Adhyaya 368

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नित्यनैमित्तिकप्राकृतप्रलया नाम सप्तषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टषष्ट्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आत्यन्तिकलयगर्भोत्पत्तिनिरूपणं अग्निर् उवाच आत्यन्तिकं लयं वक्ष्ये ज्ञानादात्यन्तिको लयः आध्यात्मिकादिसन्तापं ज्ञात्वा स्वस्य विरागतः

এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘নিত্য, নৈমিত্তিক আৰু প্ৰাকৃত প্ৰলয়’ নামৰ ৩৬৭তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া ৩৬৮তম অধ্যায় আৰম্ভ—‘আত্যন্তিক লয় আৰু হিৰণ্যগৰ্ভোৎপত্তিৰ নিৰূপণ’। অগ্নি ক’লে—মই আত্যন্তিক লয় বৰ্ণনা কৰিম; জ্ঞানৰ দ্বাৰাই আত্যন্তিক লয় ঘটে। আধ্যাত্মিক আদি সন্তাপ বুজি মানুহে নিজৰ (সাংসাৰিক) আসক্তিৰ পৰা বৈৰাগ্য লাভ কৰে।

Verse 2

आध्यात्मिकस्तु सन्तापःशारीरो मानसो द्विधा शारीरो बहुभिर्भेदैस्तापो ऽसौ श्रूयतां द्विज

আধ্যাত্মিক সন্তাপ দুবিধ—শাৰীৰিক আৰু মানসিক। শাৰীৰিক সন্তাপ বহু ভেদযুক্ত বুলি কোৱা হয়; হে দ্বিজ, শুনা।

Verse 3

त्यक्त्वा जीवो भोगदेहं गर्भमाप्रोति कर्मभिः आतिवाहिकसंज्ञस्तु देहो भवति वै द्विज

ভোগদেহ (স্থূল অভিজ্ঞতাৰ শৰীৰ) ত্যাগ কৰি জীৱ কৰ্মৰ বশত গৰ্ভক প্ৰাপ্ত হয়; হে দ্বিজ, তেতিয়া ‘আতিবাহিক’ নামে দেহ (সূক্ষ্ম বাহক-শৰীৰ) উৎপন্ন হয়।

Verse 4

केवलं स मनुष्याणां मृत्युकाल उपस्थिते याम्यैः पुंभिर्मनुष्याणां तच्छरीरं द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, মানুহৰ মৃত্যুকাল উপস্থিত হ’লে যমৰ পুৰুষসকলে কেৱল সেই সূক্ষ্ম জীৱতত্ত্বকেই লৈ যায়; মানুহৰ স্থূল দেহটো ইয়াতেই পিছত ৰৈ যায়।

Verse 5

नीयते याम्यमार्गेण प्राणिनां मुने ततः स्वर्याति नरकं स भ्रमेद्घटयन्त्रवत्

হে মুনে, তাৰ পিছত প্ৰাণীক যমমাৰ্গেৰে লৈ যোৱা হয়; তাৰ পাছত সি নৰকত উপনীত হৈ ঘটযন্ত্ৰ (জলচক্ৰ)ৰ দৰে ঘূৰি ভ্ৰমি থাকে।

Verse 6

कर्मभूमिरियं ब्रह्मन् फलभूमिरसौ स्मृता यमो योनीश् च नरकं निरूपयति कर्मणा

হে ব্ৰাহ্মণ, এই লোকক কৰ্মভূমি বুলি সোঁৱৰণ কৰা হয় আৰু সেই লোকক ফলভূমি বুলি সোঁৱৰণ কৰা হয়; নিজৰ কৰ্ম অনুসাৰে যম আৰু যোনীশ্বৰ নৰক নিৰূপণ কৰে।

Verse 7

पूरणीयाश् च तेनैव यमञ्चैवानुपश्यतां वायुभूताः प्राणिनश् च गर्भन्ते प्राप्नुवन्ति हि

সেই একে নিয়োগে যমক দর্শন কৰা সকলেই নিজৰ নিয়ত ‘পূৰণ’ (পূৰ্ণতা) সম্পন্ন কৰে; আৰু প্ৰাণীসকল বায়ুৰ দৰে সূক্ষ্ম হৈ সঁচাকৈ গৰ্ভপ্ৰৱেশ, অৰ্থাৎ পুনর্জন্ম, লাভ কৰে।

