Adhyaya 370

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे शरीरावयवा नामो न सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथसप्रत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नरकनिरूपणम् अग्निर् उवाच उक्तानि यममार्गाणि वक्ष्ये ऽथ मरणे नृणां ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीरितः

এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘শৰীৰাৱয়ৱ’ নামৰ তিনিশ ঊনসত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত। এতিয়া তিনিশ সত্তৰতম অধ্যায় ‘নৰকনিৰূপণ’ আৰম্ভ। অগ্নিয়ে ক’লে—এতিয়া মই যমমাৰ্গসমূহ আৰু মানুহৰ মৰণকালত যি ঘটে সেয়া ক’ম; দেহৰ উষ্মা উগ্ৰ বায়ুৰ প্ৰচোদনাত প্ৰকুপিত হৈ ভিতৰত তীব্ৰভাবে জ্বলি উঠে।

Verse 2

शरीरमुपरुध्याथ कृत्स्नान्दोषान्रुणद्धि वै छिनत्ति प्राणस्थानानि पुनर्मर्माणि चैव हि

যেতিয়া দেহ অবৰুদ্ধ/সঙ্কুচিত হয়, তেতিয়া সি নিশ্চয়েই সকলো দোষ ৰুদ্ধ কৰে; আৰু প্ৰাণস্থানসমূহ ছিন্ন কৰে, তদ্ৰূপ মর্মস্থানসমূহকো ক্ষতি কৰে।

Verse 3

शैत्यात् प्रकुपितो वायुश्छिद्रमन्विष्यते ततः द्वे नेत्रे द्वौ तथा कर्णौ द्वौ तु नासापुटौ तथा

শীতৰ বাবে প্ৰকুপিত বায়ু তেতিয়া এটা ছিদ্ৰ/মাৰ্গ বিচাৰে। (মুখ্য ছিদ্ৰ) দুটা চকু, দুটা কাণ আৰু তদ্ৰূপ দুটা নাসাপুট।

Verse 4

ऊर्ध्वन्तु सप्त च्छिद्राणि अष्टमं वदनं तथा एतैः प्राणो विनिर्याति प्रायशः शुभकर्मणां

ঊৰ্ধ্বভাগত সাতটা ছিদ্ৰ আছে, আৰু মুখ অষ্টম। এইবোৰ পথেদিয়েই সাধাৰণতে শুভকৰ্মীসকলৰ প্ৰাণ নিৰ্গত হয়।

Verse 5

अधः पायुरुपस्थञ्च अनेनाशुभकारिणां पिण्डं कृत्वा तुव्न्यसेदिति ञ मूर्धानं योगिनो भित्त्वा जीवो यात्यथ चेच्छया

তললৈ—পায়ু আৰু উপস্থৰ পথেদি—জীৱ নিৰ্গত হয়; এই পথেদিয়েই অশুভ কৰ্মকাৰীসকল কৰ্মমলত আবদ্ধ হৈ ‘পিণ্ড’ সদৃশ হৈ গমন কৰে। কিন্তু যোগীয়ে মস্তকৰ ব্রহ্মৰন্ধ্ৰ ভেদ কৰি স্বইচ্ছাৰে জীৱক প্ৰস্থান কৰায়।

Verse 6

अन्तकाले तु सम्प्राप्रे प्राणे ऽपानमुपस्थिते तमसा संवृते ज्ञाने संवृतेषु च मर्मसु

যেতিয়া অন্তকাল উপস্থিত হয়—অপান প্ৰাণৰ ওচৰলৈ আহি (তাৰ সৈতে) সংযোগ ঘটায়—যেতিয়া জ্ঞান তমসে আচ্ছন্ন হয় আৰু মর্মস্থানসমূহো ৰুদ্ধ হয়,

Verse 7

स जिवो नाभ्यधिष्टानश्चाल्यते मातरिश्वना बाध्यमाणश्चानयते अष्टाङ्गाः प्राणवृत्तिकाः

নাভি-প্ৰদেশক অধিষ্ঠান কৰি থকা সেই জীৱ মাতৰিশ্বন (প্ৰাণবায়ু) দ্বাৰা চলিত হয়; আৰু বাধাপ্ৰাপ্ত/পীড়িত হ’লে প্ৰাণৰ অষ্টাঙ্গ বৃত্তিসমূহকো প্ৰবৃত্ত কৰে।

