Adhyaya 21
Brahmā Worships Vāmana; the Demons Attack; Bali is Bound and Questioned About the Third Step
ৱামনদেৱৰ দিৱ্য তেজে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ড ব্যাপ্ত হোৱাত, ব্ৰহ্মা মৰীচি আদি ঋষি আৰু সিদ্ধ যোগীসকলৰ সৈতে প্ৰভুৰ ওচৰলৈ আহে; তেওঁৰ কান্তিৰ আগত ব্ৰহ্মলোকৰ শোভাও গৌণ লাগে। ব্ৰহ্মাই কমণ্ডলুৰ জলে পাদপূজা কৰে; সেই চৰণোদক গঙ্গা হৈ তিনিও লোক পবিত্ৰ কৰিবলৈ অৱতৰি আহে। দেৱতা আৰু লোকপালসকলে মহা আৰাধনা, নিবেদন আৰু জয়ধ্বনি কৰে; জাম্বৱানে বিজয়োৎসৱ ঘোষণা কৰে। আনফালে বলিৰ অসুৰ অনুচৰসকলে ব্ৰাহ্মণবেশক দেৱপক্ষৰ কৌশল বুলি ভাবি ৱামনক বধ কৰিবলৈ ধাৱিত হয়, কিন্তু নন্দ-সুনন্দ, জয়-বিজয়, গৰুড় আদি বিষ্ণুপাৰ্ষদে তেওঁলোকক প্ৰতিহত কৰে। শুক্ৰাচাৰ্যৰ সতৰ্কবাণী স্মৰণ কৰি বলিয়ে পশ্চাদপসৰণৰ আদেশ দিয়ে আৰু কয়—কাল, যি ভগৱানৰ প্ৰতিনিধি, তাক বল, নীতি, মন্ত্ৰ বা ঔষধে জয় কৰিব নোৱাৰি। সোমপান-দিন শেষ হোৱাৰ পিছত গৰুড়ে বৰুণপাশে বলিক বান্ধে। তাৰপিছত ৱামনে সোধে—দুই পদে বিশ্ব আচ্ছাদিত, তেন্তে প্ৰতিশ্ৰুত তৃতীয় পদ ক’ত স্থাপন কৰিম?—পৰৱৰ্তী অধ্যায়ৰ নিৰ্ণায়ক উত্তৰৰ ভূমিকা গঢ়ে।
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच सत्यं समीक्ष्याब्जभवो नखेन्दुभि- र्हतस्वधामद्युतिरावृतोऽभ्यगात् । मरीचिमिश्रा ऋषयो बृहद्व्रता: सनन्दनाद्या नरदेव योगिन: ॥ १ ॥
পদ্মজ ব্রহ্মাই সত্য পৰ্যবেক্ষণ কৰি দেখিলে—বামনদেৱৰ নখ-চন্দ্ৰৰ দীপ্তিত তেওঁৰ ধামৰ জ্যোতি ম্লান হৈছে; সেয়ে তেওঁ পৰমেশ্বৰক সমীপ কৰিলে। মৰীচি আদি ঋষি আৰু সনন্দনাদি যোগীসকল লগত আছিল, তথাপি সেই দীপ্তিৰ আগত তেওঁলোকো তুচ্ছ যেন লাগিল।
Verse 2
वेदोपवेदा नियमा यमान्विता- स्तर्केतिहासाङ्गपुराणसंहिता: । ये चापरे योगसमीरदीपित- ज्ञानाग्निना रन्धितकर्मकल्मषा: ॥ २ ॥ ववन्दिरे यत्स्मरणानुभावत: स्वायम्भुवं धाम गता अकर्मकम् । अथाङ्घ्रये प्रोन्नमिताय विष्णो- रुपाहरत् पद्मभवोऽर्हणोदकम् । समर्च्य भक्त्याभ्यगृणाच्छुचिश्रवा यन्नाभिपङ्केरुहसम्भव: स्वयम् ॥ ३ ॥
