Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 53
Devanagari script
योऽहं स भवान्यन्मम द्रव्यं तद्भवता स्वकृत्येषु प्रयोज्यतामित्यात्मोपनिधानम् । इति ॥ कZ_०२.१०.५३ ॥
Transliteration
yo'haṃ sa bhavān yan mama dravyaṃ tad bhavatā svakṛtyeṣu prayojyatām ity ātmopanidhānam | iti
Translation
‘মই আপোনাৰেই; মোৰ যি ধন-সম্পদ আছে, সেয়া আপুনি আপোনাৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰক’—ইয়াই ‘আত্ম-নিবেদন/আত্মোপনিধান’।
Word by Word
यःwho (he)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
अहम्I
अहम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formसर्वनाम; उत्तम-पुरुष; प्रथमा-एकवचन
सःhe / that person
सः:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
भवान्you (honorific)
भवान्:
TypePronoun (honorific)
Rootभवत्
Formभवत्-शब्द; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; आदरार्थक-सम्बोधन/उपचार (honorific ‘you’)
यत्whatever / that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (here: ‘whatever/that which’)
ममmy
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formसर्वनाम; षष्ठी-एकवचन
द्रव्यम्property; wealth; assets
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
तत्that (property)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (referring to द्रव्यम्)
भवताby you (honorific)
भवता:
TypePronoun (honorific)
Rootभवत्
Formभवत्-शब्द; पुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
स्वकृत्येषुin your own duties/affairs
स्वकृत्येषु:
TypeNoun
Rootस्वकृत्य
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; ‘स्व’ (one’s own) + ‘कृत्य’ (duty/affair)
प्रयोज्यताम्let it be used/employed
प्रयोज्यताम्:
TypeVerb
Rootप्र-युज्
Formलोट्; कर्मणि-प्रयोग; प्रथम-पुरुष; एकवचन; विधिलिङ्/आज्ञार्थ (passive imperative): ‘let it be employed/used’
इतिthus (quoting)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात; उद्धरण-समाप्त्यर्थ
आत्मोपनिधानम्(this is called) self-deposit / entrusting oneself
आत्मोपनिधानम्:
TypeNoun
Rootआत्मोपनिधान
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; ‘आत्मन्’ + ‘उपनिधान’ (deposit/entrustment)
Entities Mentioned
D
dravya (wealth/resources)FAQs
It serves as a credibility device: by pledging self/resources, the sender reduces perceived risk for the recipient and accelerates agreement or protection.