Verse 8

च्यवन्तं जायमानं वा प्रविशन्तञ्च योनिषु प्रपश्यन्ति च तं सिद्धा देवा दिव्येन चक्षुपा

সেইজন দেহ ত্যাগ কৰি থাকক, জন্ম লৈ থাকক, বা পুনর্জন্মৰ বাবে যোনিত প্ৰৱেশ কৰি থাকক—সিদ্ধ আৰু দেৱসকল দিব্য চক্ষুৰে তাক প্ৰত্যক্ষ কৰে।

Verse 9

गृह्णाति तत्क्षणाद्योगे शरीरञ्चातिवाहिकम् आकाशवायुतेजांसि विग्रहादूर्ध्वगामिनः

যোগত সেই ক্ষণতেই সি ‘অতিবাহিক’ (সংক্রমণশীল/সূক্ষ্ম) শৰীৰ গ্ৰহণ কৰে; আৰু স্থূল দেহৰ পৰা আকাশ, বায়ু আৰু তেজ—এই তত্ত্বসমূহ ঊৰ্ধ্বগামী হয়।

Verse 10

जलं मही च पञ्चत्वमापन्नः पुरुषः स्मृतः आतिवाहिकदेहन्तु यमदूता नयन्ति तं

যেতিয়া স্থূল দেহ জল আৰু পৃথিৱীত লীন হৈ পঞ্চত্ব লাভ কৰে, তেতিয়া পুৰুষক পঞ্চত্বাপন্ন বুলি কোৱা হয়; কিন্তু যমদূতসকলে তাক আতিবাহিক (সূক্ষ্ম-বাহক) দেহতেই লৈ যায়।

Verse 11

याम्यं मार्गं महाघोरं षडशीतिसहस्रकम् अन्नोदकं नीयमानो बान्धवैर् दत्तमश्नुते

যমপথ অতি ভয়ংকৰ আৰু ছিয়াশি হাজাৰ (যোজন) বিস্তৃত; সেই পথে লৈ যোৱা অৱস্থাত সি আত্মীয়সকলে দিয়া অন্ন আৰু জল ভোগ কৰে।

Verse 12

यमं दृष्ट्वा यमोक्तेन चित्रगुप्तेन चेरितान् प्राप्नोति नरकान्रौद्रान्धर्मी शुभपथैर् दिवम्

যমক দেখি, যমৰ আদেশ অনুসাৰে চিত্ৰগুপ্তে যাক নেদে, সি ভয়ংকৰ নৰকসমূহত উপনীত হয়; কিন্তু ধৰ্মী জন শుభ পথেদি স্বৰ্গলৈ যায়।

Verse 13

भुज्यन्ते पापिभिर्वक्ष्ये नरकांस्ताश् च यातनाः अष्टाविंशतिरेवाधःक्षितेर्नरककोटयः

এই যাতনাসমূহ পাপীয়ে ভোগ কৰে; মই সেই নৰকসমূহ আৰু সেই দণ্ডসমূহ বৰ্ণনা কৰিম। পৃথিৱীৰ তলত সঁচাকৈয়ে আঠাইশ কোটি নৰক-লোক আছে।

Verse 14

सप्तमस्य तलस्यान्ते घोरे तमसि संस्थिताः घोराख्या प्रथमाकोटिः सुघोरा तदधःस्थिता

সপ্তম তলৰ অন্তত, ঘোৰ তমসত ‘ঘোৰা’ নামৰ প্ৰথম কোটী অৱস্থিত; তাৰ তলত ‘সুঘোৰা’ নামৰ (কোটী) আছে।

Verse 15

अतिघोरा महाघोरा घोररूपा च पञ्चमी षष्ठी तरलताराख्या सप्तमी च भयानका

পঞ্চমী তিথিদেৱী অতিঘোৰা, মহাঘোৰা আৰু ঘোৰৰূপা; ষষ্ঠী ‘তৰলতারা’ নামে খ্যাত; সপ্তমী ‘ভয়ানকা’ (ভয়ংকৰী)।