তাত বহু মহাপুৰুষ আহিল—নিয়ম-যমত সিদ্ধ, তর্ক, ইতিহাস, পুৰাণ আৰু শাস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী; বেদ-উপবেদ আৰু বিভিন্ন বৈদিক সংহিতাৰ জ্ঞাতা; আৰু যোগাভ্যাসে জাগ্ৰত জ্ঞানাগ্নিয়ে কৰ্মকল্মষ দগ্ধ কৰি মুক্ত। কিছুমানে সাধাৰণ কৰ্ম নকৰাকৈও উন্নত বৈদিক জ্ঞানৰ বলত স্বায়ম্ভুৱ ব্রহ্মলোক লাভ কৰিছিল। তাৰপিছত বিষ্ণুৰ উত্থিত পদ্মচৰণত পদ্মজ ব্রহ্মাই অৰ্ঘ্যজল অৰ্পণ কৰি ভক্তিভাৱে পূজা কৰি স্তৱ পাঠ কৰিলে।
Verse 3
वेदोपवेदा नियमा यमान्विता- स्तर्केतिहासाङ्गपुराणसंहिता: । ये चापरे योगसमीरदीपित- ज्ञानाग्निना रन्धितकर्मकल्मषा: ॥ २ ॥ ववन्दिरे यत्स्मरणानुभावत: स्वायम्भुवं धाम गता अकर्मकम् । अथाङ्घ्रये प्रोन्नमिताय विष्णो- रुपाहरत् पद्मभवोऽर्हणोदकम् । समर्च्य भक्त्याभ्यगृणाच्छुचिश्रवा यन्नाभिपङ्केरुहसम्भव: स्वयम् ॥ ३ ॥
তাত বহু মহাপুৰুষ আহিল—নিয়ম-যমত সিদ্ধ, তর্ক, ইতিহাস, পুৰাণ আৰু শাস্ত্ৰত পাৰদৰ্শী; বেদ-উপবেদ আৰু বৈদিক সংহিতাৰ জ্ঞাতা; যোগাভ্যাসে জাগ্ৰত জ্ঞানাগ্নিয়ে কৰ্মকল্মষ দগ্ধ কৰি মুক্ত। কিছুমানে সাধাৰণ কৰ্ম নকৰাকৈও উন্নত বৈদিক জ্ঞানৰ বলত স্বায়ম্ভুৱ ব্রহ্মলোক লাভ কৰিছিল। তাৰপিছত বিষ্ণুৰ উত্থিত পদ্মচৰণত পদ্মজ ব্রহ্মাই অৰ্ঘ্যজল অৰ্পণ কৰি ভক্তিভাৱে পূজা কৰি স্তৱ-প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।
Verse 4
धातु: कमण्डलुजलं तदुरुक्रमस्य पादावनेजनपवित्रतया नरेन्द्र । स्वर्धुन्यभून्नभसि सा पतती निमार्ष्टि लोकत्रयं भगवतो विशदेव कीर्ति: ॥ ४ ॥
হে নৰেন্দ্ৰ! ব্রহ্মাৰ কমণ্ডলুৰ জল উৰুক্ৰম বামনদেৱৰ চৰণ ধুই পৱিত্ৰ হৈ আকাশৰ পৰা পতিত স্বৰ্ধুনী গংগা হ’ল। সি তললৈ ব’ই ত্ৰিলোক শুদ্ধ কৰে, যেনেকৈ ভগৱানৰ নিৰ্মল কীৰ্তিও শুদ্ধ কৰে।
Verse 5
ब्रह्मादयो लोकनाथा: स्वनाथाय समादृता: । सानुगा बलिमाजह्रु: सङ्क्षिप्तात्मविभूतये ॥ ५ ॥
ব্ৰহ্মা আদি সকলো লোকনাথ দেৱতাসকলে নিজৰ পৰম স্বামী বামনদেৱক শ্ৰদ্ধাৰে পূজা কৰিবলৈ ধৰিলে; তেওঁ সৰ্বব্যাপী ৰূপ সংকুচিত কৰি মূল ৰূপত অৱস্থিত হৈছিল। তেওঁলোকে পূজাৰ সকলো সামগ্ৰী আৰু অৰ্ঘ্য-উপকৰণ সংগ্ৰহ কৰিলে।
Verse 6
तोयै: समर्हणै: स्रग्भिर्दिव्यगन्धानुलेपनै: । धूपैर्दीपै: सुरभिभिर्लाजाक्षतफलाङ्कुरै: ॥ ६ ॥ स्तवनैर्जयशब्दैश्च तद्वीर्यमहिमाङ्कितै: । नृत्यवादित्रगीतैश्च शङ्खदुन्दुभिनि:स्वनै: ॥ ७ ॥
তেওঁলোকে জল, পাদ্য-অৰ্ঘ্য আদি উপচাৰ, সুগন্ধি পুষ্পমালা, দিব্য সুগন্ধৰ লেপন, ধূপ-দীপ, সুগন্ধি লাজা, অক্ষত, ফল, মূল আৰু অংকুৰ অৰ্ঘ্য কৰি প্ৰভুক পূজা কৰিলে।