Verse 8

यमदूतैर् मनुष्यस्तु नीयते तञ्च पश्यति धर्मी च पूज्यते तेन पापिष्ठस्ताड्यते गृहे

মানুহক যমদূতসকলে লৈ যায় আৰু সি সেই লোক দেখা পায়; তাত ধৰ্মীজন সন্মানিত হয়, আৰু অতিপাপীক যমগৃহত দণ্ড দি প্ৰহাৰ কৰা হয়।

Verse 9

शुभाशुभं कर्म तस्य चित्रगुप्तो निरूपयेत् बान्धवानामशौचे तु देहे खल्वातिवाहिके

তাৰ শুভ আৰু অশুভ কৰ্ম চিত্ৰগুপ্তে নিৰ্ণয় কৰি লিখি ৰাখে। আৰু আত্মীয়সকলৰ অশৌচকালত কথিত ‘আতিবাহিক দেহ’ সঁচাকৈয়ে (মৃতৰ সৈতে) সংযুক্ত হৈ থাকে।

Verse 10

तिष्ठन्नयति धर्मज्ञ दत्तपिण्डाशनन्ततः तन्यक्त्वा प्रेतदेहन्तु प्राप्यान्यं प्रेतलोकतः

হে ধৰ্মজ্ঞ! পিণ্ডদান দিয়া সেই অন্ন গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত সি আগবাঢ়ে; তাৰপাছত প্ৰেতদেহ ত্যাগ কৰি প্ৰেতলোকে অন্য (সূক্ষ্ম) দেহ লাভ কৰে।

Verse 11

वसेत् क्षुधा तृषा युक्त आमश्राद्धान्नभुङ्नरः आतिवाहिकेदेहात्तु प्रेतपिण्डैर् विना नरः

মানুহে ক্ষুধা-তৃষ্ণাত কষ্ট পাই শ্রাদ্ধৰ কাঁচা (অপচিত) অন্নতেই জীৱন ধাৰণ কৰে; আৰু আতিবাহিক দেহত প্ৰেতপিণ্ড নাথাকিলে তাৰ পোষণ নহয়।

Verse 12

न हि मोक्षमवाप्नोति पिण्डांस्तत्रैव सो ऽश्रुते कृते सपिण्डीकरणे नरः संवत्सरात्परं

যেতিয়ালৈ পিণ্ডসমূহ তাতেই (অবিলীন) থাকে, তেতিয়ালৈ সি মোক্ষ নাপায়; কিন্তু সপিণ্ডীকৰণ সম্পন্ন হ’লে, এক বছৰ পাছত, সি পিতৃগণৰ শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত হয়।

Verse 13

प्रेतलौकिके इति ख प्रेतदेहं समुतमृज्य भोगदेहं प्रपद्यते भोगदेहावुभौ प्रोक्तावशुभशुभसंज्ञितौ

প্ৰেতলোক-বিষয়ক উপদেশত কোৱা হৈছে—প্ৰেতদেহ ত্যাগ কৰি সি ভোগদেহ লাভ কৰে। ভোগদেহ দুবিধ বুলি কোৱা হৈছে: অশুভসঞ্জ্ঞিত আৰু শুভসঞ্জ্ঞিত।

Verse 14

भुक्त्वा तु भोगदेहेन कर्मबन्धान्निपात्यते तं देहं परतस्तस्माद्भक्षयन्ति निशाचराः

ভোগ-দেহে ফল ভোগ কৰি জীৱ কৰ্মবন্ধনৰ পৰা পতিত হয়; তাৰ পিছত সেই দেহ নিশাচৰ (প্ৰেতাদি) ভক্ষণ কৰে।

Verse 15

पापे तिष्ठति चेत् स्वर्गं तेन भुक्तं तदा द्विज तदा द्वितीयं गृह्णाति भोगदेहन्तु पापिनां

হে দ্বিজ! যদি পাপ অৱশিষ্ট থাকে, তেন্তে তাৰ দ্বাৰা স্বৰ্গো ভোগ কৰি ক্ষয় হয়; তেতিয়া পাপী দ্বিতীয় ভোগ-দেহ ধাৰণ কৰে।

Verse 16

भुक्त्वा पापन्तु वै पश्चाद्येन भुक्तं त्रिपिष्टपं शुचीनां श्रीमतां गेहे स्वर्गभ्रष्टो ऽभिजायते