Verse 16

भयोत्कटा कालरात्री महाचण्डा च चण्डया कोलाहला प्रचण्डाख्या पद्मा नरकनायिका

তেওঁ ভয়োৎকটা, কালৰাত্রী, মহাচণ্ডা আৰু চণ্ডয়া; কোলাহলা—যি প্রচণ্ডা নামে প্ৰসিদ্ধ; আৰু পদ্মা, নৰকনায়িকা।

Verse 17

पद्मावती भीषणा च भीमा चैव करालिका विकराला महावज्रा त्रिकोणा पञ्चकोणिका

(তেওঁৰ নাম) পদ্মাৱতী, ভীষণা (ভয়ংকৰী), ভীমা (প্ৰবল), কৰালিকা (বিকটমুখী), বিকৰালা (অতিভয়ংকৰী), মহাবজ্ৰা (মহাবজ্ৰধাৰিণী), ত্ৰিকোণা আৰু পঞ্চকোণিকা।

Verse 18

सदीर्घा वर्तुला सप्तभूमा चैव सुभूमिका दीप्तमायाष्टाविंशतयः कोटयः पापिदुःखदाः

সদীৰ্ঘা, বর্তুলা, সপ্তভূমা, সুভূমিকা আৰু দীপ্তমায়া—এই নৰকলোকসমূহ মুঠ আটাশ কোটি; পাপীক দুখ প্ৰদান কৰে।

Verse 19

अष्टाविंशतिकोटीनां पञ्च पञ्च च नायकाः रौरवाद्याः शतञ्चैकं चत्वारिंशच्चतुष्टयं

আটাশ কোটি (নৰক-বিভাগ)ৰ বাবে নায়ক/অধিপতি পাঁচ-পাঁচকৈ দলে দলে আছে। ৰৌৰৱ আদি নৰক একশ এক; আৰু অতিৰিক্তভাৱে চুয়াল্লিশৰ এটা সমষ্টিও আছে।

Verse 20

तामिश्रमन्धतामिश्रं महारौरवरौरवौ असिपत्रं वनञ्चैव लोहभारं तथैव च

তামিশ্ৰ, অন্ধতামিশ্ৰ, মহাৰৌৰৱ আৰু ৰৌৰৱ, অসিপত্ৰ আৰু অসিপত্ৰ-বন, তদ্ৰূপ লোহভাৰ—এইবোৰ নৰক বুলি কোৱা হয়।

Verse 21

नरकं कालसूत्रञ्च महानरकमेव व सञ्जीवनं महावीचि तपनं सम्प्रतापनं

“(এইবোৰ নৰক:) নৰক, কালসূত্ৰ, মহানৰক, সঞ্জীৱন, মহাবীচী, তপন আৰু সম্প্ৰতাপন।”

Verse 22

सङ्घातञ्च सकाकोलं कुद्मलं पूतिमृत्तिकं लोहशङ्कुमृजीषञ्च प्रधानं शाल्मलीं नदीम्

আৰু আছে সংঘাত, সকাকোল, কুদ্মল, পূতিমৃত্তিকা (দুৰ্গন্ধ মাটি), লোহশঙ্কু আৰু মৃজীষ—এইবোৰ প্ৰধান; লগতে শাল্মলী আৰু নদী-সম্পৰ্কীয় যাতনাও।

Verse 23

नरकान्विद्धि कोटीशनागन्वै घोरदर्शनान् पात्यन्ते पापकर्माण एकैकस्मिन्बहुष्वपि

জানো, নৰক আছে কোটি-কোটি, দৰ্শনত অতি ঘোৰ; পাপকর্মী পাপীসকল নিক্ষিপ্ত হয়—প্ৰত্যেকে একেকত, আৰু কিছুমান বহুতোতেও।

Verse 24

मार्जारोलूकगोमायुगृघ्रादिवदनाश् च ते तैलद्रोण्यां नरं क्षिप्त्वा ज्वालयन्ति हुताशनं

আৰু তেওঁলোক—যিসকলৰ মুখ বিড়াল, পেঁচা, শিয়াল, গিধ আদি সদৃশ—মানুহক তেলৰ দ্ৰোণীত নিক্ষেপ কৰি, তাৰ পাছত ভক্ষক অগ্নি জ্বলাই তোলে।

