भूम्यनन्तरः प्रकृतिमित्रः तुल्याभिजनः सहजः विरुद्धो विरोधयिता वा कृत्रिमः ॥ कZ_०६.२.१९ ॥
bhūmyanantaraḥ prakṛtimitraḥ tulyābhijanaḥ sahajaḥ viruddho virodhayitā vā kṛtrimaḥ
যাৰ ভূমি সংলগ্ন, যাৰ বংশ-মৰ্যাদা তুলনীয় আৰু যি স্বভাৱতঃ অনুকূল—সেইজন ‘প্ৰকৃতি-মিত্ৰ’ (স্বাভাৱিক মিত্ৰ)। যি (শত্রুৰ) বিৰোধী, অথবা যাক (শত্রুৰ) বিৰোধী কৰিব পাৰি—সেইজন ‘কৃত্ৰিম’ (কৃত্ৰিম মিত্ৰ)।
Natural allies are more stable due to structural and socio-political affinity; artificial allies are contingent, formed by inducement or shared opposition, and require ongoing management.
It formalizes alliance-building through persuasion, incentives, and strategic influence—turning a neutral or wavering actor into a partner against a target.