৰিষ্টে তীব্ৰ বেগেৰে ধাৱিত হ’ল—যেন ইন্দ্ৰে নিক্ষেপ কৰা বজ্ৰ।
Verse 11
गृहीत्वा शृङ्गयोस्तं वा अष्टादश पदानि स: । प्रत्यपोवाह भगवान् गज: प्रतिगजं यथा ॥ ११ ॥
ভগৱান কৃষ্ণে তাক দুয়োটা শিঙেৰে ধৰি আঠাৰ পা পিছলৈ ঠেলি পেলালে—যেন যুদ্ধত এটা হাতীয়ে আন এটা হাতীক ঠেলি দিয়ে।
Verse 12
सोऽपविद्धो भगवता पुनरुत्थाय सत्वरम् । आपतत् स्विन्नसर्वाङ्गो नि:श्वसन्क्रोधमूर्च्छित: ॥ १२ ॥
ভগৱানে প্ৰতিহত কৰাত সেই বৃষ-দৈত্যটো তৎক্ষণাৎ উঠি দাঁড়াল। সৰ্বাঙ্গ ঘামে ভিজি, ডাঙৰকৈ নিশ্বাস লৈ, অন্ধ ক্ৰোধত মূৰ্ছিত হৈ সি পুনৰ শ্ৰীকৃষ্ণৰ ওপৰত ঝাঁপাই পৰিল।
Verse 13
तमापतन्तं स निगृह्य शृङ्गयो: पदा समाक्रम्य निपात्य भूतले । निष्पीडयामास यथार्द्रमम्बरं कृत्वा विषाणेन जघान सोऽपतत् ॥ १३ ॥
অৰিষ্ট আক্ৰমণ কৰি আহোঁতেই শ্ৰীকৃষ্ণে তাৰ শিং দুটা ধৰি পাৱেৰে চেপি মাটিত পেলাই দিলে। তাৰ পাছত ভিজা কাপোৰ নিংড়াৰ দৰে তাক পিষি পেলালে; শেষত এটা শিং উপৰি সেই শিংয়েই আঘাত কৰি তাক ভূমিত লুটাই দিলে।
Verse 14
असृग् वमन् मूत्रशकृत् समुत्सृजन् क्षिपंश्च पादाननवस्थितेक्षण: । जगाम कृच्छ्रं निऋर्तेरथ क्षयं पुष्पै: किरन्तो हरिमीडिरे सुरा: ॥ १४ ॥
ৰক্ত বমি কৰি, মূত্ৰ-শকৃত্ ত্যাগ কৰি, ভৰি ছুঁড়ি মাৰি আৰু চকু উলটাই অৰি্ষ্টাসুৰ কষ্টেৰে যমধামলৈ গ’ল। দেৱতাসকলে পুষ্পবৃষ্টি কৰি শ্ৰীহৰিৰ স্তৱ কৰিলে।
Verse 15
एवं कुकुद्मिनं हत्वा स्तूयमान: द्विजातिभि: । विवेश गोष्ठं सबलो गोपीनां नयनोत्सव: ॥ १५ ॥
এইদৰে বৃষ-দৈত্যক বধ কৰি, দ্বিজসকলৰ স্তৱত, গোপীসকলৰ নয়নৰ উৎসৱস্বৰূপ শ্ৰীকৃষ্ণ বালৰামসহ গোষ্ঠত প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 16
अरिष्टे निहते दैत्ये कृष्णेनाद्भुतकर्मणा । कंसायाथाह भगवान् नारदो देवदर्शन: ॥ १६ ॥
অদ্ভুত কৰ্ম কৰা শ্ৰীকৃষ্ণে অৰিষ্ট দৈত্যক বধ কৰাৰ পাছত, দেৱদৰ্শনশক্তিসম্পন্ন ভগৱান নাৰদ মুনিয়ে কংসৰ ওচৰলৈ গৈ তাক এইদৰে ক’লে।
Verse 17
यशोदाया: सुतां कन्यां देवक्या: कृष्णमेव च । रामं च रोहिणीपुत्रं वसुदेवेन बिभ्यता । न्यस्तौ स्वमित्रे नन्दे वै याभ्यां ते पुरुषा हता: ॥ १७ ॥
নাৰদে কংসক ক’লে—যশোদাৰ সন্তান আচলতে কন্যা আছিল, আৰু কৃষ্ণ দেবকীৰ পুত্ৰ। ৰোহিণীৰ পুত্ৰ ৰাম (বলৰাম)ো। ভয়ত বসুদেৱে নিজৰ বন্ধু নন্দ মহাৰাজৰ ওচৰত কৃষ্ণ-ৰামক থৈ দিছিল; এই দুজনেই তোৰ মানুহবোৰক বধ কৰিছে।
