Adhyaya 254
Divya-pramāṇa-kathana (Explanation of Divine Proofs / Ordeals and Evidentiary Procedure)
ভগৱান অগ্নি ব্যাৱহাৰ-ধৰ্মত বিশ্বাসযোগ্য সাক্ষীৰ লক্ষণ আৰু অযোগ্য শ্ৰেণীসমূহ নিৰ্দিষ্ট কৰে; কিন্তু চুৰি, হিংসা আদি জৰুৰী অপৰাধত বিস্তৃত সাক্ষ্যও গ্ৰহণযোগ্য বুলি কয়। সাক্ষ্যৰ নৈতিক গুৰুত্ব বুজাই সঁচা লুকুৱোৱা বা মিছা কোৱা পুণ্যনাশক আৰু মহাপাপ বুলি উল্লেখ কৰে; ৰজাই দণ্ড ক্ৰমে বৃদ্ধি কৰি সাক্ষ্য দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰে। সন্দেহ-নিৰ্ণয়ত বহুজন, সদাচাৰী আৰু অধিক যোগ্যক অগ্ৰাধিকাৰ; বিৰোধ/মিছা সাক্ষ্যৰ বাবে স্তৰভেদে দণ্ড, কিছুমানৰ বাবে নিৰ্বাসন। তাৰ পাছত মৌখিক সাক্ষ্যৰ পৰা লিখিত প্ৰমাণলৈ গৈ ঋণ আৰু চুক্তিপত্ৰ ৰচনা, সাক্ষী-প্ৰমাণন, সংশোধন, ক্ষতি হ’লে প্ৰতিস্থাপন, আৰু ৰচিদ/এণ্ডোৰ্সমেণ্টৰ বিধান দিয়ে। শেষত গুৰুতৰ অভিযোগত দিব্য-প্ৰমাণ—তুলা, অগ্নি, জল, বিষ, কোষ—ৰ পদ্ধতি, মন্ত্ৰ আৰু বৰ্ণ-শাৰীৰিক যোগ্যতা; আৰু সৰু সন্দেহত দেৱতা, গুৰুপাদ আৰু ইষ্ট–পূৰ্ত পুণ্যৰ শপথ বৰ্ণনা কৰে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे व्यवहारो नाम त्रिपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुःपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः दिव्यप्रमाणकथनं अग्निर् उवाच तपस्विनो दानशीलाः कुलीनाः सत्यवादिनः धर्मप्रधाना ऋजवः पुत्रवन्तो धनान्विताः
এইদৰে অগ্নি-মহাপুৰাণত ‘ব্যৱহাৰ’ নামৰ ২৫৩তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া ২৫৪তম অধ্যায় ‘দিব্য-প্ৰমাণকথন’ আৰম্ভ হয়। অগ্নিয়ে ক’লে—তপস্বী, দানশীল, কুলীন, সত্যবাদী, ধৰ্মপ্ৰধান, ঋজু, পুত্ৰবান আৰু ধনবান (লোক) বিশ্বাসযোগ্য।
Verse 2
पञ्चयज्ञक्रियायुक्ताः साक्षिणः पञ्च वा त्रयः यथाजाति यथावर्ण सर्वे सर्वेषु वा स्मृताः
পঞ্চযজ্ঞ পালন কৰা পাঁচ বা তিনিজন সাক্ষী হ’ব লাগে। জাতি আৰু বৰ্ণ অনুসৰি বা সকলো শ্ৰেণীৰ লোক সকলোৰে বাবে সাক্ষী হিচাপে গ্ৰহণযোগ্য।
Verse 3
स्त्रीवृद्धबालकितवमत्तोन्मत्ताभिशस्तकाः रङ्गावतारिपाषण्डिकूटकृद्विकलेन्द्रियाः
মহিলা, বৃদ্ধ, শিশু, জুৱাৰী, মদ্যপায়ী, উন্মাদ, অভিযুক্ত, অভিনেতা, পাষণ্ড, জালিয়াতি কৰা লোক আৰু বিকলাঙ্গসকল সাক্ষীৰ বাবে অযোগ্য।
