Adhyaya 96

Verse 1

ज शङ्खिनीत्योषधीगण इति ङ , ज , च हेमताम्रमयो रङ्गराजजञ्चेति ख पारदे इति ख , छ च गन्धकत्रिकमित्यष्टौ इति घ अथ षण्णवतितमो ऽध्यायः अधिवासनविधिः ईश्वर उवाच स्नात्वा नित्यद्वयं कृत्वा प्रणवार्घकरो गुरुः सहायैर् मूर्तिपैर् विप्रैः सह गच्छेन्मखालयं

এতিয়া ছিয়ানব্বইতম অধ্যায়—অধিবাসনবিধি। ঈশ্বৰে ক’লে: স্নান কৰি নিত্যৰ দুটা কৰ্ম সম্পন্ন কৰি, গুৰু প্ৰণৱ (ওঁ) যুক্ত অৰ্ঘ্য সাজি, সহায়ক, মূর্তিপ আৰু ব্ৰাহ্মণ ঋত্বিকসকলৰ সৈতে যজ্ঞশালালৈ যাব।

Verse 2

क्षान्त्यादितोरणांस्तत्र पूर्ववत् पूजयेत् क्रमात् प्रदक्षिणक्रमादेषां शाखायां द्वारपालकान्

তাত ক্ষান্তি আদি তোৰণসমূহক পূৰ্ববৎ বিধিৰে ক্ৰমে পূজা কৰিব; আৰু প্ৰদক্ষিণাৰ ক্ৰম অনুসৰি সেই শাখাসমূহত অৱস্থিত দ্বাৰপালসকলকো পূজা কৰিব।

Verse 3

प्राचि नन्दिमहाकालौ याम्ये भृङ्गिविनायकौ वारुणे वृषभस्कन्दौ देवीचण्डौ ततोत्तरे

পূব দিশত নন্দী আৰু মহাকাল; দক্ষিণ দিশত ভৃঙ্গী আৰু বিনায়ক; পশ্চিম (বাৰুণ) দিশত বৃষভ আৰু স্কন্দ; আৰু তাৰ উত্তৰত দেবী আৰু চণ্ডক স্থাপন কৰিব।

Verse 4

तच्छाखामूलदेशस्थौ प्रशान्तशिशिरौ घटौ पर्जन्याशोकनामानौ भूतं सञ्जीवनामृतौ

সেই শাখাৰ মূলদেশত দুটা শান্ত আৰু শীতল ঘট আছিল; সিহঁতৰ নাম পৰ্জন্য আৰু অশোক; সিহঁত মৃতকো পুনा জীৱিত কৰিব পৰা সঞ্জীৱনামৃতৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 5

धनदश्रीप्रदौ द्वौ द्वौ पूजयेदनुपूर्वशः स्वनामभिश् चतुर्थ्यन्तैः प्रणवादिनमोन्तगैः

তেওঁলোকক জোৰে-জোৰে কৰি যথাক্ৰমে পূজা কৰিব; নিজ নিজ নাম চতুৰ্থী বিভক্তিত দি, আৰম্ভণিতে ‘ওঁ’ আৰু শেষত ‘নমঃ’ যোগ কৰি।

Verse 6

लोकग्रहवसुद्वाःस्थस्रवन्तीनां द्वयं द्वयं ङ च भूतसञ्जीवनासुतौ इति छ भूतसञ्जीवनामृतौ इति ख , ज च धनदद्विपदौ इति ख धनदौ द्विपदौ इति घ धनदश्चापदौ इति ज पूजयेदथ पूर्वश इति ग लोकग्रहवसुद्वाःस्थहस्तादीनामिति ग भानुत्रयं युगं वेदो लक्ष्मीर्गणपतिस् तथा

লোকগ্ৰহ, বসু, দ্বাঃস্থ আৰু স্ৰৱন্তী আদি গোটসমূহত বস্তু/দেৱতাসকল দুটা-দুটা কৰি গ্ৰহণ বা পূজা কৰিব লাগে; পৰৱৰ্তীসমূহতো তেনেদৰে। কিছুমান পাঠত ‘ভূতসঞ্জীৱনাসুতৌ’, আন পাঠত ‘ভূতসঞ্জীৱনামৃতৌ’ আছে। তদ্ৰূপ ‘ধনদদ্বিপদৌ’ বা ‘ধনদৌ দ্বিপদৌ’ বা ‘ধনদশ্চাপদৌ’ আদি পাঠভেদো দেখা যায়। ক’তাও ‘তাৰপিছত পূৰ্ব ক্ৰমে পূজা কৰিব’ বোলা আছে, আৰু ক’তাও ‘লোকগ্ৰহ-বসু-দ্বাঃস্থ—হস্তাদি’ বুলি ব্যাখ্যা আছে। তালিকাত সূৰ্য-ত্রয়, যুগ, বেদ, লক্ষ্মী আৰু গণপতিও অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 7

इति देवामखागारे तिष्ठन्ति प्रतितोरणं विघ्नसङ्घापनोदाय क्रतोः संरक्षणाय च

এইদৰে দেৱযজ্ঞাগাৰত তেওঁলোক প্ৰতিটো তোৰণ/দ্বাৰত অৱস্থান কৰে—বিঘ্নসমূহৰ দল আঁতৰাবলৈ আৰু ক্ৰতু (যজ্ঞ) ৰক্ষা কৰিবলৈও।

Verse 8

वज्रं शक्तिं तथा दण्डं खड्गं पाशं ध्वजंगदां त्रिशूलं चक्रमम्भोजम्पताकास्वर्चयेत् क्रमात्

পতাকা/ধ্বজ-স্থানত ক্ৰমে বজ্ৰ, শক্তি, দণ্ড, খড়্গ, পাশ, ধ্বজ, গদা, ত্ৰিশূল, চক্ৰ আৰু অম্ভোজ (পদ্ম) পূজা কৰিব।

Verse 9

ॐ ह्रूं फट् नमः ॐ ह्रूं फट् द्वाःस्थशक्तये ह्रूं फट् नमः इत्य् आदिमन्त्रैः कुमुदः कुमुदाक्षश् च पुण्डरीकोथ वामनः शङ्कुकर्णः सर्वनेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्ठितः

আদিমন্ত্ৰ—‘ওঁ হ্ৰূঁ ফট্ নমঃ’ আৰু ‘ওঁ হ্ৰূঁ ফট্ দ্বাঃস্থশক্তয়ে, হ্ৰূঁ ফট্ নমঃ’—দ্বাৰা দ্বাৰপালসকলক আহ্বান/স্থাপন কৰিব: কুমুদ, কুমুদাক্ষ, পুণ্ডৰীক, তাৰপিছত বামন, শঙ্কুকৰ্ণ, সৰ্বনেত্ৰ, সুমুখ আৰু সুপ্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 10