Verse 7
तोयै: समर्हणै: स्रग्भिर्दिव्यगन्धानुलेपनै: । धूपैर्दीपै: सुरभिभिर्लाजाक्षतफलाङ्कुरै: ॥ ६ ॥ स्तवनैर्जयशब्दैश्च तद्वीर्यमहिमाङ्कितै: । नृत्यवादित्रगीतैश्च शङ्खदुन्दुभिनि:स्वनै: ॥ ७ ॥
তেওঁলোকে প্ৰভুৰ বীৰ্য আৰু মহিমা অংকিত স্তৱ গাই ‘জয়! জয়!’ বুলি জয়ধ্বনি তুলিলে। নৃত্য, বাদ্য, গীত, শঙ্খধ্বনি আৰু দুন্দুভিৰ নাদেৰে এইদৰে ভগৱানক আৰাধনা কৰিলে।
Verse 8
जाम्बवानृक्षराजस्तु भेरीशब्दैर्मनोजव: । विजयं दिक्षु सर्वासु महोत्सवमघोषयत् ॥ ८ ॥
ভালুকৰ ৰজা জাম্ববানও সেই অনুষ্ঠানত যোগ দিলে। তেওঁ ভেৰীৰ ধ্বনি তুলি সকলো দিশতে বামনদেৱৰ বিজয়ৰ মহোৎসৱ ঘোষণা কৰিলে।
Verse 9
महीं सर्वां हृतां दृष्ट्वा त्रिपदव्याजयाच्ञया । ऊचु: स्वभर्तुरसुरा दीक्षितस्यात्यमर्षिता: ॥ ९ ॥
যেতিয়া অসুৰ অনুচৰসকলে দেখিলে যে দীক্ষিত যজ্ঞনিষ্ঠ নিজৰ স্বামী মহাৰাজ বলিৰ সমগ্ৰ ভূমি বামনদেৱে ‘তিন পদ’ ভিক্ষাৰ ছলে হৰণ কৰি লৈছে, তেতিয়া তেওঁলোকে অতিশয় ক্ৰুদ্ধ হৈ এইদৰে ক’লে।
Verse 10
न वायं ब्रह्मबन्धुर्विष्णुर्मायाविनां वर: । द्विजरूपप्रतिच्छन्नो देवकार्यं चिकीर्षति ॥ १० ॥
এই বামন নিশ্চিতভাৱে কোনো ব্ৰাহ্মণ নহয়, বৰঞ্চ মায়াবীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ ভগৱান বিষ্ণু। ব্ৰাহ্মণৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি তেওঁ নিজৰ স্বৰূপ গোপন কৰিছে আৰু এইদৰে তেওঁ দেৱতাসকলৰ স্বাৰ্থ সিদ্ধি কৰিব বিচাৰিছে।
Verse 11
अनेन याचमानेन शत्रुणा वटुरूपिणा । सर्वस्वं नो हृतं भर्तुर्न्यस्तदण्डस्य बर्हिषि ॥ ११ ॥
যজ্ঞত দীক্ষিত হোৱাৰ বাবে আমাৰ প্ৰভু বলি মহাৰাজে দণ্ড দিয়াৰ ক্ষমতা ত্যাগ কৰিছিল। ইয়াৰ সুযোগ লৈ আমাৰ চিৰশত্ৰু বিষ্ণুৱে ব্ৰহ্মচাৰী ভিক্ষাৰীৰ ৰূপত আহি তেওঁৰ সৰ্বস্ব হৰণ কৰি লৈ গৈছে।
Verse 12
सत्यव्रतस्य सततं दीक्षितस्य विशेषत: । नानृतं भाषितुं शक्यं ब्रह्मण्यस्य दयावत: ॥ १२ ॥
আমাৰ প্ৰভু বলি মহাৰাজ সদায় সত্যব্ৰতত অটল, বিশেষকৈ বৰ্তমান তেওঁ যজ্ঞৰ দীক্ষা গ্ৰহণ কৰিছে। তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰতি দয়ালু আৰু তেওঁ কোনো পৰিস্থিতিতেই মিছা কথা ক’ব নোৱাৰে।
Verse 13