Verse 18
निशम्य तद्भोजपति: कोपात्प्रचलितेन्द्रिय: । निशातमसिमादत्त वसुदेवजिघांसया ॥ १८ ॥
এই কথা শুনি ভোজপতি কংস ক্ৰোধত উন্মত্ত হৈ ইন্দ্ৰিয়-নিয়ন্ত্ৰণ হেৰুৱালে। বসুদেৱক বধ কৰিবলৈ সি তীক্ষ্ণ তৰোৱাল তুলিলে।
Verse 19
निवारितो नारदेन तत्सुतौ मृत्युमात्मन: । ज्ञात्वा लोहमयै: पाशैर्बबन्ध सह भार्यया ॥ १९ ॥
কিন্তু নাৰদে তাক নিবাৰিলে আৰু স্মৰণ কৰালে—বসুদেৱৰ দুজন পুত্ৰেই তাৰ মৃত্যুৰ কাৰণ হ’ব। সেয়া জানি কংসে বসুদেৱ আৰু তেওঁৰ পত্নীক লোহাৰ শিকলিৰে বান্ধিলে।
Verse 20
प्रतियाते तु देवर्षौ कंस आभाष्य केशिनम् । प्रेषयामास हन्येतां भवता रामकेशवौ ॥ २० ॥
দেৱৰ্ষি নাৰদ গ’লৰ পাছত কংসে কেশীক মাতি ক’লে—“তুমি গৈ ৰাম আৰু কেশৱ (কৃষ্ণ)ক বধ কৰা।” এইদৰে আদেশ দি তাক পঠালে।
Verse 21
ततो मुष्टिकचाणूरशलतोशलकादिकान् । अमात्यान् हस्तिपांश्चैव समाहूयाह भोजराट् ॥ २१ ॥
তাৰ পাছত ভোজৰাজ কংসে মুষ্টিক, চাণূৰ, শল, তোশল আদি আমাত্যসকলক আৰু হাতীপালসকলকো মাতি আনিলে। তাৰ পিছত ৰজাই তেওঁলোকক এইদৰে ক’লে।
Verse 22
भो भो निशम्यतामेतद् वीरचाणूरमुष्टिकौ । नन्दव्रजे किलासाते सुतावानकदुन्दुभे: ॥ २२ ॥ रामकृष्णौ ततो मह्यं मृत्यु: किल निदर्शित: । भवद्भ्यामिह सम्प्राप्तौ हन्येतां मल्ललीलया ॥ २३ ॥
হে বীৰ চাণুৰ আৰু মুষ্টিক! মোৰ কথা শুনা। বসুদেৱৰ পুত্ৰ ৰাম আৰু কৃষ্ণ নন্দৰ ব্ৰজত বাস কৰি আছে। ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে যে এই দুই লৰাই মোৰ মৃত্যুৰ কাৰণ হ’ব। যেতিয়া তেওঁলোকক ইয়ালৈ অনা হ’ব, মল্লযুদ্ধৰ চলেৰে তেওঁলোকক হত্যা কৰিবা।
Verse 23
भो भो निशम्यतामेतद् वीरचाणूरमुष्टिकौ । नन्दव्रजे किलासाते सुतावानकदुन्दुभे: ॥ २२ ॥ रामकृष्णौ ततो मह्यं मृत्यु: किल निदर्शित: । भवद्भ्यामिह सम्प्राप्तौ हन्येतां मल्ललीलया ॥ २३ ॥
হে বীৰ চাণুৰ আৰু মুষ্টিক! মোৰ কথা শুনা। বসুদেৱৰ পুত্ৰ ৰাম আৰু কৃষ্ণ নন্দৰ ব্ৰজত বাস কৰি আছে। ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে যে এই দুই লৰাই মোৰ মৃত্যুৰ কাৰণ হ’ব। যেতিয়া তেওঁলোকক ইয়ালৈ অনা হ’ব, মল্লযুদ্ধৰ চলেৰে তেওঁলোকক হত্যা কৰিবা।
Verse 24