ध्वजाष्टदेवताः पूज्याः पूर्वादौ भूतकोटिभिः ॐ कौं कुमुदाय नम इत्य् आदिमन्त्रैः

ধ্বজৰ অষ্টদেৱতাসকলক পূৰ্ব আদি দিশাক্ৰমে, সহচৰ ভূতকোটিসহ পূজা কৰিব লাগে; ‘ওঁ কৌঁ কুমুদায় নমঃ’ আদি আদিমন্ত্ৰে।

Verse 11

हेतुकं त्रिपुरघ्नञ्च शक्त्याख्यं यमजिह्वकं कालं करालिनं षष्ठमेकाङ्घ्रिम्भीममष्टकं

তেওঁলোকৰ নাম—হেতুক, ত্ৰিপুৰঘ্ন, শক্ত্যাখ্য, যমজিহ্বক, কাল, কৰালিন (ষষ্ঠ), একাঙ্গ্ৰি, আৰু ভীম (অষ্টম)।

Verse 12

तथैव पूजयेद् दिक्षु क्षेत्रपालाननुक्रमात् ॐ हुं फट् वक्राय हुं फट् नम इति ग ॐ हुं फट् वज्राय हुं फट् नम इति ङ प्रमुख इति ज ध्वजाश् च देवता इति ग पूजादौ इति ङ , ज च बुद्धाख्यमिति ग बुद्ध्याख्यमिति ज अजजिह्वकमिति ज बलिभिः कुसुमैर् धूपैः सन्तुष्टान् परिभावयेत्

একেদৰে আট দিশাত ক্ষেত্ৰপালসকলক ক্ৰমে পূজা কৰিব লাগে—‘ওঁ হুঁ ফট্ বক্রায় হুঁ ফট্ নমঃ’, ‘ওঁ হুঁ ফট্ বজ্ৰায় হুঁ ফট্ নমঃ’ আদি মন্ত্ৰ (পাঠভেদ অনুসাৰে) জপ কৰি। তাৰপিছত বলি, ফুল আৰু ধূপে তেওঁলোকক তুষ্ট বুলি ধ্যান কৰি যথাবিধি সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 13

कम्बलास्तृतेषु वर्णेषु वंशस्थूणास्वनुक्रमात् पञ्च क्षित्यादितत्त्वानि सद्योजातादिभिर्यजेत्

পথাৰ কৰা ৰঙীন কম্বলসমূহৰ ওপৰত আৰু বাঁহৰ স্তম্ভসমূহত ক্ৰমে, পৃথিৱী আদি পাঁচ তত্ত্বক সদ্যোজাত আদি মন্ত্ৰে যজন/পূজা কৰিব লাগে।

Verse 14

सदाशिवपदव्यापि मण्डपं धाम शाङ्करं पताकाशक्तिसंयुक्तं तत्त्वदृष्ट्यावलोकयेत्

তত্ত্বদৃষ্টিৰে শাঙ্কৰ ধামৰ মণ্ডপক ধ্যান কৰিব লাগে; ই সদাশিৱপদে ব্যাপ্ত আৰু পতাকা তথা শক্তি-চিহ্নে সংযুক্ত।

Verse 15

दिव्यान्तरिक्षभूमिष्ठविघ्नानुत्सार्य पूर्ववत् प्रविशेत् पश्चिमद्वारा शेषद्वाराणि दर्शयेत्

দৈৱ, অন্তৰীক্ষ আৰু ভূস্থ বিঘ্নসমূহ দূৰ কৰি, পূৰ্ববিধি অনুসাৰে পশ্চিম দুৱাৰেৰে প্ৰৱেশ কৰিব আৰু তাৰ পিছত বাকী দুৱাৰসমূহ দেখুৱাব।

Verse 16

प्रदक्षिणक्रमाद्गत्वा निविष्टोवेदिदक्षिणे उत्तराभिमुखः कुर्याद् भूतशुद्धिं यथा पुरा

প্ৰদক্ষিণ-ক্রমে গৈ, বেদীৰ দক্ষিণ ফালে বহি, উত্তৰাভিমুখ হৈ, পূৰ্ববিধি অনুসাৰে ভূতশুদ্ধি কৰিব।

Verse 17

अन्तर्यागं विशेषार्घ्यं मन्त्रद्रव्यादिशोधनं कुर्वीत आत्मनः पूजां पञ्चगव्यादि पूर्ववत्

অন্তৰ্যাগ, বিশেষাৰ্ঘ্য আৰু মন্ত্ৰ-দ্ৰব্যাদি শোধন কৰিব; আৰু পঞ্চগব্য আদি দ্বাৰা পূৰ্ববিধি অনুসাৰে আত্মপূজাও কৰিব।

Verse 18

साधारङ्कलसन्तस्मिन् विन्यसेत्तदनन्तरं विशेषाच्छिवतत्त्वाय तत्त्वत्रयमनुक्रमात्

সেই সাধাৰ কলশত তদনন্তৰ বিন্যাস কৰিব; আৰু বিশেষকৈ শিৱতত্ত্বৰ বাবে তত্ত্বত্রয়ক ক্ৰম অনুসাৰে স্থাপন কৰিব।

Verse 19

ललाटस्कन्धपादान्तं शिवविद्यात्मकं परं रुद्रनारायणब्रह्मदैवतं निजसञ्चरैः

ললাটৰ পৰা স্কন্ধলৈ আৰু পাদান্তলৈকে, শিৱবিদ্যাময় পৰম তত্ত্বক ধ্যান/বিন্যাস কৰিব; যাৰ অধিদেৱতা ৰুদ্ৰ, নাৰায়ণ আৰু ব্ৰহ্মা—তাক নিজৰ নিয়ত সঞ্চাৰ (ন্যাস-ক্রম) দ্বাৰা স্থাপন কৰিব।

Verse 20

अ तत्तु दृष्ट्यावलोकयेदिति ख , छ च शेषद्वाराणि चङ्क्रमेदिति ख , छ च शेषद्वाराणि पूजयेदिति छ स्वात्मन इति ख , घ , छ , ज च निजसंवरैर् इति ग , ङ च निजसञ्चयैर् इति घ ॐ हं हां मूर्तीस्तदीश्वरांस्तत्र पूर्ववद्विनिवेशयेत् तद्व्यापकं शिवं साङ्गं शिवहस्तञ्च मूर्धनि