পাপফল ভোগ কৰাৰ পাছত, যিয়ে একদা ত্ৰিপিষ্টপ নামৰ স্বৰ্গ ভোগ কৰিছিল, সি স্বৰ্গচ্যুত হৈ শুচি আৰু শ্ৰীমন্তৰ গৃহত জন্ম লয়।

Verse 17

पुण्ये तिष्ठति चेत्पापन्तेन भुक्तं तदा भवेत् तस्मिन् सम्भक्षिते देहे शुभं गृह्णाति विग्रहम्

যদি পুণ্যত পাপ অৱস্থিত থাকে, তেন্তে সেই পাপ পুণ্য দ্বাৰাই ভোগ কৰি ক্ষয় হয়; সেই দেহ ক্ষয় হ’লে জীৱে শুভ বিগ্ৰহ ধাৰণ কৰে।

Verse 18

कर्मण्यल्पावशेषे तु नरकादपि मुच्यते मुक्तस्तु नरकाद्याति तिर्यग्योनिं न संशयः

কৰ্মৰ অলপ অৱশিষ্ট থাকিলে নৰকৰ পৰাো মুক্তি হয়; নৰকৰ পৰা মুক্ত হৈ সি তিৰ্যগ্যোনিলৈ (পশুযোনি) যায়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 19

जीवः प्रविष्टो गर्भन्तु कलले ऽप्यत्र तिष्ठति घनीभूतं द्वितीये तु तृतीये ऽवयवास्ततः

জীৱ গৰ্ভত প্ৰৱেশ কৰি কলল অৱস্থাতো তাতেই থাকে। দ্বিতীয় মাহত সি ঘনীভূত হয় আৰু তৃতীয় মাহত তাৰ পাছত অংগ-প্ৰত্যংগ উদ্ভৱ হয়।

Verse 20

चतुर्थे ऽस्थीनि त्वङ्मांसम्पञ्चमे रोमसम्भवः षष्ठे चेतो ऽथ जीवस्य दुःखं विन्दति सप्तमे

চতুৰ্থ মাহত অস্থি, ত্বক আৰু মাংস গঠিত হয়। পঞ্চম মাহত ৰোমৰ উৎপত্তি হয়। ষষ্ঠ মাহত চেতনা প্ৰকাশ পায় আৰু সপ্তম মাহত জীৱে দুখ অনুভৱ কৰে।

Verse 21

जरायुवेष्टिते देहे मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिस् तथा मध्ये क्लीवस्तु वामे स्त्री दक्षिणे पुरुषस्थितिः

যেতিয়া ভ্ৰূণদেহ জৰায়ু-আবৰণে আৱৃত থাকে আৰু মূৰ্ধ্নিত অঞ্জলি-বদ্ধ হাত থাকে, তেতিয়া মধ্যত ক্লীব, বাওঁফালে স্ত্রী আৰু সোঁফালে পুৰুষ—এনেদৰে তেওঁলোকৰ অৱস্থান কোৱা হৈছে।

Verse 22

तिष्ठत्युदरभागे तु पृष्ठस्याभिमुखस् तथा यस्यां तिष्ठत्यसौ योनौ तां स वेत्ति न संशयः

সি উদৰভাগত থাকে আৰু পিঠ বাহিৰমুখী হৈ থাকে। যি যোনিত সি অৱস্থান কৰে, সেই যোনিক সি জানে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 23

सर्वञ्च वेत्ति वृत्तान्तमारभ्य नरजम्मनः गच्छतीति क अन्धकारञ्च महतीं पीडां विन्दति मानवः

মানৱজন্মৰ আৰম্ভণিৰ পৰা সকলো বৃত্তান্ত সি জানে। তাৰ পাছত তাৰ মন যেন নৰকৰ দিশে আগবাঢ়ে; তাত সি গভীৰ অন্ধকাৰ আৰু তীব্ৰ পীড়া অনুভৱ কৰে।

Verse 24

मातुराहारपीतन्तु सप्तमे मास्युपाश्नुते अष्टमे नवमे मासि भृशमुद्विजत तथा

সপ্তম মাহত গৰ্ভে মাতৃৰ ভক্ষিত‑পীত আহাৰ‑পানৰ অংশ গ্ৰহণ কৰে; অষ্টম আৰু নবম মাহত সেও তদ্ৰূপ অতি উদ্বিগ্ন হয়।

Verse 25

व्यवाये पीडामाप्नोति मातुर्व्यायामके तथा व्याधिश् च व्याधितायां स्यान्मुहूर्तं शतवर्षवत्