तस्मादस्य वधो धर्मो भर्तु: शुश्रूषणं च न: । इत्यायुधानि जगृहुर्बलेरनुचरासुरा: ॥ १३ ॥
সেয়েহে এই বামনদেৱক (বিষ্ণু) বধ কৰাই আমাৰ ধৰ্ম আৰু এয়াই আমাৰ প্ৰভুৰ সেৱা। এই সিদ্ধান্ত লৈ বলি মহাৰাজৰ অনুচৰ অসুৰসকলে নিজৰ নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ তুলি ল’লে।
Verse 14
ते सर्वे वामनं हन्तुं शूलपट्टिशपाणय: । अनिच्छन्तो बले राजन् प्राद्रवञ्जातमन्यव: ॥ १४ ॥
হে ৰাজন! সেই সকলো অসুৰে ক্ৰোধিত হৈ হাতত ত্ৰিশূল আৰু পট্টীশ লৈ, বলি মহাৰাজৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বামনদেৱক মাৰিবলৈ খেদি গ’ল।
Verse 15
तानभिद्रवतो दृष्ट्वा दितिजानीकपान् नृप । प्रहस्यानुचरा विष्णो: प्रत्यषेधन्नुदायुधा: ॥ १५ ॥
হে নৃপ! দানৱ-সেনা উগ্ৰ বেগে আগবাঢ়ি আহি থকা দেখি বিষ্ণুৰ পাৰ্ষদসকলে হাঁহিলে। অস্ত্ৰ উঠাই তেওঁলোকে দানৱসকলক আগবাঢ়িবলৈ নিষেধ কৰিলে।
Verse 16
नन्द: सुनन्दोऽथ जयो विजय: प्रबलो बल: । कुमुद: कुमुदाक्षश्च विष्वक्सेन: पतत्त्रिराट् ॥ १६ ॥ जयन्त: श्रुतदेवश्च पुष्पदन्तोऽथ सात्वत: । सर्वे नागायुतप्राणाश्चमूं ते जघ्नुरासुरीम् ॥ १७ ॥
নন্দ, সুনন্দ, জয়, বিজয়, প্ৰবল, বল, কুমুদ, কুমুদাক্ষ, বিষ্বক্সেন, পতত্ত্ৰিৰাট (গৰুড়), জয়ন্ত, শ্ৰুতদেৱ, পুষ্পদন্ত আৰু সাত্বত—এওঁলোক সকলেই বিষ্ণুৰ পাৰ্ষদ। দহ হাজাৰ হাতিৰ সম বল লৈ তেওঁলোকে অসুৰসেনাক বধ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 17
नन्द: सुनन्दोऽथ जयो विजय: प्रबलो बल: । कुमुद: कुमुदाक्षश्च विष्वक्सेन: पतत्त्रिराट् ॥ १६ ॥ जयन्त: श्रुतदेवश्च पुष्पदन्तोऽथ सात्वत: । सर्वे नागायुतप्राणाश्चमूं ते जघ्नुरासुरीम् ॥ १७ ॥
নন্দ, সুনন্দ, জয়, বিজয়, প্ৰবল, বল, কুমুদ, কুমুদাক্ষ, বিষ্বক্সেন, পতত্ত্ৰিৰাট (গৰুড়), জয়ন্ত, শ্ৰুতদেৱ, পুষ্পদন্ত আৰু সাত্বত—এওঁলোক সকলেই বিষ্ণুৰ পাৰ্ষদ। দহ হাজাৰ হাতিৰ সম বল লৈ তেওঁলোকে অসুৰসেনাক বধ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 18
हन्यमानान् स्वकान् दृष्ट्वा पुरुषानुचरैर्बलि: । वारयामास संरब्धान् काव्यशापमनुस्मरन् ॥ १८ ॥
বলি মহাৰাজে দেখিলে যে বিষ্ণুৰ পাৰ্ষদসকলে তেওঁৰ নিজৰ সৈন্যক বধ কৰিছে, তেতিয়া তেওঁ শুক্ৰাচাৰ্যৰ শাপ স্মৰণ কৰি ক্ৰুদ্ধ সৈন্যসকলক যুদ্ধৰ পৰা বাধা দিলে।