তাৰ পাছত একাগ্ৰ দৃষ্টিৰে সেই তত্ত্বক অৱলোকন কৰিব। অৱশিষ্ট ‘দ্বাৰ’ (দেহস্থ স্থান)সমূহ পৰিক্ৰমা কৰি সিহঁতৰ পূজা কৰিব। এই সকলো নিজ আত্মস্বৰূপতে, নিজৰ সংযম আৰু সঞ্চিত পুণ্য/শক্তিৰ সৈতে কৰিব। “ওঁ হং হাং” জপ কৰি, পূৰ্ববৎ তাত মূৰ্তি আৰু সিহঁতৰ অধিষ্ঠাতা ঈশ্বৰসকলক বিন্যাস কৰিব; লগতে সাঙ্গ সৰ্বব্যাপী শিৱক স্থাপন কৰি শিৰত শিৱহস্ত ন্যাস কৰিব।

Verse 21

ब्रह्मरन्ध्रप्रविष्टेन तेजसा वाह्यसान्तरं तमःपटलमाधूय प्रद्योतितदिगन्तरं

ব্ৰহ্মৰন্ধ্ৰত প্ৰবিষ্ট তেজে বাহ্য আৰু অন্তৰ অন্ধকাৰৰ আৱৰণ কঁপাই আঁতৰাই দিয়ে, আৰু দিগন্তলৈকে দিশসমূহ আলোকিত হয়।

Verse 22

आत्मानं मूर्तिपैः सार्धं स्रग्वस्त्रकुसुमादिभिः भूषयित्वा शिवोस्मीति ध्यात्वा बोघासिमुद्धरेत्

মূৰ্তিসকলৰ সহচৰ দেৱতাসকলৰ সৈতে নিজকে মালা, বস্ত্ৰ, পুষ্প আদি দিয়ে ভূষিত কৰি, “মই শিৱ” বুলি ধ্যান কৰি, তাৰ পাছত বোধাসি (জ্ঞান-খড়্গ) উদ্ধাৰ কৰিব।

Verse 23

चतुष्पदान्तसंस्कारैः संस्कुर्यान्मखमण्डपं विक्षिप्य विकिरादीनि कुशकूर्चोपसंहरेत्

‘চতুষ্পদ’ পৰ্যন্ত আৰু অন্ত্য সংস্কাৰসমূহে মখমণ্ডপক সংস্কৃত কৰিব। তাৰ পাছত বিকিৰ আদি ছটিয়াই দি, কুশকূৰ্চ (কুশ-ঝাড়ু)ৰে শেষত সিহঁতক উপসংহাৰ কৰিব।

Verse 24

आसनीकृत्य वर्धन्यां वास्त्वादीन् पूर्ववद्यजेत् शिवकुम्भास्त्रवर्धन्यौ पूजयेच्च स्थिरासने

আসন গ্ৰহণ কৰি বৰ্ধনী পাত্ৰত বাস্তু আদি দেৱতাসকলক পূৰ্ববৎ পূজা কৰিব। আৰু স্থিৰ আসনত বহি শিৱকুম্ভ, অস্ত্ৰ (মন্ত্ৰ) আৰু বৰ্ধনীকো পূজা কৰিব।

Verse 25

स्वदिक्षु कलशारूढांल्लोकपालाननुक्रमात् वाहायुधादिसंयुक्तान् पूजयेद्विधिना यथा

নিজ নিজ দিশত কলশত অধিষ্ঠিত লোকপালসকলক, তেওঁলোকৰ বাহন, অস্ত্ৰ-আয়ুধ আৰু অন্যান্য চিহ্নসহ, ক্ৰমে শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 26

ऐरावतगजारूढं स्वर्णवर्णं किरीटिनं सहस्रनयनं शक्रं वज्रपाणिं विभावयेत्

ঐৰাৱত হাতীৰ ওপৰত আৰূঢ়, স্বৰ্ণবৰ্ণ, কিৰীটধাৰী, সহস্ৰনয়ন আৰু বজ্ৰপাণি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 27

सप्तार्चिषं च विभ्राणमक्षमालां कमण्डलुं ज्वालामालाकुलं रक्तं शक्तिहस्तमजासनं

সপ্তজ্বালাযুক্ত, অক্ষমালা আৰু কমণ্ডলু ধাৰণ কৰা, জ্বালামালাৰে আৱৃত, ৰক্তবৰ্ণ, হাতে শক্তি ধৰা, অজাসনত উপবিষ্ট (দেৱতা)ক ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 28

भास्त्रवर्धन्यां पूजयेदस्थिरासने इति घ , ज च वर्णवस्त्रमिति ग स्वर्णवस्त्रमिति ख , ज , च कालं मालाकुलं रक्तमिति ख , ग , ङ , छ च कालं मालाकुलं, व्यक्तमिति ग ज्वालामालाकुलं सक्तमिति घ महिषस्थं दण्डहस्तं यमं कालानलं स्मरेत् रक्तनेत्रं स्वरारूढं खड्गहस्तञ्च नैरृतं

ভাস্ত্ৰবর্ধনীত (কিছুমান পাঠ অনুসাৰে) অস্থিৰ আসনত অধিষ্ঠিত তেওঁক পূজা কৰিব লাগে। পাঠভেদে তেওঁ বৰ্ণবস্ত্ৰ বা স্বৰ্ণবস্ত্ৰ পৰিধান কৰে। যমক ‘কাল’ ৰূপে স্মৰণ কৰা উচিত—মালাযুক্ত, ৰক্তবৰ্ণ (অথবা স্পষ্ট প্ৰকাশিত), জ্বালামালাৰে আৱৃত, মহিষাৰূঢ়, দণ্ডহস্ত, ‘কালানল’ স্বৰূপ। আৰু নৈঋতক স্মৰণ কৰা উচিত—ৰক্তনেত্ৰ, অশ্বাৰূঢ়, খড়্গহস্ত।

Verse 29

वरुणं मकरे श्वेतं नागपाशधरं स्मरेत् वायुं च हरिणे नीलं कुवेरं मेघसंस्थितं

বৰুণক মকৰাৰূঢ়, শ্বেতবৰ্ণ আৰু নাগপাশধাৰী ৰূপে স্মৰণ কৰিব লাগে; বায়ুক হৰিণাৰূঢ় নীলবৰ্ণ ৰূপে; আৰু কুবেৰক মেঘত অধিষ্ঠিত ৰূপে স্মৰণ কৰিব লাগে।

Verse 30

त्रिशूलिनं वृषे चेशं कूर्मेनन्तन्तु चक्रिणं ब्राह्माणं हंसगं ध्यायेच्चतुर्वक्त्रं चतुर्भुजं