সম্ভোগৰ পৰা পীড়া হয়; তদ্ৰূপ মাতৃৰ অতিশয় পৰিশ্ৰমতো (গৰ্ভৰ) ক্লেশ হয়। আৰু ৰোগাৱস্থাত এক মুহূর্তো শতবছৰৰ দৰে লাগে।

Verse 26

सन्तप्यते कर्मभिस्तु कुरुते ऽथ मनोरथान् गर्भाद्विनिर्गतो ब्रह्मन् मोक्षज्ञानं करिष्यति

সেই নিজৰ কৰ্মফলত সন্তপ্ত হয় আৰু পাছত মনোৰথ অনুসৰণ কৰে; কিন্তু হে ব্ৰাহ্মণ, গৰ্ভৰ পৰা বাহিৰ ওলাই সি মোক্ষদায়ক জ্ঞান অনুশীলন কৰিব।

Verse 27

सूतिवातैर् अधीभूतो निःसरेद्योनियन्त्रतः पीड्यमानो मासमात्रं करस्पर्शेन दुःखितः

প্ৰসৱবায়ুৰ দ্বাৰা অভিভূত হৈ সি যোনিমাৰ্গৰ সংকোচনৰ পৰা বাহিৰ ওলাই আহে; চেপা‑চুৰ্ণ হৈ প্ৰায় এক মাহলৈ হাতৰ স্পৰ্শতো দুঃখিত থাকে।

Verse 28

खशब्दात् क्षुद्रश्रोतांसि देहे श्रोत्रं विविक्तता श्वासोच्छासौ गतिर्वायोर्वक्रसंस्पर्शनं तथा

আকাশ আৰু শব্দৰ পৰা দেহত সূক্ষ্ম স্ৰোতাংশ (নাড়ী) উৎপন্ন হয়; দেহত শ্ৰৱণেন্দ্ৰিয় আৰু বিবিক্ততা (ভেদগুণ/পৃথকতা) প্ৰতিষ্ঠিত হয়। তদ্ৰূপ শ্বাস‑উচ্ছ্বাস, বায়ুৰ গতি আৰু বক্ৰ‑সংস্পৰ্শন (স্পৰ্শজ্ঞান)ও উৎপন্ন হয়।

Verse 29

अग्नेरूपं दर्शनं स्यादूष्मा पङ्क्तिश् च पित्तकं मेधा वर्णं बलं छाया तेजः शौर्यं शरीरके

দেহত অগ্নিৰ ৰূপ ‘দৰ্শন’ (দৃষ্টিশক্তি) বুলি কোৱা হৈছে; উষ্ণতা, কাৰ্যসমূহৰ শৃঙ্খলাবদ্ধ বিন্যাস (পংক্তি) আৰু পিত্তও। তদুপৰি মেধা, বৰ্ণ, বল, ছায়া, তেজ, কান্তি আৰু শৌৰ্য—এইবোৰো দেহস্থ অগ্নিতত্ত্বৰ লক্ষণ।

Verse 30

जलात्स्वेदश् च रसनन्देहे वै संप्रजायते क्लेदो वसा रसा तक्रं शुक्रमूत्रकफादिकं

জলৰ পৰা স্বেদ (ঘাম) উৎপন্ন হয়; আৰু দেহৰ ‘ৰস’ৰ পৰা নিশ্চিতভাৱে ক্লেদ (আৰ্দ্ৰতা), বসা (চৰ্বি), ৰসজ উপধাতু, তক্রসদৃশ দ্ৰৱ, লগতে শুক্ৰ, মূত্ৰ, কফ আদি উৎপন্ন হয়।

Verse 31

भूमेर्ध्राणं केशनखं गौरवं स्थिरतो ऽस्थितः मातृजानि मृदून्यत्र त्वङ्मांसहृदयानि च

পৃথিৱী-তত্ত্বৰ পৰা ঘ্ৰাণেন্দ্ৰিয়, কেশ আৰু নখ, গৌৰৱ (ভাৰত্ব) আৰু স্থৈৰ্য উৎপন্ন হয়। ইয়াত ‘মাতৃজ’ বুলি গণ্য মৃদু অংগ—ত্বক, মাংস আৰু হৃদয়—এইবোৰো পৃথিৱীজাত বুলি ধৰা হৈছে।

Verse 32

नाभिर्मज्जा शकृन्मेदः क्लेदान्यामाशयानि च पितृजानि शिरास्नायुशुक्रञ्चैवात्मजानि तु