Verse 4
पतिताप्तान्नसम्बन्धिसहायरिपुतस्कराः अमाक्षिणः सर्वसाक्षी चौर्यपारुष्यसाहसे
পতিত, বন্ধু, আশ্ৰিত, আত্মীয়, সহায়ক, শত্ৰু আৰু চোৰ সাক্ষী হ’ব নোৱাৰে; কিন্তু চুৰি, গালি-গালাজ আৰু হিংসাত্মক কাৰ্যত যিকোনো লোকেই সাক্ষী হ’ব পাৰে।
Verse 5
उभयानुमतः साक्षी भवत्येकोपि धर्मवित् अब्रुवन् हि नरः साक्ष्यमृणं सदशबन्धकम्
উভয় পক্ষই গ্ৰহণ কৰা আৰু ধৰ্ম জনা এজন ব্যক্তিও সাক্ষী হ’ব পাৰে। যিজন ব্যক্তিয়ে সাক্ষ্য নিদিয়ে, তেওঁৰ বাবে সেয়া ঋণ হৈ দহটা বান্ধোনত আৱদ্ধ কৰে।
Verse 6
राज्ञा सर्वं प्रदाप्यः स्यात् षट्चत्वारिंशके ऽह्ननि न ददाति हि यः साक्ष्यं जानन्नपि नराधमः
যিজন নৰাধমে সকলো জানিও সাক্ষ্য নিদিয়ে, ৰজাই ৪৬ তম দিনা তেওঁৰ সৰ্বস্ব বাজেয়াপ্ত কৰা উচিত।
Verse 7
स कूटसाक्षिणां पापैस्तुल्यो दण्डेन चैव हि साक्षिणः श्रावयेद्वादिप्रतिवादिसमीपगान्
সিও পাপত আৰু দণ্ডত কূটসাক্ষীৰ সমান; সেয়ে বাদী-প্ৰতিবাদীৰ ওচৰত থকা সাক্ষীসকলক তাতেই সাক্ষ্য ক’বলৈ শুনাব লাগে।
Verse 8
ये पातककृतां लोका महापातकिनां तथा अग्निदानाञ्च ये लोका ये च स्त्रीबालघातिनां
সাধাৰণ পাপকৰ্তাসকলৰ লোক, তদ্ৰূপ মহাপাতকীৰ লোক; অগ্নিদান (আগ লগোৱা) কৰাসকলৰ লোক, আৰু নাৰী-বালহন্তাসকলৰ লোক—(এই সকলো)।
Verse 9
तान् सर्वान् समवाप्नोति यः साक्ष्यमनृतं वदेत् सुकृतं यत्त्वया किञ्चिज्जन्मान्तरशतैः कृतम्
যি সাক্ষ্যত অসত্য কয়, সি সেই সকলো (দুষ্ফল) লাভ কৰে; আৰু শত শত জন্মত তুমি যিমানেই অলপ পুণ্য কৰিছা, সেয়া সকলো নষ্ট হয়।
Verse 10
तत्सर्वं तस्य जानीहि यं पराजयसे मृषा द्वैधे बहूनां वचनं समेषु गुणिनान्तथा
এই সকলো সেইজনৰেই বুলি জান, যাক তুমি মিছাৰে পৰাজিত কৰা। সন্দেহত বহুজনৰ কথা গ্ৰহণ কৰিবা; আৰু সমানসকলৰ মাজত গুণীজনৰ কথাও তেনেদৰে গ্ৰহণ কৰিবা।
Verse 11
गुणिद्वैधे तु वचनं ग्राह्यं ये गुणवत्तराः यस्योचुः साक्षिणः सत्यां प्रतिज्ञां स जयी भवेत्
গুণৰ বিষয়ে সন্দেহ হ’লে যিসকল অধিক গুণৱান, তেওঁলোকৰ কথাই গ্ৰহণীয়। যাৰ পক্ষে সাক্ষীসকলে সত্য প্ৰতিজ্ঞা কয়, সেয়েই জয়ী হয়।
Verse 12
अन्यथा वादिनो यस्य ध्रूवस्तस्य पराजयः उक्ते ऽपि साक्षिभिः साक्ष्ये यद्यन्ये गुणवत्तराः