ত্ৰিশূলধাৰী, বৃষভাৰূঢ় ঈশ (শিৱ)ক; কূৰ্ম আৰু অনন্ত ৰূপত চক্ৰধাৰী বিষ্ণুক; আৰু হংসবাহন চতুৰ্মুখ চতুৰ্ভুজ ব্ৰহ্মাক ধ্যান কৰা উচিত।

Verse 31

स्तम्भमूलेषु कुम्भेषु वेद्यां धर्मादिकान् यजेत् दिक्षु कुम्भेष्वनन्तादीन् पूजयन्त्यपि केचन

স্তম্ভৰ মূলত স্থাপিত কলশসমূহত আৰু বেদীত ধৰ্ম আদি দেবতাসকলক পূজা কৰা উচিত; আৰু দিশসমূহত থোৱা কলশত কিছুমানে অনন্ত আদি দেবতাকো পূজা কৰে।

Verse 32

शिवाज्ञां श्रावयेत् कुम्भं भ्रामयेदात्मपृष्ठगं पूर्ववत् स्थापयेदादौ कुम्भं तदनु वर्धनीं

কলশক শিৱাজ্ঞা (মন্ত্ৰ) শ্ৰাৱিত কৰাই, তাক নিজৰ পিঠিত ৰাখি ঘূৰাব; তাৰ পাছত পূৰ্ববিধি অনুসাৰে প্ৰথমে কলশ স্থাপন কৰি, তাৰ পিছত বর্ধনী পাত্ৰ স্থাপন কৰিব।

Verse 33

शिवं स्थिरासनं कुम्भे शस्त्रार्थञ्च ध्रुवासनं पूजयित्वा यथापूर्वं स्पृशेदुद्भवमुद्रया

কুম্ভত শিৱৰ ‘স্থিৰাসন’ আৰু অস্ত্ৰকাৰ্যৰ বাবে ‘ধ্ৰুৱাসন’ পূৰ্ববিধি অনুসাৰে পূজা কৰি, তাৰ পাছত উদ্ভৱ-মুদ্ৰাৰে (আসন/কলশ) স্পৰ্শ কৰিব।

Verse 34

निजयागं जगन्नाथ रक्ष भक्तानुकम्पया एभिः संश्राव्य रक्षार्थं कुम्भे खड्गं निवेशयेत्

“হে জগন্নাথ! ভক্তানুকম্পাৰে মোৰ যাগ ৰক্ষা কৰা।” এই ৰক্ষামন্ত্ৰসমূহ শ্ৰাৱিত কৰাই, ৰক্ষাৰ্থে কলশত খড়্গ (তৰোৱাল) স্থাপন কৰিব।

Verse 35

दीक्षास्थापनयोः कुम्भे स्थण्डिले मण्डले ऽथवा मण्डलेभ्यर्च्य देवेशं व्रजेद्वै कुण्डसन्निधौ

দীক্ষা আৰু স্থাপনাৰ কৰ্মত কুম্ভত, স্থণ্ডিলত বা মণ্ডলত পূজা কৰিব লাগে। মণ্ডলসমূহৰ দ্বাৰা দেৱেশক অৰ্চনা কৰি পাছত নিশ্চয় কুণ্ডৰ সন্নিধিলৈ যাব।

Verse 36

कुण्डनाभिं पुरस्कृत्य निनिष्ठा मूर्तिधारिणः गुरोरादेशतः कुर्युर् निजकुण्डेषु संस्कृतिं

কুণ্ডৰ নাভি (মধ্যকেন্দ্ৰ) আগত ৰাখি, দীক্ষিত মূৰ্তিধাৰী সাধকসকলে গুৰুৰ আদেশ অনুসাৰে নিজৰ নিজৰ কুণ্ডত সংস্কৃতি (শুদ্ধি-সংস্কাৰ) সম্পাদন কৰিব।

Verse 37

ष्ठगमिति घ स्थिरासने इति ख , घ च शस्त्राणुञ्चेति ख , ग , छ च इमं यागमिति ङ शङ्खन्निवेदयेदिति ग खड्गन्निवेदयेदिति घ , ङ च कुर्युर् निजकुम्भेष्विति ख , घ , छ , ज च जपेयुर्जापिनः सङ्ख्यं मन्त्रमन्ये तु संहितां पठेयुर्ब्राह्मणाः शान्तिं स्वशाखावेदपारगाः

কিছুমান পাঠত ‘ষ্ঠগম’, কিছুমানত ‘স্থিৰ আসনে’, আৰু ক’তবাত ‘শস্ত্ৰৰ অনুলেপ/সংস্কাৰ’ আৰু ‘এই যাগ’—এনে ভেদ দেখা যায়। ক’তবাত ‘শঙ্খ নিবেদন কৰিব’, ক’তবাত ‘খড়্গ নিবেদন কৰিব’, আৰু ক’তবাত ‘নিজ নিজ কুম্ভত কৰিব’—এনেও পাঠ আছে। জপকাৰসকলে নিৰ্দিষ্ট সংখ্যাৰে মন্ত্ৰজপ কৰিব; কিন্তু অন্য ব্ৰাহ্মণসকলে, নিজৰ শাখাৰ বেদত পাৰঙ্গত, শান্তিৰ বাবে সংহিতা পাঠ কৰিব।

Verse 38

श्रीसूक्तं पावमानीश् च मैत्रकञ्च वृषाकपिं ऋग्वेदी सर्वदिग्भागे सर्वमेतत् समुच्चरेत्

ঋগ্বেদী পুৰোহিতে শ্ৰীসূক্ত, পাৱমানী, মৈত্ৰক আৰু বৃষাকপি—এই সকলো স্তোত্ৰ সকলো দিশালৈ মুখ কৰি উচ্চাৰণ কৰিব।

Verse 39

देवव्रतन्तु भारुण्डं ज्येष्ठसाम रथन्तरं पुरुषं गीतिमेतानि सामवेदी तु दक्षिणे

‘দেৱব্ৰত’, ‘ভাৰুণ্ড’, ‘জ্যেষ্ঠসাম’, ‘ৰথন্তৰ’, ‘পুৰুষ’ আৰু ‘গীতি’—এইবোৰ সামগান; সামবেদী পুৰোহিত দক্ষিণ দিশত অৱস্থান কৰিব।

Verse 40

रुद्रं पुरुषसूक्तञ्च श्लोकाध्यायं विशेषतः ब्राह्मणञ्च यजुर्वेदी पश्चिमायां समुच्चरेत्