নাভি, মজ্জা, শকৃত (মল), মেদ (চৰ্বি), ক্লেদাদি আৰ্দ্ৰ স্ৰাৱ আৰু আমাশয় আদি ‘পিতৃজ’ বুলি কোৱা হৈছে; কিন্তু শিৰা (ৰক্তবাহিনী), স্নায়ু/বন্ধনী আৰু শুক্ৰ ‘আত্মজ’ বুলি নিৰ্দিষ্ট।

Verse 33

कामक्रोधौ भयं हर्षो धर्माधर्मात्मता तथा आकृतिः स्वरवर्णौ तु मेहनाद्यं तथा च यत्

কাম আৰু ক্ৰোধ, ভয় আৰু হৰ্ষ, ধৰ্ম বা অধৰ্মৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা; দেহাকৃতি, স্বৰ আৰু বৰ্ণ, লগতে মূত্ৰত্যাগ আদি—এনেধৰণৰ যি কোনো লক্ষণ আছে, সকলো জ্ঞেয় আৰু পৰীক্ষণীয়।

Verse 34

श्वासोच्छासौ सनिर्वापौ वाह्यसंस्पर्शनमिति ञ नाभिर्मेडमिति ख , ञ च ???

এটা পাঠত কোৱা হৈছে—শ্বাস-উচ্ছ্বাস, নিৰ্বাপ/শমন আৰু বাহ্য স্পৰ্শ। আন এটা পাঠত “নাভি আৰু মেঢ্ৰ (জননেন্দ্ৰিয়-অঞ্চল)” বুলি আছে; আৰু এটা পাঠান্তৰো সূচিত, কিন্তু পাঠ বিকৃত/সন্দিগ্ধ।

Verse 35

तामसानि तथाज्ञानं प्रमादालस्यतृट्क्षुधाः मोहमात्सर्यवैगुण्यशोकायासभयानि च

তামস গুণৰ লক্ষণসমূহ—অজ্ঞান, প্ৰমাদ, আলস্য, তৃষ্ণা আৰু ক্ষুধা, মোহ, মাত্সৰ্য, বৈগুণ্য (দোষপ্ৰৱণতা), শোক, আয়াস আৰু ভয়ো।

Verse 36

कामक्रोधौ तथा शौर्यं यज्ञेप्सा बहुभाषिता अहङ्कारः परावज्ञा राजसानि महामुने

কাম আৰু ক্ৰোধ, তদ্ৰূপ শৌৰ্য, যজ্ঞৰ আকাঙ্ক্ষা, বহুভাষিতা, অহংকাৰ আৰু পৰক অৱজ্ঞা—হে মহামুনি, এইবোৰ ৰাজস স্বভাৱৰ লক্ষণ।

Verse 37

धर्मेप्सा मोक्षकामित्वं परा भक्तिश् च केशवे दाक्षिण्यं व्यवसायित्वं सात्विकानि विनिर्दिशेत्

ধৰ্মৰ আকাঙ্ক্ষা, মোক্ষকামিতা, কেশৱৰ প্ৰতি পৰাভক্তি, দাক্ষিণ্য (উদাৰতা/সৌজন্য) আৰু দৃঢ় সংকল্প—এইবোৰক সাত্ত্বিক গুণ বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে।

Verse 38

चपलः क्रोधनो भीरुर्बहुभाषो कलिप्रियः स्वप्ने गगनगश् चैव बहुवातो नरो भवेत्

যি পুৰুষক স্বপ্নত আকাশত গমন কৰা দেখা যায়, সি চঞ্চল, ক্ৰোধপ্ৰৱণ, ভীৰু, বহুভাষী, কলহপ্ৰিয় আৰু বহুবাত (বাতদোষাধিক্য) যুক্ত হয়।

Verse 39

अकालपलितः क्रोर्धो महाप्राज्ञो रणप्रियः स्वप्ने च दीप्तिमत्प्रेक्षी बहुपित्तो नरो भवेत्

যি পুৰুষ অকালতে পলিত (চুলি পকা) হয়, ক্ৰোধপ্ৰৱণ, মহাপ্ৰাজ্ঞ, ৰণপ্ৰিয় আৰু স্বপ্নত দীপ্তিমান জ্যোতি দেখে—তাক বহুপিত্ত প্ৰকৃতিৰ বুলি কোৱা হয়।