যি পক্ষ স্থিৰ সত্যৰ বিপৰীতে তৰ্ক কৰে, তাৰ পৰাজয় নিশ্চিত। সাক্ষীয়ে সাক্ষ্য দিয়া সত্ত্বেও যদি আন সাক্ষী গুণ আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাত শ্ৰেষ্ঠ হয়, তেন্তে তেওঁলোকৰ সাক্ষ্যই প্ৰাধান্য পায়।
Verse 13
द्विगुणा वान्यथा ब्रूयुः कूटाः स्युःपूर्वसाक्षिणः पृथक् पृथग्दण्डनीयाः कूटकृत्साक्षिणस् तथा
যদি পূৰ্বৰ সাক্ষীয়ে নিজৰ আগৰ সাক্ষ্যৰ বিপৰীতে কথা কয়, তেন্তে তেওঁলোক কূট (মিছা) সাক্ষী বুলি গণ্য। আৰু মিছা ৰচনাকাৰী আৰু সেই মিছাক সমৰ্থন কৰা সাক্ষী—দুয়োকেই নিজ নিজ কৰ্ম অনুসাৰে পৃথক পৃথক দণ্ড দিব লাগে।
Verse 14
विवादाद्द्विगुणं दण्डं विवास्यो ब्राह्मणः स्मृतः यः साक्ष्यं श्रावितो ऽन्येभ्यो निह्नुते तत्तमोवृतः
বিবাদত অস্বীকাৰ কৰিলে দণ্ড দ্বিগুণ বুলি কোৱা হৈছে; আৰু ব্রাহ্মণ হলে নিৰ্বাসন বিধেয়। যি ব্যক্তি আনৰ আগত নিজৰ সাক্ষ্য শুনোৱাৰ পিছত পুনৰ তাক অস্বীকাৰ কৰে, তেওঁ তমসৰে আচ্ছন্ন বুলি কোৱা হয়।
Verse 15
स दाप्यो ऽष्टगुणम् दण्डं ब्राह्मणन्तु विवासयेत् वर्णिनां हि बधो यत्र तत्र साक्ष्यअनृतं वदेत्
তেওঁৰ পৰা অষ্টগুণ দণ্ড আদায় কৰিব লাগে; কিন্তু ব্রাহ্মণ হলে দণ্ডৰ সলনি নিৰ্বাসন। য’ত (সাক্ষ্যৰ ফলত) বৰ্ণীয় লোকৰ বধ ঘটিব পাৰে, ত’ত সাক্ষ্যত অনৃত কোৱা (অপবাদৰূপে) কোৱা হৈছে।
Verse 16
यः कश्चिदर्थो ऽभिमतः स्वरुच्या तु परस्परं लेख्यं तु साक्षिमत् कार्यं तस्मिन् धनिकपूर्वकम्
পৰস্পৰে নিজৰ নিজৰ ইচ্ছা অনুসাৰে যি কোনো লেনদেন স্বীকাৰ কৰে, তাৰ বাবে সাক্ষীসহ লিখিত দলিল প্ৰস্তুত কৰা উচিত—আৰু সেয়া ধনিকে (ঋণদাতা)ৰ উপস্থিতিত বিধিপূৰ্বক ৰচিত হ’ব।
Verse 17
समामासतदर्हाहर् नामजातिस्वगोत्रजैः सब्रह्मचारिकात्मीयपितृनामादिचिह्नितम्
লিখনত সংবৎ, মাহ আৰু উপযুক্ত তিথি আদি চিহ্নিত কৰিব লাগে; লগতে ব্যক্তিৰ নাম, জাতি, নিজ গোত্ৰ, সহ-ব্ৰহ্মচাৰীসকলৰ নাম, নিজৰ পিতাৰ নাম আদি পৰিচয়-চিহ্ন লিখিব লাগে।
Verse 18
समाप्ते ऽर्थे ऋणी नाम स्वहस्तेन निवेशयेत् मतं मे ऽमुकपुत्रस्य यदत्रोपरिलेखितं
কাৰ্য সমাপ্ত হ’লে ঋণীয়ে নিজ হাতে নিজৰ নাম লিখি স্বীকাৰ কৰিব—“এই লিখনত ওপৰত লিখা কথাই মোৰ সম্মতি; মই অমুক, অমুকৰ পুত্ৰ।”