যজুৰ্বেদীয়ে পশ্চিম দিশত অৱস্থান কৰি ৰুদ্ৰপাঠ, পুৰুষসূক্ত আৰু বিশেষকৈ নিৰ্দিষ্ট শ্লোকসমূহ আৰু অধ্যায়, ব্ৰাহ্মণ অংশসহ একেলগে আবৃত্তি কৰিব লাগে।

Verse 41

नीलरुद्रं तथाथर्वी सूक्ष्मासूक्ष्मन्तथैव च उत्तरे ऽथर्वशीर्षञ्च तत्परस्तु समुद्धरेत्

তেওঁ নীলৰুদ্ৰ, অথৰ্বী, আৰু সূক্ষ্ম-অসূক্ষ্মো পঢ়িব লাগে; তাৰ পিছত একাগ্ৰচিত্তে উপসংহাৰ ৰূপে যথাবিধি অথৰ্বশীৰ্ষ পাঠ কৰিব লাগে।

Verse 42

आचार्यश्चाग्निमुत्पाद्य प्रतिकुण्डं प्रदापयेत् वह्नेः पूर्वादिकान् भागान् पूर्वकुण्डादितः क्रमात्

আচাৰ্যই অগ্নি উৎপন্ন কৰি প্ৰতীকুণ্ডতো তাক প্ৰজ্বলিত কৰিব; আৰু পূৰ্বকুণ্ডৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ক্ৰমে পূৰ্বাদি দিশ অনুসাৰে অগ্নিৰ অংশসমূহ বিন্যাস কৰিব।

Verse 43

धूपदीपचरूणाञ्च ददीताग्निं समुद्धरेत् पूर्ववच्छिवमभ्यर्च्य शिवाग्नौ मन्त्रतर्पणं

ধূপ, দীপ আৰু চৰু অৰ্পণ কৰি তাৰ পিছত অগ্নি সমুদ্ধৃত কৰিব; আৰু পূৰ্বৱৎ শিৱৰ পূজা কৰি শিৱাগ্নিত মন্ত্ৰ-তৰ্পণ কৰিব।

Verse 44

देशकालादिसम्पत्तौ दुर् निमित्तप्रशान्तये प्रदीपयेदिति घ पूर्वादिदिग्भागादिति ज पूर्वादिकाद्भागादिति घ सर्वकुण्डादित इति ख , छ , च आचार्यश्चाग्निमुत्पाद्येत्यादिः ददीताग्निं समुद्धरेदित्यन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति देशकालादिसङ्ख्याप्तौ इति घ होमङ्कृत्वा तु मन्त्रज्ञः पूर्णां दत्त्वा शुभावहां

দেশ, কাল আদি যথাযথ সম্পত্তি লাভ হলে দুৰ্নিমিত্ত-প্ৰশান্তিৰ বাবে অগ্নি প্ৰদীপ্ত কৰিব লাগে বুলি কোৱা হৈছে। পাঠভেদ: ‘পূৰ্বাদিদিগ্ভাগাত্’ অথবা ‘পূৰ্বাদিকাদ্ভাগাত্’; আৰু ‘সৰ্বকুণ্ডাদিতঃ’। ‘গ’ পাণ্ডুলিপিত ‘আচার্যশ্চাগ্নিমুৎপাদ্য…’ পৰা ‘দদীতাগ্নিং সমুদ্ধরেৎ’ পৰ্যন্ত পাঠ নাই। দেশ-কালাদি সংখ্যা সম্পূৰ্ণ হলে মন্ত্ৰজ্ঞে হোম কৰি শুভাৱহা পূৰ্ণাহুতি দিব লাগে।

Verse 45

पूर्ववच्चरुकं कृत्वा प्रतिकुण्डं निवेदयेत् यजमानालङ्कृतास्तु व्रजेयुः स्नानमण्डपं

পূৰ্বৱৎ চৰু (পকা হৱি) প্ৰস্তুত কৰি প্ৰতিকুণ্ডত নিবেদন কৰিব। তাৰ পাছত অলংকৃত যজমানসকলে স্নানমণ্ডপলৈ গমন কৰিব।

Verse 46

भद्रपीठे निधायेशं ताडयित्वावगुण्ठयेत् स्नापयेत् पूजयित्वा तु मृदा काषायवारिणा

ভদ্ৰপীঠত ঈশক স্থাপন কৰি বিধিমতে তাড়ন/স্পৰ্শ কৰি পাছত আৱৰণ দিব। তাৰ পাছত পূজা কৰি মৃদা আৰু কষায়-জলেৰে স্নান কৰাব।

Verse 47

गोमूत्रैर् गोमयेनापि वारिणा चान्तरान्तरा भस्मना गन्धतोयेन फडन्तास्त्रेण वारिणा

গোমূত্ৰ আৰু গোময়ৰ দ্বাৰাও, আৰু মাজে মাজে জল ছিটাই; ভস্ম, সুগন্ধি জল আৰু ‘ফড়্’ অন্ত অস্ত্ৰমন্ত্ৰে অভিমন্ত্রিত জলেৰে (শুদ্ধি/ৰক্ষা) কৰিব।

Verse 48

देशिको मूर्तिपैः सार्धं कृत्वा कारणशोधनं धर्मजप्तेन सञ्छाट्य पीतवर्णेन वाससा

দেশিক আচার্য মূর্তিকাৰসকলৰ সৈতে কাৰণশোধন কৰি, ধৰ্মমন্ত্ৰজপে পবিত্ৰ কৰা পীতবৰ্ণ বস্ত্ৰেৰে মুছি শুদ্ধ কৰিব।

Verse 49

सम्पूज्य सितपुष्पैश् च नयेदुत्तरवेदिकां तत्र दत्तासनायाञ्च शय्यायां सन्निवेश्य च

শ্বেত পুষ্পেৰে সম্যক পূজা কৰি তাক উত্তৰবেদিকালৈ লৈ যাব। তাত আসন দি, শয্যাতো তাক স্থাপন/বহুৱাব।

Verse 50

कुङ्कुमालिप्तसूत्रेण विभज्य गुरुरालिखेत् शलाकया सुवर्णस्य अक्षिणी शस्त्रकर्मणा

কুঙ্কুমলেপিত সূতাৰে প্ৰথমে ৰেখা/অংশ বিভাজন কৰি বৈদ্য-গুৰুৱে শল্যৰেখা অংকন কৰিব; তাৰ পাছত স্বৰ্ণ শলাকাৰে চকুত শাস্ত্ৰোক্ত শল্যকর্ম সম্পাদন কৰিব।

