तस्मान्मित्रमरिमित्रं मित्रमित्रमरिमित्रमित्रं चानन्तर्येण भूमीनां प्रसज्यन्ते पुरस्तात्पश्चात्पार्ष्णिग्राह आक्रन्दः पार्ष्णिग्राहासार आक्रन्दासारः ॥ कZ_०६.२.१८ ॥
tasmān mitram arimitraṃ mitramitram arimitramitraṃ cānantaryeṇa bhūmīnāṃ prasajyante purastāt paścāt pārṣṇigrāha ākrandaḥ pārṣṇigrāhāsāra ākrandāsāraḥ
সেয়ে সংলগ্ন ভূখণ্ডসমূহৰ ক্ৰমত ক্ৰমে মিত্ৰ, শত্রুৰ মিত্ৰ, মিত্ৰৰ মিত্ৰ আৰু শত্রুৰ মিত্ৰৰ মিত্ৰ উদ্ভৱ হয়। আগফালে (পুরস্তাত্) থাকে পাৰ্ষ্ণিগ্ৰাহ (পিছফালৰ পৰা চেপি ধৰা/আক্রমণকাৰী) আৰু পাছফালে (পশ্চাত্) থাকে আক্রন্দ (সঙ্কট-আহ্বান/লুণ্ঠন-ছাপা মাৰা); লগতে পাৰ্ষ্ণিগ্ৰাহাসাৰ আৰু আক্রন্দাসাৰো থাকে।
A template to map not just immediate neighbors but second- and third-order relationships, including rear threats and their backers.
Because expansion creates vulnerability to rear attacks; Kauṭilya institutionalizes the need to secure the rear while acting on the front.