Verse 25

अम्बरीषेषु चैवान्यांस्ताम्रपात्रेषु चापरान् अयःपात्रेषु चैवान्यान् बहुवह्निकणेषु च

কিছুমান (অৰ্পণ) অম্বৰীষ (ৰান্ধনি পাত্ৰ)ত স্থাপনীয়, কিছুমান তাম্ৰপাত্ৰত, কিছুমান লৌহপাত্ৰত, আৰু কিছুমান বহু অগ্নিকণ-চিহ্নিত পাত্ৰত।

Verse 26

शूलाग्रारोपिताश्चान्ये छिद्यन्ते नरके ऽपरे ताड्यन्ते च कशाभिस्तु भोज्यन्ते चाप्ययोगुडान्

কিছুমান শূলৰ অগ্ৰত বিদ্ধ হয়, কিছুমান নৰকত কাটি খণ্ডিত কৰা হয়; কিছুমানক চাবুকৰে তাড়না কৰা হয়, আৰু কিছুমানক লৌহগোলক খাবলৈ বাধ্য কৰা হয়।

Verse 27

यमदूतैर् नराः पांशून्विष्ठारक्तकफादिकान् तप्तं मद्यं पाययन्ति पाटयन्ति पुनर्नरान्

যমদূতে মানুহক ধূলি, বিষ্ঠা, ৰক্ত, কফ আদি মিশ্ৰিত তপ্ত মদ্য পান কৰায়; আৰু পুনঃপুনঃ সেই মানুহক চিৰি পীড়া দিয়ে।

Verse 28

यन्त्रेषु पीडयन्ति स्म भक्ष्यन्ते वायसादिभिः तैलेनोष्णेन सिच्यन्ते छिद्यन्ते नैकघा शिरः

তেওঁলোকক যন্ত্ৰত চেপি পীড়া দিয়া হয়, কাক আদি দ্বাৰা ভক্ষিত হয়; তপ্ত তেলে সিঞ্চিত কৰা হয়, আৰু তেওঁলোকৰ মূৰ নানাভাৱে কাটি পেলোৱা হয়।

Verse 29

हा तातेति क्रन्दमानाः स्वकन्निदन्ति कर्म ते महापातकजान्घोरान्नरकान्प्राप्य गर्हितान्

“হা তাতে!” বুলি কান্দি কান্দি তেওঁলোকে নিজৰ কৰ্মক নিন্দা কৰে; মহাপাতকজাত ভয়ংকৰ, গৰ্হিত নৰকত উপনীত হৈ তেওঁলোকে বিলাপ কৰে।

Verse 30

कर्मक्षयात्प्रजायन्ते महापातकिनस्त्विह मृगश्वशूकरोष्ट्राणां ब्रह्महा योनिमृच्छति

কৰ্মক্ষয় আৰু পাপফল পৰিপাক হ’লে মহাপাতকীসকল ইয়াত পুনৰ জন্ম লয়। ব্ৰাহ্মণহন্তা হৰিণ, অশ্ব, শূকৰ আৰু উষ্ট্ৰৰ যোনিত প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 31

खरपुक्कशम्लेच्छानां मद्यपः स्वर्णहार्यपि कृमिकीटपतङ्गत्वं गुरुगस्तृणगुल्मतां

সুৰাপায়ী খৰ, পুক্কশ আৰু ম্লেচ্ছ লোকৰ মাজত জন্ম লয়; আৰু স্বৰ্ণচোৰো কৃমি, কীট আৰু পতঙ্গৰূপে হয়। গুৰুতল্পগ তৃণ আৰু গুল্মৰ অৱস্থা পায়।

Verse 32

ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात् सुरापः श्यावदन्तकः स्वर्णहारी तु कुनखी दुश् चर्मा गुरुतल्पगः

ব্ৰাহ্মণহন্তা ক্ষয়ৰোগী হয়; সুৰাপায়ীৰ দাঁত ক’লা হয়। স্বৰ্ণহাৰী নখৰোগী হয়; গুৰুতল্পগ দুষ্চৰ্মা (কু-চৰ্মযুক্ত) হয়।

Verse 33

यो येन संस्पृशत्येषां स तल्लिङ्गो ऽभिजायते अन्नहर्ता मायावी स्यान्मूको वागपहारकः

ইয়াৰ বিপক্ষে যি যেনেকৈ পাপ কৰে, সি তেনেকুৱা লক্ষণ লৈ জন্মে। অন্নচোৰ মায়াবী হয়; বাক্‌ অপহৰণকাৰী মূক হয়।