Verse 51

अञ्जयेल्लक्ष्मकृत् पश्चाच्छास्त्रदृष्टेन कर्मणा कृतकर्मा च शस्त्रेण लक्ष्मी शिल्पी समुत्क्षिपेत्

তাৰ পাছত লক্ষ্মচিহ্ন-কৰোঁতাই শাস্ত্ৰদৃষ্ট বিধি অনুসাৰে তাত অঞ্জন/লেপন কৰিব; আৰু বিধি সম্পূৰ্ণ হ’লে শিল্পীয়ে উপযুক্ত সঁজুলিৰে লক্ষ্মীচিহ্ন/প্ৰতিমা উত্তোলন কৰি স্থাপন কৰিব।

Verse 52

त्र्यंशादर्धोथ पादार्धादर्धाया इति छ शास्त्रकर्मणेति ख , ग , छ , ज च शास्त्रवर्मणेति घ शास्त्रकर्मणि इति ड समुत्किरेत् इति घ , ज च त्र्यंशादप्यथेति घ त्र्यंशादधोथेति ज अर्धतो ऽपिवेति ग अर्धतो वरमिति ज सर्वकामप्रसिद्ध्यर्थं शुभं लक्ष्मावतारणं

এক-তৃতীয়াংশৰ পৰা অৰ্ধলৈ—অথবা পাদৰ অৰ্ধ (অৰ্থাৎ অষ্টমাংশ)ৰ পৰা অৰ্ধলৈ—শাস্ত্ৰীয় নিয়ম অনুসাৰে বিধিপূৰ্বক উত্তোলন/স্থাপন কৰিব লাগে। ‘লক্ষ্মী-অৱতৰণ’ নামৰ এই শুভ কৰ্ম সৰ্বকাম সিদ্ধিৰ বাবে কৰা হয়।

Verse 53

लिङ्गदीर्घविकारांशे त्रिभक्तं भागवर्णनात् विस्तारो लक्ष्म देहस्य भवेल्लिङ्गस्य सर्वतः

লিঙ্গৰ দীঘল-মাপিত অংশ তিন ভাগত বিভক্ত কৰি যি অনুপাত বৰ্ণিত, তদনুসাৰে লিঙ্গদেহৰ প্ৰস্থ/পৰিমাপ সকলো দিশতে সমানভাৱে নিৰ্ধাৰিত হয়।

Verse 54

यवस्य नवभक्तस्य भागैर् अष्टाभिरावृता हस्तिके लक्ष्मरेखा च गाम्भीर्याद् विस्तरादपि

হাতীত লক্ষ্মৰেখা যৱৰ ন-ভাগ মাপৰ ভিতৰত আঠ ভাগেৰে আৱৃত বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াক গাম্ভীৰ্য (গভীৰতা) আৰু বিস্তাৰ (প্ৰস্থ) দুয়ো দিশে পৰীক্ষা কৰিব লাগে।

Verse 55

एवमष्टांशवृद्ध्या तु लिङ्गे सार्धकरादिके भवेदष्टयवा पृथ्वी गम्भीरात्र च हास्तिके

এইদৰে মাপত অষ্টাংশ বৃদ্ধি কৰিলে, সাৰ্ধকৰ আদি মাপৰ লিঙ্গত পৃথ্বী/পীঠৰ পৰিমাণ আঠ যৱ হ’ব; আৰু হাস্তিক (এটা হস্ত) প্ৰকাৰত গম্ভীৰা (গভীৰতা)ও তদনুসাৰে নিৰ্ধাৰিত হ’ব।

Verse 56

एवमष्टांश वृद्ध्या तु लिङ्गे सार्धकरादिके भवेदष्टयवा पृथ्वी गम्भीरान्नवहास्तिके

এইদৰে অষ্টাংশ বৃদ্ধি কৰিলে, সাৰ্ধকৰ আদি লিঙ্গত পৃথ্বী (পীঠ) আঠ যৱ-মিত হ’ব; আৰু নবহস্ত (ন’ হস্ত) লিঙ্গত গম্ভীৰা (গভীৰতা) স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 57

शाम्भवेषु च लिङ्गेषु पादवृद्धेषु सर्वतः लक्ष्म देहस्य विष्कम्भो भवेद्वै यववर्धनात्

শাম্ভৱ (শিৱ-সম্বন্ধীয়) লিঙ্গত, সকলোফালে পাদ (আধাৰ/পদচিহ্ন) বৃদ্ধি পালে সেয়া শুভ লক্ষণ; যৱ-চিহ্নৰ বৃদ্ধিৰ ফলত দেহৰ বিষ্কম্ভ (বিস্তাৰ) নিশ্চয় বৃদ্ধি পায়।

Verse 58

गम्भीरत्वष्टयुवाभ्यां रेखापि त्र्यंशवृद्धितः सर्वेषु च भवेत् सूक्ष्मां लिङ्गमस्तकमस्तकं

গম্ভীৰতা আৰু নিৰ্ধাৰিত প্ৰমাণৰ ক্ষেত্ৰত, ৰেখা (খোদিত দাগ)ও ত্ৰ্যংশ (এক-তৃতীয়াংশ) বৃদ্ধি কৰিব লাগে; আৰু সকলো লিঙ্গৰ মস্তকভাগত (ওপৰৰ শিৰত) তাক সূক্ষ্ম কৰি কৰিব লাগে।

Verse 59

गम्भीरा नवहस्तके इति ज सोत्तरेषु इति ज यवस्य नवभक्तस्येत्यादिः पादवृद्धेषु सर्वत इत्य् अन्तः पाठो ङ पुस्तके नास्ति द्व्यंशवृंहितेति ख , घ , छ च त्र्यंशवृंहितेति ङ द्व्यंशवृद्धित इति ज लक्ष्मक्षेत्रेष्टधाभक्ते मूर्ध्निभागद्वये शुभे षड्भागपरिवर्तनमुक्त्वा भागद्वयन्त्वधः

‘গম্ভীৰা নবহস্তকে’ (জ পাঠ) আৰু ‘সোত্তৰেষু’ (জ) আদি পাঠভেদ আছে। ‘যৱস্য নবভক্তস্য…’ৰে আৰম্ভ হোৱা বাক্যখণ্ড উল্লেখিত। ‘পাদবৃদ্ধেষু সৰ্বতঃ’ অন্তঃপাঠ ঙ প্ৰতিত নাই। খ, ঘ, ছত ‘দ্ব্যংশবৃদ্ধিতে’, ঙত ‘ত্র্যংশবৃদ্ধিতে’, আৰু জত ‘দ্ব্যংশবৃদ্ধিত’ পাঠ। লক্ষ্ম-ক্ষেত্ৰ অষ্টধা বিভক্ত হলে, মূর্ধ্নি (শিৰ)ৰ দুটা ভাগ শুভ; ছয় ভাগৰ পৰিবর্তন ক’লে, দুটা ভাগ তলত স্থাপনীয়।