Verse 19
साक्षिणश् च स्वहस्तेन पितृनामकपूर्वकम् अत्राहममुकः साक्षी लिखेयुरिति ते समाः
সাক্ষীসকলেও নিজ হাতে, পিতাৰ নাম আগতে উল্লেখ কৰি, লিখনত—“ইয়াত মই অমুক সাক্ষী” বুলি লিখিব; এইদৰে তেওঁলোকৰ সাক্ষ্যলিপি হ’ব।
Verse 20
अलिपिज्ञ ऋणी यः स्यालेकयेत् स्वमतन्तु सः साक्षी वा साक्षिणान्येन सर्वसाक्षिसमीपतः
ঋণীয়ে যদি অক্ষৰজ্ঞান নাথাকে, তেন্তে তাৰ বক্তব্য লিখি থ’ব লাগে; আৰু সকলো সাক্ষীৰ সন্মুখত সি নিজে সাক্ষী হ’ব, নতুবা অন্য কোনো যোগ্য ব্যক্তি সাক্ষী হ’ব।
Verse 21
उभयाभ्यर्थितेनैतन्मया ह्य् अमुकसूनुना लिखितं ह्य् अमुकेनेति लेखको ऽथान्ततो लिखेत्
তাৰ পিছত শেষত লেখকে লিখিব—“উভয় পক্ষৰ অনুৰোধত মই, অমুকৰ পুত্ৰ অমুক, এই লিখিলোঁ; অমুকৰ বাবে।”
Verse 22
विनापि साक्षिभिर् लेख्यं स्वहस्तलिखितञ्च यत् तत् प्रमाणं स्मृतं सर्वं बलोपधिकृतादृते
সাক্ষী নাথাকিলেও লিখিত দলিল আৰু নিজৰ হাতে লিখা যি কিছু—সকলোকে প্ৰমাণ বুলি ধৰা হয়; কিন্তু বলপ্ৰয়োগ বা প্ৰতাৰণাৰে কৰোৱা হলে সেয়া প্ৰমাণ নহয়।
Verse 23
ऋणं लेख्यकृतं देयं पुरुषैस्त्रिभिरेव तु आधिस्तु भुज्यते तावद्यावत्तन्न प्रदीयते
লিখিত দলিলে স্থাপিত ঋণ তিনজন পুৰুষৰ (তিনজনৰ সাক্ষ্য/নিশ্চয়তা) মতে পৰিশোধযোগ্য; আৰু বন্ধক (আধি) ঋণ নাশোধ হওয়া পৰ্যন্তেই ভোগ কৰিব পাৰি।
Verse 24
देशान्तरस्थे दुर्लेख्ये नष्टोन्मृष्टे हृते तथा भिन्ने च्छिन्ने तथा दग्धे लेख्यमन्यत्तु कारयेत्
লিখিত দলিল অন্য দেশত থাকিলে, পঢ়িবলৈ দুৰূহ হ’লে, নষ্ট হ’লে, মচি পেলালে, চুৰি হ’লে, ফাটি/কাটি গ’লে বা পুড়ি গ’লে—তাৰ সলনি আন এটা দলিল প্ৰস্তুত কৰাব লাগে।
Verse 25
सन्दिग्धार्थविशुद्ध्यर्थं स्वहस्तलिखितन्तु यत् युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्नसम्बन्धागमहेतुभिः
সন্দিগ্ধ অৰ্থৰ বিশুদ্ধিৰ বাবে নিজৰ হাতে লিখা পাঠৰ আশ্ৰয় ল’ব লাগে; আৰু যুক্তি, প্ৰাপ্তি (যাচাই), ব্যৱহাৰ-ক্রিয়া, চিন-চিহ্ন, প্ৰসঙ্গ-সম্পর্ক আৰু আগম (প্ৰামাণ্য পৰম্পৰা)ৰ হেতুবোৰেৰে তাক নিৰ্ণয় কৰিব লাগে।
Verse 26
लेख्यस्य पृष्ठे ऽभिलिखेत् प्रविष्टमधमर्णिनः धनी चोपगतं दद्यात् स्वहस्तपरिचिह्नितम्