Verse 19
हे विप्रचित्ते हे राहो हे नेमे श्रूयतां वच: । मा युध्यत निवर्तध्वं न न: कालोऽयमर्थकृत् ॥ १९ ॥
হে বিপ্ৰচিত্তি! হে ৰাহু! হে নেমি! মোৰ কথা শুনা। যুদ্ধ নকৰিবা; উভতি আহা। এই সময় আমাৰ পক্ষে অনুকূল নহয়।
Verse 20
य: प्रभु: सर्वभूतानां सुखदु:खोपपत्तये । तं नातिवर्तितुं दैत्या: पौरुषैरीश्वर: पुमान् ॥ २० ॥
হে দৈত্যসকল, যি প্ৰভু সকলো জীৱক সুখ-দুখ দিব পাৰে, সেই পৰম পুৰুষ ভগৱানক মানৱীয় প্ৰচেষ্টাৰে কোনেও অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে।
Verse 21
यो नो भवाय प्रागासीदभवाय दिवौकसाम् । स एव भगवानद्य वर्तते तद्विपर्ययम् ॥ २१ ॥
যি পৰম পুৰুষৰ কালৰূপ তত্ত্ব আগতে আমাৰ অনুকূলে আৰু দেৱতাসকলৰ প্ৰতিকূলে আছিল, সেই একেই ভগৱান-ৰূপ কাল আজি উল্টাভাৱে আমাৰ বিপক্ষে হৈছে।
Verse 22
बलेन सचिवैर्बुद्ध्या दुर्गैर्मन्त्रौषधादिभि: । सामादिभिरुपायैश्च कालं नात्येति वै जन: ॥ २२ ॥
বল, মন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ, বুদ্ধি, সাম-দামাদি নীতি, দুৰ্গ, গূঢ় মন্ত্ৰ, ঔষধ, বনৌষধি বা অন্য কোনো উপায়ে কোনো জনে ভগৱানৰ কালৰূপক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে।
Verse 23
भवद्भिर्निर्जिता ह्येते बहुशोऽनुचरा हरे: । दैवेनर्द्धैस्त एवाद्य युधि जित्वा नदन्ति न: ॥ २३ ॥
আগতে দেৱবিধিৰ বলত সমর্থ হৈ তোমালোকে হৰিৰ এই অনুচৰসকলক বহুবার পৰাজিত কৰিছিলা; কিন্তু আজি সেই একেই অনুচৰসকলে যুদ্ধত আমাক জয় কৰি সিংহৰ দৰে গর্জন কৰিছে।
Verse 24
एतान् वयं विजेष्यामो यदि दैवं प्रसीदति । तस्मात् कालं प्रतीक्षध्वं यो नोऽर्थत्वाय कल्पते ॥ २४ ॥
যদি দেৱবিধি আমাৰ অনুকূলে প্ৰসন্ন হয়, তেন্তে আমি নিশ্চয় তেওঁলোকক জয় কৰিম; সেয়ে যি অনুকূল কাল আমাৰ লাভৰ বাবে সহায়ক হ’ব, সেই সময়ৰ অপেক্ষা কৰা।
Verse 25
श्रीशुक उवाच पत्युर्निगदितं श्रुत्वा दैत्यदानवयूथपा: । रसां निर्विविशू राजन् विष्णुपार्षदताडिता: ॥ २५ ॥
শ্ৰীশুকদেৱ ক’লে—হে ৰাজন, স্বামী বলি মহাৰাজৰ আদেশ শুনি দৈত্য-দানৱৰ দলপতিসকল বিষ্ণুৰ পাৰ্ষদসকলৰ তাড়নাত ৰসাতল (পাতাল)লৈ প্ৰৱেশ কৰিলে।
Verse 26
अथ तार्क्ष्यसुतो ज्ञात्वा विराट्प्रभुचिकीर्षितम् । बबन्ध वारुणै: पाशैर्बलिं सूत्येऽहनि क्रतौ ॥ २६ ॥