Verse 60

रेखात्रयेण सम्बद्धं कारयेत् पृष्टदेशगं रत्नजे लक्षणोद्धारो यवौ हेमसमुद्भवे

তিনিটা ৰেখাৰে সংযুক্ত শুভচিহ্ন পিঠি-দেশত কৰাব লাগে। ৰত্নজাত বস্তুত লক্ষণ-উদ্ধাৰ নিৰ্ণয় কৰিব; আৰু সোণৰ পৰা উৎপন্নত ‘যৱ’ নামৰ লক্ষণ বিধেয়।

Verse 61

स्वरूपं लक्षणन्तेषां प्रभा रत्नेषु निर्मला नयनोन्मीलनं वक्त्रे सान्निध्याय च लक्ष्म तत्

সিহঁতৰ স্বৰূপ-লক্ষণ এই যে, ৰত্নত নিৰ্মল আৰু অমলিন প্ৰভা থাকে। যি প্ৰভা নিজৰ সান্নিধ্যত চকু উন্মীলিত কৰে আৰু মুখ উজ্জ্বল কৰে, তাকেই ‘লক্ষ্ম’ বোলা হয়।

Verse 62

लक्ष्मणोद्धाररेखाञ्च घृतेन मधुना तथा मृत्युञ्जयेन सम्पूज्य शिल्पिदोषनिवृत्तये

শিল্পজনিত দোষ নিৱৃত্তিৰ বাবে ঘিউ আৰু মধুৰে লক্ষ্মণ-উদ্ধাৰ ৰেখাসমূহ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে, আৰু মৃত্যুঞ্জয় (মন্ত্ৰ/বিধি) দ্বাৰাও পূজন কৰিব লাগে।

Verse 63

अर्चयेच्च ततो लिङ्गं स्नापयित्वा मृदादिभिः शिल्पिनन्तोषयित्वा तु दद्याद्गां गुरवे ततः

তাৰ পাছত লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰিব লাগে। মাটি আদি দিয়ে স্নান কৰাই, শিল্পীক সন্তুষ্ট কৰি, তাৰপাছত গুৰুক দক্ষিণা হিচাপে এটা গাই দান কৰিব লাগে।

Verse 64

लिङ्गं धूपादिभिः प्राच्यं गायेयुर्भर्तृगास्त्रयः सव्येन चापसव्येन सूत्रेणाथ कुशेन वा

পূবমুখী হৈ লিঙ্গক ধূপ আদি উপচাৰে সেৱা কৰিব লাগে। তাৰপাছত তিনিজন ভর্তৃগ (সেৱক-গায়ক) স্তোত্ৰগান কৰিব। সূত্ৰ বা কুশেৰে সব্য আৰু অপসব্য দুয়ো ধৰণে পৰিক্ৰমা/পৰিবেষ্টন কৰিব পাৰি।

Verse 65

स्मृत्वा च रोचनं दत्वा कुर्यान्निर्मञ्जनादिकं गुडलवणधान्याकदानेन विसृजेच्च ताः

দেৱতা/মন্ত্ৰ স্মৰণ কৰি ৰোচনা অৰ্পণ কৰি স্নান, প্ৰক্ষালন, মাৰ্জন আদি শুদ্ধিকৰ্ম কৰিব লাগে। গুড়, লৱণ আৰু ধনিয়া-বীজ দান কৰি সেই অশুচি-দোষসমূহ বিসৰ্জন কৰিব লাগে।

Verse 66

गुरुमूर्तिधरैः सार्धं हृदा वा प्रणवेन वा मृत्स्नागोमयगोमूत्रभस्मभिः सलिलान्तरं

গুৰু-মূর্তি ধাৰণকাৰীৰ সৈতে, হৃদয়ত ধ্যান কৰি বা প্ৰণৱ ‘ওঁ’ৰ দ্বাৰা, মাটি, গো-ময়, গো-মূত্ৰ আৰু ভস্মসহ জলেৰে অন্তঃশুদ্ধি সাধন কৰিব লাগে।

Verse 67

स्नापयेत् पञ्चगव्येन पञ्चामृतपुरःसरं च पुष्पावरोधनं दत्वा कुर्यान्निर्मन्थनादिकमिति ज स्पृष्ट्वा च रोचनां दत्वा कुर्यान्निर्मञ्जनादिकमिति ङ गुरुमूर्तिर्यवैर् इति ख , ङ , ज च ततो मृण्मयगोमूत्रभस्मभिरिति ग स्नापयेदित्यर्धश्लोको छ पुस्तके नास्ति विरूक्षणं कषायैश् च सर्वौषधिजलेन वा

প্ৰথমে পঞ্চামৃত, তাৰ পিছত পঞ্চগব্যেৰে (দেৱতা/বিধি-বস্তু) স্নাপন কৰিব লাগে। পুষ্প-আৱৰণ/পুষ্প-পরিবেষ্টন অৰ্পণ কৰি নিৰ্মন্থন আদি ক্ৰিয়া কৰিব লাগে। পাছত স্পৰ্শ কৰি ৰোচনা প্ৰয়োগ কৰি নিৰ্মঞ্জন আদি শুদ্ধিকৰ্ম কৰিব লাগে। তাৰ পিছত মাটি, গোমূত্ৰ আৰু ভস্মেৰে, আৰু কষায় বা সৰ্বৌষধি-সংস্কৃত জলেৰে বিরূক্ষণ (ছিটা/শোষণ) কৰিব পাৰি। (পাঠভেদ আছে; এটা প্ৰতিত অর্ধশ্লোক নাই।)

Verse 68

शुभ्रपुष्पफलस्वर्णरत्नशृङ्गयवोदकैः तथा धारासहस्रेण दिव्यौषधिजलेन च

শুভ্ৰ পুষ্প-ফল, স্বৰ্ণ-ৰত্ন, শৃংগ আৰু যৱোদকযুক্ত জলেৰে; সহস্ৰ ধাৰাৰে; আৰু দিব্য ঔষধিসিদ্ধ জলেৰেও (স্নাপন) কৰিব লাগে।

Verse 69

तीर्थोदकेन गाङ्गेन चन्दनेन च वारिणा क्षीरार्णवादिभिः कुम्भैः शिवकुम्भजलेन च

তীৰ্থজল, গঙ্গাজল, চন্দনমিশ্ৰিত জল; লগতে ক্ষীৰাৰ্ণৱ আদি কুম্ভৰ জল, আৰু শিৱকুম্ভৰ জল দ্বাৰাও (স্নাপন) কৰিব লাগে।