Verse 40

स्थिरमित्रः स्थिरोत्साहः स्थिराङ्गो द्रविणान्वितः स्वप्ने जलसितालोकी बहुश्ले ष्मा नरो भवेत्

যাৰ বন্ধু স্থিৰ, উৎসাহ স্থিৰ, দেহ স্থিতিশীল, ধনসম্পন্ন, আৰু যি স্বপ্নত শ্বেত/স্বচ্ছ জল দেখে—তাক শ্লেষ্মা-প্ৰধান (কফ-প্ৰধান) বুলি কোৱা হয়।

Verse 41

रसस्तु प्राणिनां देहे जीवनं रुधिरं तथा लेपनञ्च तथा मांसमेधस्नेहकरन्तु तत्

প্ৰাণীৰ দেহত ৰসেই জীৱনৰ আধাৰ; সেই ৰসেই ৰুধিৰ (ৰক্ত) হৈ, লেপন/স্নেহন কৰে, মাংস আৰু মেদ (চৰ্বি) উৎপন্ন কৰে আৰু স্নিগ্ধতা (স্নেহ)ও সৃষ্টি কৰে—এনে তত্ত্ববিদে কয়।

Verse 42

धारणन्त्व् अस्थि मज्जा स्यात्पूरणं वीर्यवर्धनं शुक्रवीर्यकरं ह्य् ओजः प्राणकृज्जीवसंस्थितिः

অস্থিমজ্জা অস্থিক ধাৰণ কৰে, পূৰণ/পোষণ কৰে আৰু বীৰ্য বৃদ্ধি কৰে। ওজেই শুক্ৰ আৰু বলৰ কাৰণ; সেয়াই প্ৰাণ সৃষ্টি কৰি জীৱন-স্থিতিৰ স্থিৰ আধাৰ।

Verse 43

ओजः शुक्रात् सारतरमापीतं हृदयोपगं षडङ्गशक्थिनी बाहुर्मूर्धा जठरमीरितं

ওজ শুক্ৰৰ পৰা গ্ৰহীত সৰ্বাধিক সাৰভূত তত্ত্ব; ই হৃদয়ত আশ্ৰিত হৈ থাকে। স্মৃতিমতে ই দেহত সৰ্বত্র ব্যাপ্ত—ষড়ঙ্গ, শক্থি (জঙ্ঘা/পা), বাহু, মূর্ধা আৰু জঠৰলৈকে।

Verse 44

षट्त्वचा वाह्यतो यद्वदन्या रुधिरधारिका विलासधारिणी चान्या चतुर्थी कुण्डधारिणी

ত্বচাৰ ছয়টা স্তৰ আছে। বাহিৰৰ পৰা ভিতৰলৈ ক্ৰমে—এটা যথোক্ত; আনটো ৰক্তধাৰিণী; আনটো শিৰা-নাড়ী আদি বাহিকা ধাৰণকাৰিণী; আৰু চতুৰ্থটো কুণ্ড অৰ্থাৎ ফোঁড়া-ফুচুৰি ধাৰণকাৰিণী।

Verse 45

पञ्चमी विद्रधिस्थानं षष्ठी प्राणधरा मता कलासप्तमौ मांसधरा द्वितीया रक्तधारिणी

পঞ্চম কলা বিদ্ৰধি (ভিতৰুৱা ফোঁড়া)ৰ স্থান বুলি মানা হয়; ষষ্ঠ কলা প্ৰাণধাৰিণী। সপ্তম কলা মাংসধাৰিণী; আৰু দ্বিতীয় কলা ৰক্তধাৰিণী বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 46

यकृत्प्लीहाश्रया चान्या मेदोधरास्थिधारिणी मज्जाश्लेष्मपुरीषाणां धरा पक्वाशयस्थिता षष्ठी पित्तधरा शुक्रधरा शुक्राशयापरा

এটা ধৰা যকৃত আৰু প্লীহাৰ আশ্ৰয়-প্ৰদেশত অৱস্থিত; আন এটা ধৰা মেদ, উদৰ আৰু অস্থি ধাৰণ কৰে। মজ্জা, শ্লেষ্মা আৰু পুৰীষৰ আধাৰ পক্বাশয়ত (বৃহদান্ত্ৰত) অৱস্থিত। ষষ্ঠ ধৰা পিত্তধাৰিণী; আৰু আন ধৰা শুক্ৰধাৰিণী, যি শুক্ৰাশয়ত অৱস্থিত।