তাৰ পাছত পক্ষিৰাজ গৰুড়ে নিজৰ প্ৰভুৰ অভিপ্ৰায় বুজি, যজ্ঞ সমাপ্ত হোৱাৰ পিছত সোমপানৰ দিনা, বৰুণৰ পাশৰে বলি মহাৰাজক বান্ধিলে।
Verse 27
हाहाकारो महानासीद् रोदस्यो: सर्वतोदिशम् । निगृह्यमाणेऽसुरपतौ विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ २७ ॥
সৰ্বশক্তিমান প্ৰভু বিষ্ণুৱে অসুৰপতি বলি মহাৰাজক এইদৰে ধৰি নিয়ন্ত্ৰণ কৰোঁতে, ঊৰ্ধ্ব আৰু অধোলোকৰ সৰ্বদিশে মহা হাহাকাৰ উঠিল।
Verse 28
तं बद्धं वारुणै: पाशैर्भगवानाह वामन: । नष्टश्रियं स्थिरप्रज्ञमुदारयशसं नृप ॥ २८ ॥
হে ৰাজন, তেতিয়া ভগৱান বামনদেৱে বৰুণৰ পাশৰে বান্ধা, দেহশ্ৰী নষ্ট হ’লেও স্থিৰপ্ৰজ্ঞ, উদাৰ আৰু যশস্বী বলি মহাৰাজক সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 29
पदानि त्रीणि दत्तानि भूमेर्मह्यं त्वयासुर । द्वाभ्यां क्रान्ता मही सर्वा तृतीयमुपकल्पय ॥ २९ ॥
হে অসুৰৰাজ, তুমি মোক ভূমিৰ তিনিটা পদ দিব বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিলা। দুটা পদে মই সমগ্ৰ জগত আৱৰি ল’লোঁ; এতিয়া মোৰ তৃতীয় পদ ক’ত স্থাপন কৰিম, সেয়া চিন্তা কৰি কোৱা।
Verse 30
यावत् तपत्यसौ गोभिर्यावदिन्दु: सहोडुभि: । यावद् वर्षति पर्जन्यस्तावती भूरियं तव ॥ ३० ॥
যেতিয়ালৈকে সূৰ্য নক্ষত্ৰসহ আৰু চন্দ্ৰ জ্যোতি দিয়ে, আৰু যেতিয়ালৈকে মেঘে বৰষুণ ঝৰায়, তেতিয়ালৈকে এই সমগ্ৰ ভূমি তোমাৰ অধিকাৰত আছে।
Verse 31
पदैकेन मयाक्रान्तो भूर्लोक: खं दिशस्तनो: । स्वर्लोकस्ते द्वितीयेन पश्यतस्ते स्वमात्मना ॥ ३१ ॥
এটা পদক্ষেপে মই ভূলোক আচ্ছাদিত কৰিলোঁ; মোৰ দেহে আকাশ আৰু সকলো দিশ ব্যাপি গ’ল। আৰু তোমাৰ সন্মুখতে, দ্বিতীয় পদক্ষেপে মই স্বৰ্গলোকো অধিকার কৰিলোঁ।
Verse 32
प्रतिश्रुतमदातुस्ते निरये वास इष्यते । विश त्वं निरयं तस्माद् गुरुणा चानुमोदित: ॥ ३२ ॥
প্ৰতিশ্ৰুতি অনুসাৰে দান দিব নোৱাৰাৰ বাবে বিধান অনুসাৰে তোমাৰ নৰকলোকত বাস নিৰ্ধাৰিত। সেয়ে, তোমাৰ গুৰু শুক্ৰাচাৰ্যৰ আদেশমতে এতিয়া নৰকলৈ নামি তাত বাস কৰা।
Verse 33
वृथा मनोरथस्तस्य दूर: स्वर्ग: पतत्यध: । प्रतिश्रुतस्यादानेन योऽर्थिनं विप्रलम्भते ॥ ३३ ॥