লিখিত দলিলৰ পিঠিত ঋণীয়ে কৰা প্ৰৱিষ্টি-লেখ (পৰিশোধ/নিষ্পত্তিৰ নথি) লিখিব লাগে; আৰু ধনী (ঋণদাতা) লাভ কৰাৰ পিছত নিজৰ হস্তচিহ্নযুক্ত ৰচিদ দিব লাগে।
Verse 27
दत्वर्णं पाटयेल्लेख्यं शुद्ध्यै चान्यत्तु कारयेत् साक्षिमच्च भवेद्यत्तु तद्दातव्यं ससाक्षिकं
অপূৰ্ণ আখৰ পূৰণ কৰি লিখিত দলিল পঢ়োৱাব লাগে আৰু শুদ্ধিৰ বাবে আন এটা নতুন দলিলো প্ৰস্তুত কৰাব লাগে। আৰু যি কাৰ্য সাক্ষীৰে স্থাপন কৰিব লাগে, সেয়া সাক্ষীসহ সম্পাদন কৰি হস্তান্তৰ কৰিব লাগে।
Verse 28
तुलाग्न्यापो विषं कोषो दिव्यानीह विशुद्धये महाभियोगेष्वेतानि शीर्षकस्थे ऽभियोक्तरि
ইয়াত বিশুদ্ধি (নিৰ্দোষতা) স্থাপন কৰিবলৈ দিব্য-পৰীক্ষা—তুলা, অগ্নি, জল, বিষ আৰু কোষ-পৰীক্ষা। মহাভিযোগত, যেতিয়া অভিযোগকাৰী উচ্চপদস্থ হয়, তেতিয়া এইবোৰ প্ৰয়োগ কৰা হয়।
Verse 29
रुच्या वान्यतरः कुर्यादितरो वर्तयेच्छिरः विनापि शीर्षकात् कुर्यान्नृपद्रोहे ऽथ पातके
ইচ্ছামতে এজন (কাৰ্যকৰ্তা) কামটো কৰিব আৰু আনজন মুখ ঘূৰাই ল’ব। অথবা শিৰচ্ছেদ-খণ্ড নথাকিলেও, ৰাজদ্ৰোহ আৰু অন্য মহাপাতকত এই দণ্ডকাৰ্য কৰা উচিত।
Verse 30
नासहस्राद्धरेत् फालं न तुलान्न विषन्तथा नृपार्थेष्वभियोगेषु वहेयुः शुचयः सदा
হাজাৰ মূল্যৰ ফাল (হালৰ ফাল)ো গ্ৰহণ নকৰিব; তুলা (তোল) বা বিষো নহয়। ৰজাৰ স্বাৰ্থ-সম্পৰ্কীয় অভিযোগত শুচি লোকসকলে সদায় নিষ্কলঙ্কভাৱে নিজৰ কৰ্তব্য বহন কৰিব।
Verse 31
सहस्रार्थे तुलादीनि कोषमल्पे ऽपि दापयेत् शतार्धं दापयेच्छुद्धमशुद्धो दण्डभाग् भवेत्
হাজাৰ মূল্যৰ বিষয়ত তুলা আদি মানদণ্ড অনুসৰি, অলপ হ’লেও কোষ (শুল্ক/দণ্ড) আদায় কৰাব লাগে। ব্যৱহাৰ শুদ্ধ হ’লে এশৰ অর্ধেক আদায় কৰাব; কিন্তু অশুদ্ধ (প্ৰতারণা/দোষযুক্ত) হ’লে সি দণ্ডভাগী হয়।
Verse 32
सचेलस्नातमाहूय सूर्योदय उपोषितम् कारयेत्दर्वदिव्यानि नृपब्राह्मणसन्निधौ
বস্ত্ৰসহ স্নান কৰা আৰু সূৰ্যোদয়ত উপবাসী ব্যক্তিক আহ্বান কৰি, ৰজা আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ সন্নিধিত তেওঁক দৰ্ভ-দৈৱ পৰীক্ষা কৰাব লাগে।
Verse 33
तुला स्त्रीबालवृद्धान्धपङ्गुब्राह्मणरोगिणां अग्निर्ज्वलं वा शूद्रस्य यवाः सप्त विषस्य वा
