Adhyaya 177
Adhyāya 177 — Dvitīyā-vratāni (Observances for the Lunar Second Day)
ভগৱান অগ্নিয়ে দ্বিতীয়া-তিথি-কেন্দ্ৰিক ব্ৰতসমূহৰ ক্ৰম বৰ্ণনা কৰে; ইয়াত মাস–পক্ষ–তিথিৰ নিখুঁত গণনা ভুক্তি আৰু মুক্তি—দুয়োটাৰ বাবে আচার-ফ্ৰেমৱৰ্ক হয়। প্ৰথমে দ্বিতীয়া-ব্ৰত: পুষ্পাহাৰ (ফুল-আহাৰ) ৰাখি অশ্বিনীকুমাৰদ্বয়ৰ পূজা কৰিলে সমৃদ্ধি, সৌন্দৰ্য আৰু স্বৰ্গীয় পুণ্য লাভ; কাৰ্ত্তিক শুক্ল দ্বিতীয়াৰ এক ভেদত যম-পূজাৰ বিধিও আছে। তাৰ পিছত শ্রাৱণ কৃষ্ণ দ্বিতীয়াৰ অশূন্য-শয়ন ব্ৰত—গৃহধাৰা ৰক্ষাৰ বাবে অগ্নি, দেবতা, পিতৃগণ আৰু দাম্পত্য-ঐক্য সংৰক্ষণ; শ্ৰী (লক্ষ্মী) সহ বিষ্ণুৰ আহ্বান, পূজা, প্ৰতিমাহে সোমলৈ মন্ত্রসহ অৰ্ঘ্য, ঘৃত-হোম, ৰাত্ৰি-নিয়ম আৰু দানবিধি (বিশেষকৈ শয্যা, দীপ, পাত্ৰ, ছাতি, পাদুকা, আসন, কলস, প্ৰতিমা, ভাণ্ড)। কাৰ্ত্তিক শুক্লপক্ষৰ কান্তি-ব্ৰত—ৰাতি মাত্ৰ আহাৰ আৰু বল–কেশৱ পূজাৰে তেজ, আয়ু আৰু আৰোগ্য। শেষত পৌষ শুক্ল দ্বিতীয়াৰ পৰা চাৰিদিনীয়া শিষ্ণু-ব্ৰত—ক্ৰমে স্নান (সৰিষা, ক’লা তিল, বচা, সৰ্বৌষধি), কৃষ্ণ/অচ্যুত/অনন্ত/হৃষীকেশ নামৰে পুষ্প-ন্যাসসহ পূজা, চন্দ্ৰ-অৰ্ঘ্য বিশেষণসহ, ফলশ্ৰুতিত দীঘলীয়া শুদ্ধি; পাণ্ডুলিপি-ভেদ আৰু ৰজা, নাৰী, দেবতাসকলৰ আচৰণৰ উল্লেখো আছে।
Shlokas
No shlokas available for this adhyaya yet.
Frequently Asked Questions
It treats Dvitīyā as a repeatable ritual node: specific deities, dietary rules (flowers or night-only eating), mantra, homa, and dāna are coordinated to yield prosperity/health (bhukti) and purification/heavenward merit (mukti-oriented phala).
Time-fixation (Śrāvaṇa kṛṣṇa-dvitīyā), Viṣṇu–Śrī invocations, monthly Soma-arghya with mantra, ghṛta-homa, nakta discipline, and a specified dāna-set (bed plus household and ritual items) culminating in merit tied to marital stability and household continuity.
It prescribes a four-day bath sequence using siddhārthaka (mustard), black sesame, vacā, and a defined sarvauṣadhi herb group—showing the Purāṇa’s characteristic fusion of vrata procedure with āyurvedic-style materia lists.
The Aśvins (general Dvitīyā vow), Yama (Kārttika śukla-dvitīyā), Lakṣmī–Viṣṇu/Śrīdhara (Aśūnya-śayana), Bala–Keśava (Kānti-vrata), and Soma/Indu (monthly arghya and lunar-focused elements).