मञ्चा: क्रियन्तां विविधा मल्लरङ्गपरिश्रिता: । पौरा जानपदा: सर्वे पश्यन्तु स्वैरसंयुगम् ॥ २४ ॥
মল্লযুদ্ধৰ আখৰাৰ চাৰিওফালে বিভিন্ন ধৰণৰ মঞ্চ নিৰ্মাণ কৰা হওক। নগৰ আৰু গাওঁৰ সকলো লোকে এই মুকলি প্ৰতিযোগিতা দৰ্শন কৰক।
Verse 25
महामात्र त्वया भद्र रङ्गद्वार्युपनीयताम् । द्विप: कुवलयापीडो जहि तेन ममाहितौ ॥ २५ ॥
হে মাউত! তোমাৰ মংগল হওক। কুৱলয়াপীড় হাতীটোক ৰংগভূমিৰ দুৱাৰত ৰাখিবা আৰু তাৰ দ্বাৰা মোৰ দুই শত্ৰুক বধ কৰিবা।
Verse 26
आरभ्यतां धनुर्यागश्चतुर्दश्यां यथाविधि । विशसन्तु पशून्मेध्यान् भूतराजाय मीढुषे ॥ २६ ॥
চতুৰ্দশী তিথিত বিধি অনুসৰি ধনুযজ্ঞ আৰম্ভ কৰা হওক। বৰদাতা ভূতৰাজ শিৱৰ উদ্দেশ্যে পবিত্ৰ পশু বলি দিয়া হওক।
Verse 27
इत्याज्ञाप्यार्थतन्त्रज्ञ आहूय यदुपुङ्गवम् । गृहीत्वा पाणिना पाणिं ततोऽक्रूरमुवाच ह ॥ २७ ॥
এইদৰে মন্ত্ৰীসকলক আদেশ দি, স্বাৰ্থসাধনত নিপুণ কংসে যাদৱশ্ৰেষ্ঠ অক্রূৰক মাতিলে। তাৰ হাত নিজৰ হাতত ধৰি কংসে তেতিয়া এইদৰে ক’লে।
Verse 28
भो भो दानपते मह्यं क्रियतां मैत्रमादृत: । नान्यस्त्वत्तो हिततमो विद्यते भोजवृष्णिषु ॥ २८ ॥
হে হে দানপতি অক্রূৰ! আদৰেৰে মোৰ বাবে এটা মৈত্ৰীৰ কাম কৰা। ভোজ আৰু বৃষ্ণিসকলৰ মাজত তোমাৰ দৰে আমাৰ হিতৈষী আন কোনো নাই।
Verse 29
अतस्त्वामाश्रित: सौम्य कार्यगौरवसाधनम् । यथेन्द्रो विष्णुमाश्रित्य स्वार्थमध्यगमद् विभु: ॥ २९ ॥
সেইবাবে, হে সৌম্য অক্রূৰ, গম্ভীৰ কৰ্তব্য সম্পাদনত সক্ষম বুলি মই তোমাৰ আশ্ৰয় লৈছোঁ; যেনেকৈ শক্তিমান ইন্দ্ৰে নিজৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰিবলৈ বিষ্ণুৰ আশ্ৰয় লৈছিল।
Verse 30
गच्छ नन्दव्रजं तत्र सुतावानकदुन्दुभे: । आसाते ताविहानेन रथेनानय मा चिरम् ॥ ३० ॥
নন্দৰ ব্ৰজলৈ যোৱা; তাত আনকদুন্দুভিৰ দুজন পুত্ৰ আছে। এই ৰথতে তেওঁলোকক বিলম্ব নকৰাকৈ ইয়ালৈ আন।
Verse 31
निसृष्ट: किल मे मृत्युर्देवैर्वैकुण्ठसंश्रयै: । तावानय समं गोपैर्नन्दाद्यै: साभ्युपायनै: ॥ ३१ ॥
বৈকুণ্ঠনাথ বিষ্ণুৰ আশ্ৰিত দেৱতাসকলে নাকি এই দুজন বালকক মোৰ মৃত্যুৰূপে পঠাইছে। তেওঁলোকক ইয়ালৈ আন, আৰু নন্দ আদি গোপসকলকো উপহাৰ-কৰসহ একেলগে লৈ আহ।
Verse 32
घातयिष्य इहानीतौ कालकल्पेन हस्तिना । यदि मुक्तौ ततो मल्लैर्घातये वैद्युतोपमै: ॥ ३२ ॥