স্ত্ৰী, শিশু, বৃদ্ধ, অন্ধ, পংগু, ব্ৰাহ্মণ আৰু ৰোগীৰ বাবে তুলা-পৰীক্ষা বিধেয়। শূদ্ৰৰ বাবে জ্বলি থকা অগ্নি-পৰীক্ষা, অথবা সাত যৱদানা পৰিমাণ বিষ-পৰীক্ষা।
Verse 34
तुलाधारणविद्वद्भिरभियुक्तस्तुलाश्रितः प्रतिमानसमीभूतो रेखां कृत्वावतारितः
তুলাধাৰণ-বিধিত পাৰদৰ্শী বিদ্বানসকলৰ নিৰ্দেশত অভিয়ুক্ত ব্যক্তি তুলাত উঠে; মানক ওজনৰ সৈতে সমান কৰি এটা ৰেখা (চিহ্ন) আঁকি পাছত তেওঁক নামোৱা হয়।
Verse 35
आदित्यचन्द्रावनिलो ऽनलश् च द्यौर्भूमिरापोहृदयं यमश् च अहश् च रात्रिश् च उभे च सन्ध्ये धर्मश् च जानाति नरस्य वृत्तम्
সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ, বায়ু আৰু অগ্নি, আকাশ, পৃথিৱী, জল, নিজৰ হৃদয় আৰু যম; দিন আৰু ৰাতি, উভয় সন্ধ্যা আৰু স্বয়ং ধৰ্ম—এই সকলোয়ে মানুহৰ আচৰণ জানে।
Verse 36
त्वं तुले सत्यधामासि पुरा देवैर् विनिर्मिता सत्यं वदस्व कल्याणि संशयान्मां विमोचय
হে তুলা! তুমি সত্যৰ ধাম, প্ৰাচীনকালে দেৱতাসকলে নিৰ্মাণ কৰা। হে কল্যাণী! সত্য কোৱা আৰু মোক সংশয়ৰ পৰা মুক্ত কৰা।
Verse 37
यद्यस्मि पापकृन्मातस्ततो मां त्वमधो नय शुद्धश्चेद्गमयोर्ध्वम्मां तुलामित्यभिमन्त्रयेत्
যদি মই পাপকর্মী হওঁ, হে মাতৃ, তেন্তে মোক অধঃলৈ নিয়া; আৰু যদি মই শুদ্ধ হওঁ তেন্তে মোক ঊর্ধ্বলৈ নিয়া—এইদৰে তুলা-বিধিত মন্ত্র জপ কৰিব।
Verse 38
करौ विमृदितव्रीहेर्लक्षयित्वा ततो न्यसेत् सप्ताश्वप्त्यस्य पत्राणि तावत् सूत्रेण वेष्टयेत्
চুৰ্ণিত ধানকণাৰে দুয়োটা হাতত চিন দি তাৰপিছত ন্যাস কৰিব। তাৰপিছত অশ্বপ্তীৰ সাতটা পাত সূতাৰে মেৰিয়াব।
Verse 39
त्वमेव सर्वभूतानामन्तश् चरसि पावक साक्षिवत् पुण्यपापेभ्यो ब्रूहि सत्यङ्गरे मम
হে পাবক! সাক্ষীৰ দৰে তুমিয়েই সকলো জীৱৰ অন্তৰত বিচৰণ কৰা। হে অঙ্গাৰ! মোৰ পুণ্য-পাপৰ বিষয়ে সত্য কোৱা।
Verse 40
तस्येत्युक्तवतो लौहं पञ्चाशत्पलिकं समम् अग्निर्वर्णं न्यसेत् पिण्डं हस्तयोरुभयोरपि
এদৰে উপদেশ পোৱা লোকৰ দুয়োটা হাতত অগ্নিবৰ্ণ, পঞ্চাশ পল ওজনৰ সম লোহাৰ পিণ্ড গাঁঠৰূপে থ’ব।
Verse 41
स तमादाय सप्तैव मण्डलानि शतैर् व्रजेत् षोडशाङ्गुलकं ज्ञेयं मण्डलं तावदन्तरम्
সেই মানক আধাৰ কৰি শত-শতকৈ গণনা কৰি সাতটা মণ্ডললৈ আগবাঢ়িব। এটা মণ্ডল ষোল অঙ্গুল; মণ্ডলসমূহৰ মাজৰ অন্তৰো সিমানেই বুলি জানিব।
