Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Sukta 1

सूर्यस्याश्वा हरयः केतुमन्तः सदा वहन्त्यमृताः सुखं रथम्। घृतपावा रोहितो भ्राजमानो दिवं देवः पृषतीमा विवेश

sū́ryasyā́śvā́ hárayaḥ ketumántaḥ sádā vahanty amṛ́tāḥ súkhaṃ rátham | ghṛtapā́vā róhito bhrā́jamāno dívaṃ deváḥ pṛ́ṣatīm ā́ viveśa

The Sun’s steeds, the tawny, sign-bearers, ever bear the chariot, deathless, moving in ease. Rohita, ghee-purified, shining, the god, hath entered into heaven, into the Spotted One.

সূৰ্যৰ অশ্বসমূহ—হৰয় (তাম্ৰবৰ্ণ), কেতুমন্ত (ধ্বজা-চিহ্নযুক্ত)—সদায় অমৃত, সুখে চলা ৰথ বহন কৰে। ঘৃতপাৱা ৰোহিত—উজ্জ্বল দীপ্তিমান দেৱ—দ্যুলোকত, পৃষতীত, প্ৰৱেশ কৰিলে।

सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
हरयःtawny/greenish (bay) ones
हरयः:
कर्तृ (अश्वाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (substantivized)
Rootहरि (प्रातिपदिक)
केतुमन्तःbannered, radiant
केतुमन्तः:
कर्तृ (अश्वाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootकेतुमन्त् (प्रातिपदिक; केतु + मन्त्)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
वहन्तिthey carry/drive
वहन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
अमृताःimmortal (ones)
अमृताः:
कर्तृ (अश्वाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (substantivized)
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सुखम्pleasantly, with ease
सुखम्:
क्रियाविशेषण
TypeAdjective (used adverbially)
Rootसुख (प्रातिपदिक)
रथम्the chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
घृतपावाःghee-purifying/clarifying (one)
घृतपावाः:
कर्तृ (देवः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootघृतपावन् (प्रातिपदिक; घृत + पावन्)
रोहितःruddy, red
रोहितः:
कर्तृ (देवः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरोहित (प्रातिपदिक)
भ्राजमानःshining
भ्राजमानः:
कर्तृ (देवः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootभ्राज् (धातु) → भ्राजमान (शतृ-प्रत्यय, वर्तमानकाले)
दिवम्heaven, the sky
दिवम्:
कर्म/गति-लक्ष्य (प्रवेशस्य लक्ष्यः)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘sky’)
देवःthe god (Sun)
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पृषतीम्the speckled one (doe/cow; figuratively a mottled region)
पृषतीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृषती (प्रातिपदिक)
towards, into
:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विवेशentered
विवेश:
क्रिया
TypeVerb
Rootविश् (धातु) + वि (उपसर्ग)

Rishi: Atharvanic tradition (AV 13.1 cycle)

Devata: Sūrya / Rohita (solar power); associated imagery: horses, chariot, Pṛṣatī

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like (to be verified)

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From kinetic motion (horses/chariot) to serene completion (entry into heaven).","listener_experience":"A felt sense of being carried safely by a larger order; confidence through cosmic companionship.","intensity":4}