তুমি যেতিয়া কৃষ্ণ আৰু বলৰামক ইয়ালৈ লৈ আনিবা, তেতিয়া মই যমৰ দৰে শক্তিশালী মোৰ হাতীটোৰ দ্বাৰা তেওঁলোকক বধ কৰাম। যদি তেওঁলোকে তাৰ পৰা ৰক্ষা পায়, তেন্তে মই বজ্ৰৰ দৰে শক্তিশালী মোৰ মল্লযোদ্ধাসকলৰ দ্বাৰা তেওঁলোকক মৰাই পেলাম।
Verse 33
तयोर्निहतयोस्तप्तान् वसुदेवपुरोगमान् । तद्बन्धून् निहनिष्यामि वृष्णिभोजदशार्हकान् ॥ ३३ ॥
যেতিয়া এই দুয়োকে বধ কৰা হ'ব, তেতিয়া মই বসুদেৱ আৰু তেওঁলোকৰ বিলাপ কৰি থকা আত্মীয়-স্বজন—বৃষ্ণি, ভোজ আৰু দশাৰ্হ বংশৰ লোকসকলক হত্যা কৰিম।
Verse 34
उग्रसेनं च पितरं स्थविरं राज्यकामुकं । तद्भ्रातरं देवकं च ये चान्ये विद्विषो मम ॥ ३४ ॥
মই মোৰ বৃদ্ধ পিতৃ উগ্ৰসেনক, যি ৰাজ্যৰ প্ৰতি লোভী, তেওঁৰ ভায়েক দেৱক আৰু মোৰ অন্য সকলো শত্ৰুকো হত্যা কৰিম।
Verse 35
ततश्चैषा मही मित्र भवित्री नष्टकण्टका ॥ ३५ ॥
হে বন্ধু! তেতিয়া এই পৃথিৱী কাইট (শত্ৰু) মুক্ত হ'ব।
Verse 36
जरासन्धो मम गुरुर्द्विविदो दयित: सखा । शम्बरो नरको बाणो मय्येव कृतसौहृदा: । तैरहं सुरपक्षीयान् हत्वा भोक्ष्ये महीं नृपान् ॥ ३६ ॥
জৰাসন্ধ মোৰ গুৰু আৰু দ্বিবিদ মোৰ প্ৰিয় বন্ধু। শম্বৰ, নৰক আৰু বাণাসুৰো মোৰ শুভাকাংক্ষী। তেওঁলোকৰ সহায়ত মই দেৱতাসকলৰ পক্ষ লোৱা ৰজাসকলক বধ কৰি এই পৃথিৱী শাসন কৰিম।
Verse 37
एतज्ज्ञात्वानय क्षिप्रं रामकृष्णाविहार्भकौ । धनुर्मखनिरीक्षार्थं द्रष्टुं यदुपुरश्रियम् ॥ ३७ ॥
মোৰ অভিপ্ৰায় বুজি তুমি তৎক্ষণাৎ গৈ বালৰাম আৰু শ্ৰীকৃষ্ণক লৈ আহা। তেওঁলোকে ধনুৰ্যজ্ঞ চাওক আৰু যদুপুৰীৰ ঐশ্বৰ্য দৰ্শন কৰক।
Verse 38
श्रीअक्रूर उवाच राजन् मनीषितं सध्र्यक् तव स्वावद्यमार्जनम् । सिद्ध्यसिद्ध्यो: समं कुर्याद्दैवं हि फलसाधनम् ॥ ३८ ॥
শ্ৰী অক্রূৰ ক’লে—হে ৰাজন, তুমি অমঙ্গল দূৰ কৰিবলৈ উপায়টো দক্ষতাৰে স্থিৰ কৰিছা। তথাপি সিদ্ধি-অসিদ্ধিত সম থাকিব লাগে; কাৰণ কৰ্মফল সাধন কৰে নিশ্চিতভাৱে দৈৱ।
Verse 39
मनोरथान् करोत्युच्चैर्जनो दैवहतानपि । युज्यते हर्षशोकाभ्यां तथाप्याज्ञां करोमि ते ॥ ३९ ॥
সাধাৰণ মানুহে দৈৱে বাধা দিলেও নিজৰ মনোৰথ পূৰণ কৰিবলৈ দৃঢ় থাকে। সেয়ে সি হৰ্ষ আৰু শোক—দুয়োটা ভোগ কৰে। তথাপি মই আপোনাৰ আজ্ঞা পালন কৰিম।
Verse 40