Verse 42
मुक्त्वाग्निं मृदितव्रीहिरदग्धः शुद्धिमाप्नुयात् अन्तरा पतिते पिण्डे सन्देहे वा पुनर्हरेत्
অগ্নি আঁতৰাই থ’লে, কুটোৱা চাউলৰ অদগ্ধ আহুতি শুদ্ধি আনে। কিন্তু ক্ৰিয়াৰ মাজত পিণ্ড পৰিলে বা সন্দেহ হ’লে, তাক উঠাই পুনৰ কৰিব লাগে।
Verse 43
पवित्राणां पवित्र त्वं शोध्यं शोधय पावन सत्येन माभिरक्षस्व वरुणेत्यभिशस्तकम्
হে বৰুণ! তুমি পৱিত্ৰসকলৰ মাজত পৰম পৱিত্ৰ; হে পাৱন, যি শোধনীয় তাক শোধন কৰা। সত্যৰ দ্বাৰা মোক ৰক্ষা কৰা—ইয়াক ‘অভিশস্তক’ মন্ত্ৰ বোলা হয়।
Verse 44
नाभिदघ्नोदकस्थस्य गृहीत्वोरू जलं विशेत् समकालमिषुं मुक्तमानीयान्यो जवो नरः
নাভিলৈকে পানীত থিয় হৈ, উৰু ধৰি পানীত নিমজ্জিত হ’ব লাগে। একে সময়তে আন এজন দ্ৰুতগামী পুৰুষে তীৰ এৰি তাক পুনৰ আনি দিব।
Verse 45
यदि तस्मिन्निमग्नाङ्गं पश्येच्च शुद्धिमाप्नुयात् त्वं विष ब्रह्मणः पुत्र सत्यधर्मे व्यवस्थित
যদি সেই (জলত) নিমজ্জিত কোনো অংগ দেখা যায়, তেন্তে সি শুদ্ধি লাভ কৰে। হে বিষ, ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ, তুমি সত্যধৰ্মত প্রতিষ্ঠিত।
Verse 46
त्रायस्वास्मादभीशापात् सत्येन भव मे ऽमृतम् एवमुक्त्वा विषं सार्ङ्गं भक्षयेद्धिमशैलजं
“এই ভয়ংকৰ শাপৰ পৰা মোক ৰক্ষা কৰা; সত্যৰ বলে মোৰ বাবে অমৃত হোৱা।” এইদৰে কৈ, হিমালয়জাত ‘সাৰ্ঙ্গ’ নামৰ বিষ ভক্ষণ কৰিব লাগে।
Verse 47
यस्य वेगैर् विना जीर्णं शुद्धिं तस्य विनिर्दिशेत् देवानुग्रान् समभ्यर्च्य तत्स्नानोदकमाहरेत्
যাৰ স্বাভাৱিক দেহবেগসমূহ যথাযথভাৱে নিৰ্গত নোহোৱাকৈয়ে জীৰ্ণ সম্পন্ন হয়, তাৰ শুদ্ধিৰ বিধান নিৰ্দেশ কৰা হয়। অনুগ্ৰহদাতা দেৱতাসকলক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি সেই শুদ্ধিস্নানৰ জল আনিব লাগে।
Verse 48
संश्राव्य पापयेत्तस्माज्जलात्तु प्रसृतित्रयम् आचतुर्दशमादह्नो यस्य नो राजदैविकम्
দোষটো সংश्रাৱ্য কৰি (অৰ্থাৎ প্ৰকাশ্যে স্বীকাৰ কৰি) প্ৰায়শ্চিত্ত কৰিব; সেয়ে সেই জলৰ পৰা তিন প্ৰসৃতি পৰিমাণ জল পান কৰিব। চতুৰ্দশ দিনলৈ এই বিধান, যেতিয়া দোষটো না ৰাজদোষ, না দৈৱিক (দেৱ-অপৰাধ)।
Verse 49
व्यसनं जायते घोरं स शुद्धः स्यादसंशयम् सत्यवाहनशस्त्राणि गोवीजकनकानि च