যি মানুহে প্ৰাৰ্থীক দিম বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দি নেদি ঠগে, তাৰ বাবে স্বৰ্গ দূৰেই থাকে; তাৰ মনোৰথ বৃথা হয়; আৰু সি অধঃপতিত হৈ নৰকীয় অৱস্থালৈ যায়।
Verse 34
विप्रलब्धो ददामीति त्वयाहं चाढ्यमानिना । तद् व्यलीकफलं भुङ्क्ष्व निरयं कतिचित् समा: ॥ ३४ ॥
ধনৰ অহংকাৰত তুমি ‘দিম’ বুলি কৈ মোক ঠগিলা, কিন্তু প্ৰতিশ্ৰুতি পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলা। সেয়ে তোমাৰ মিছা প্ৰতিশ্ৰুতিৰ ফলস্বৰূপে কিছুমান বছৰ নৰকীয় জীৱন ভোগ কৰা।
Frequently Asked Questions
The Bhāgavata frames Gaṅgā as caraṇāmṛta—water sanctified by contact with the Lord’s lotus feet. Brahmā’s kamaṇḍalu water, used in reverential pāda-pūjā, becomes supremely purifying and descends through the cosmic levels, symbolizing that the highest purity and fame (yaśas) originate from devotion to the Supreme Person rather than from material elevation like Brahmaloka.
The text lists Nanda, Sunanda, Jaya, Vijaya, Prabala, Bala, Kumuda, Kumudākṣa, Viṣvaksena, Patattrirāṭ (Garuḍa), Jayanta, Śrutadeva, Puṣpadanta, and Sātvata. Their intervention shows that the Lord’s will is upheld not only by His own presence but also through His empowered attendants who protect dharma.
Bali teaches that no material strategy—strength, counsel, intelligence, diplomacy, fortresses, mantras, drugs, or herbs—can surpass kāla, the Lord’s representation governing reversals in fortune. When kāla favors a side, success follows; when it turns adverse, even previously victorious forces must withdraw, underscoring the Bhāgavata theme that sovereignty ultimately belongs to the Supreme.
After the soma-pāna day, Garuḍa acts according to the Lord’s desire and binds Bali with Varuṇa-pāśa, a symbol of cosmic law and moral accountability. The binding externalizes Bali’s crisis: he has vowed charity, the Lord has taken two steps, and now Bali must resolve the remaining obligation—transforming the episode from political loss into a dharma-and-surrender examination.