श्रीशुक उवाच एवमादिश्य चाक्रूरं मन्त्रिणश्च विसृज्य स: । प्रविवेश गृहं कंसस्तथाक्रूर: स्वमालयम् ॥ ४० ॥
শ্ৰীশুকদেৱ ক’লে—এইদৰে অক্রূৰক আদেশ দি আৰু মন্ত্ৰীসকলক বিদায় কৰি কংস নিজৰ অন্তঃপুৰলৈ গ’ল; অক্রূৰো নিজৰ ঘৰলৈ উভতি গ’ল।
Frequently Asked Questions
On the narrative level, Ariṣṭāsura embodies a direct threat to Vraja’s life and livelihood, and Kṛṣṇa’s act is poṣaṇa—protecting those who have taken shelter of Him. Symbolically, the bull can represent distorted strength and violent religiosity: power without dharma. The Lord’s effortless subjugation teaches that fear dissolves when one turns to Bhagavān as the true refuge, and that adharma—however massive—cannot stand before Him.
Nārada converts Kaṁsa’s vague dread into targeted certainty by identifying Kṛṣṇa and Balarāma as Vasudeva’s sons and the agents of Kaṁsa’s foretold death. Kaṁsa responds with layered contingency planning—imprisoning Vasudeva and Devakī, deploying Keśī, stationing Kuvalayāpīḍa at the arena gate, arranging lethal wrestling ‘on a pretext,’ and using the bow-sacrifice festival as political cover to draw the brothers into Mathurā.
Akrūra is a leading Yadu noble summoned by Kaṁsa to bring Kṛṣṇa and Balarāma to Mathurā. His compliance—framed by his sober reflection on destiny and duty—becomes the narrative hinge that transports the story from Vraja to Mathurā. By ordering Akrūra’s chariot mission, Kaṁsa unintentionally facilitates the very sequence that will culminate in his own downfall.
Akrūra articulates a classical Bhāgavata tension: people act from desire and agency (puruṣakāra), yet outcomes manifest under daiva (destiny/supreme arrangement). His counsel implies equanimity in success and failure, but it also foreshadows the Bhāgavata’s theological view that Bhagavān’s plan operates through human decisions—Kaṁsa’s schemes and Akrūra’s obedience both become instruments in the Lord’s larger līlā.