যদি ভয়ংকৰ দুৰ্যোগ ঘটে, তেন্তে সি নিঃসন্দেহে শুদ্ধ বুলি গণ্য হ’ব। (দিব্য প্ৰমাণত) সত্যবাহন, শস্ত্ৰ, আৰু গৰু, বীজ, কনক (সোণ) আদি ব্যৱহাৰ হয়।
Verse 50
देवतागुरुपादाश् च इष्टापूर्तकृतानि च इत्येते सुकराः प्रोक्ताः शपथाः स्वल्पसंशये
দেৱতা, গুৰুৰ পদ, আৰু নিজৰ ইষ্ট-পূর্ত কৰ্মৰ শপথ—এই শপথসমূহ অল্প সন্দেহত ব্যৱহাৰৰ বাবে সহজ বুলি কোৱা হৈছে।
Frequently Asked Questions
Qualified witnesses are described as ascetic, charitable, well-born, truthful, dharma-oriented, straightforward, possessing sons, and financially established; additionally, they should be engaged in the pañca-yajña duties, typically in groups of three or five.
Women, the very old, children, gamblers, intoxicated or deranged persons, censured/accused persons, performers, sectarians, forgers, and impaired persons are listed as disqualified; however, in cases like theft, violence/assault, and forcible outrage, broader testimony is allowed.
Withholding known testimony is treated as a serious offense: the king may impose severe forfeiture, and the person is equated with false witnesses in sin and punishment.
In doubt, the statement of the many is preferred; among equals, the virtuous; and when credibility differs, the testimony of those with superior qualifications prevails—even over earlier testimony if later witnesses are more reliable.
The chapter prescribes written instruments marked with date and identity details (name, jāti/varṇa markers, gotra, father’s name), debtor acknowledgment in his own hand, witness attestations, scribe’s colophon, and validity of self-written documents—except those produced by force or fraud.
The ordeals are balance (tulā), fire (agni), water (āpaḥ), poison (viṣa), and koṣa; they are applied in grave accusations, particularly when the accuser is of high standing, with procedural constraints and suitability rules.