Verse 34

धान्यं हृत्वातिरिक्ताङ्गः पिशुनः पूतिनासिकः तैलहृत्तैलपायी स्यात् पूतिवक्त्रस्तु सूचकः

ধান্য চোৰা অতিরিক্ত অঙ্গযুক্ত (বিকৃত) হয়। পিশুনৰ নাক দুৰ্গন্ধযুক্ত হয়। তেল চোৰা তেলপায়ী হয়; আৰু সূচক/ভেদিয়া দুৰ্গন্ধমুখ হয়।

Verse 35

परस्य योषितं हृत्वा ब्रह्मस्वमपहृत्य च अरण्ये निर्जने देशे जायते ब्रह्मराक्षसः

যিয়ে পৰস্ত্ৰীক অপহৰণ কৰে আৰু ব্ৰাহ্মণৰ সম্পত্তিও হৰণ কৰে, সি নিৰ্জন অৰণ্যদেশত বাস কৰা ব্ৰহ্মৰাক্ষস ৰূপে জন্ম লাভ কৰে।

Verse 36

रत्नहारी हीनजातिर्गन्धान् छुछुन्दरी शुभान् पत्रं शाकं शिखी हृत्वा मुखरो धान्यहारकः

ৰত্ন চুৰ কৰা জনে হীন জন্ম পায়; সুগন্ধি দ্ৰব্য চুৰ কৰা জনক ‘ছুচুন্দৰী’ বোলা হয়; শুভ অৰ্পণ—পাত আৰু শাক—চুৰ কৰা জন ‘শিখী’; আৰু ধান্য চুৰ কৰা জন ‘মুখৰ’ চোৰ বুলি কোৱা হয়।

Verse 37

अजः पशुंपयः काको यानमुष्ट्रः फलं कपिः मधु दंशः फलं गृध्रो गृहकाक उपस्करं

‘অজ’ মানে ছাগল; ‘পশুংপয়ঃ’ মানে পশুৰ দুধ; ‘কাক’ মানে কাক; ‘যান-উষ্ট্ৰ’ মানে বাহনস্বৰূপ উট; ‘কপি’ মানে বানৰ আৰু ফল; ‘দংশ’ মানে মধুকাৰী ভ্ৰমৰ; ‘গৃধ্ৰ’ মানে শকুন আৰু ফল; ‘গৃহকাক’ মানে ঘৰৰ কাক; আৰু ‘উপস্কৰ’ মানে গৃহস্থালিৰ সামগ্ৰী।

Verse 38

शिवत्री वस्त्रं सारसञ्च झल्ली लवणहारकः उक्त आध्यात्मिकस्तापः शस्त्राद्यैर् आधिभौतिकः

‘শিৱত্ৰী’, বস্ত্ৰ, ‘সাৰস’, ‘ঝল্লী’ আৰু ‘লবণহাৰক’—এইবোৰ আধ্যাত্মিক তাপৰ (উপায়/লক্ষণ) বুলি কোৱা হৈছে; শস্ত্ৰ আদি কাৰণে হোৱা তাপ ‘আধিভৌতিক’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 39

ग्रहाग्निदेवपीडाद्यैर् आधिकैविक ईरितः यानं वस्त+इति ख त्रिथा तापं हि संसारं ज्ञानयोगाद्विनाशयेत् कृच्छ्रैर् व्रतैश् च दानाद्यैर् विष्णुपूजादिभिर्नरः

গ্ৰহ, অগ্নি আৰু দেৱপীড়া আদি কাৰণে হোৱা দুঃখক ‘আধিদৈৱিক’ বুলি কোৱা হৈছে। মানুহে জ্ঞানযোগেৰে সংসাৰৰ ত্ৰিবিধ তাপ নাশ কৰিব লাগে; লগতে কৃচ্ছ্ৰ-ব্ৰত আদি কঠোৰ ব্ৰত, দানাদি কৰ্ম আৰু বিষ্ণুপূজা আদি ভক্তিবিধিৰ দ্বাৰাও তাক শমাব লাগে।