Verse 70

विरूक्षणं विलेपञ्च सुगन्धैश् चन्दनादिभिः सम्पूज्य ब्रह्मभिः पुष्पैर् वर्मणा रक्तचीवरैः

চন্দন আদি সুগন্ধ দ্ৰব্যেৰে বিরূক্ষণ আৰু লেপন সম্পন্ন কৰি, ব্ৰহ্ম-মন্ত্ৰসহ পবিত্ৰ পুষ্পে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব আৰু ৰক্ষাবৰ্মৰূপে ৰক্তচীৱৰ (লাল বস্ত্ৰ) অৰ্পণ কৰিব।

Verse 71

रक्तरूपेण नीराज्य रक्षातिलकपूर्वकं घृतौषधैर् जलदुग्धैश् च कुशाद्यैर् अर्घ्यसूचितैः

ৰক্তৰূপে নীৰাজন সম্পন্ন কৰি, ৰক্ষাতিলক পূৰ্বক, ঔষধিমিশ্ৰিত ঘৃত, জল আৰু দুধ আৰু অৰ্ঘ্যবিধিত সূচিত কুশাদি উপকৰণেৰে এই কৰ্ম সম্পাদন কৰিব।

Verse 72

द्रव्यैः स्तुत्यादिभिस्तुष्टमर्चयेत् पुरुषाणुना समाचम्य हृदा देवं ब्रूयादुत्थीयतां प्रभो

দ্ৰব্য অৰ্ঘ্য আৰু স্তুতি আদি দ্বাৰা দেৱক তুষ্ট কৰি অৰ্চনা কৰিব। তাৰ পিছত পুৰুষ-মন্ত্ৰে আচমন কৰি, হৃদয়ত দেৱক সম্বোধন কৰি ক’ব—“উত্থীয়তাঁ প্ৰভো।”

Verse 73

देवं ब्रह्मरथेनैव क्षिप्रं द्रव्याणि तन्नयेत् मण्डपे पश्चिमद्वारे शय्यायां विनिवेशयेत्

দেৱক ব্ৰহ্মৰথেৰে প্ৰয়োজনীয় দ্ৰব্যসহ শীঘ্ৰে লৈ যাব। আৰু মণ্ডপত পশ্চিম দুৱাৰত শয্যাত তেওঁক স্থাপন কৰিব।

Verse 74

शक्त्यादिशक्तिपर्यन्ते विन्यसेदासने शुभे बहुरूपेण इति ग , घ , ज च स्तुत्यादिभिस्तुत्यमर्घयेदिति ख , छ च पुरुषात्मनेति ख , ग , घ , छ च समाचर्येति ग तर्पयेदिति ख , छ च शक्त्यादिमूर्तिपर्यन्ते इति ख , घ , ज च पश्चिमे पिण्डिकान्तस्य न्यसेद्ब्रह्मशलान्तदा

শুভ আসনত ‘শক্তি’ৰ পৰা নিৰ্দিষ্ট ‘শক্তি-পর্যন্ত’লৈ ন্যাস স্থাপন কৰিব। ‘বহুরূপেণ…’ মন্ত্ৰে আৰু স্তুতি আদি দ্বাৰা স্তুত্য দেৱক অৰ্ঘ্য দিব। ‘পুৰুষাত্মনে…’ মন্ত্ৰে বিধিপূৰ্বক আচৰণ কৰি তৰ্পণ কৰিব। ‘শক্ত্যাদি-মূর্তি-পর্যন্তে…’ মন্ত্ৰে পশ্চিমে পিণ্ডিকাৰ অন্তলৈ, ব্ৰহ্মশালাৰ সীমালৈ ন্যাস স্থাপন কৰিব।

Verse 75

शस्त्रमस्त्र शतालब्धनिद्राकुम्भध्रुवासनं प्रकल्प्य शिवकोणे च दत्वार्घ्यं हृदयेन तु

শস্ত্ৰ‑অস্ত্ৰ, আসন, কুম্ভ আৰু অন্যান্য স্থিৰ উপকৰণ যথাস্থানে সজাই শিৱ‑কোণত প্ৰতিষ্ঠা কৰি; হৃদয়‑মন্ত্ৰ জপি অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব।

Verse 76

उत्थाप्योक्तासने लिङ्गं शिरसा पूर्वमस्तकं समारोप्य न्यसेत्तस्मिन् सृष्ट्या धर्मादिवन्दनं

লিঙ্গ উত্থাপন কৰি নিৰ্দিষ্ট আসনত স্থাপন কৰিব, তাৰ শিৰ পূৰ্বমুখী কৰি তাত বিধিপূৰ্বক প্ৰতিষ্ঠা কৰিব; তাৰ পিছত সৃষ্টিক্ৰম অনুসাৰে ধৰ্ম আদি তত্ত্বক বন্দনা কৰিব।

Verse 77

दद्याद्धूपञ्च सम्पूज्य तथा वासांसि वर्मणा गृहोपकृतिनैवेद्यं हृदा दद्यात् स्वशक्तितः

বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি ধূপ অৰ্পণ কৰিব; তদ্ৰূপ বস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম (ৰক্ষা‑উপকৰণ)ো অৰ্পণ কৰিব। ঘৰত প্ৰস্তুত নৈবেদ্য নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে হৃদয়পূৰ্বক অৰ্পণ কৰিব।

Verse 78

घृतक्षौद्रयुतं पात्रमभ्यङ्गाय पदान्तिके देशिकश् च स्थितस्तत्र षट्त्रिंशत्तत्त्वसञ्चयं

ঘিউ‑মধু মিশ্ৰিত পাত্ৰটি পাদৰ ওচৰত অভ্যঙ্গৰ বাবে স্থাপন কৰিব; আৰু দেশিক (আচাৰ্য) তাতে থিয় হৈ ষট্ত্ৰিংশৎ তত্ত্বসঞ্চয়ৰ উপদেশ দিব।

Verse 79

शक्त्यादिभूमिपर्यन्तं स्वतत्त्वाधिपसंयुतं विन्यस्य पुष्पमालाभिस्त्रिखण्डं परिकल्पयेत्

শক্তি আদি পৰা ভূমি পৰ্যন্ত, নিজ নিজ তত্ত্বৰ অধিপতিসহ ন্যাস সম্পন্ন কৰি; পুষ্পমালাৰে ত্ৰিখণ্ড (তিন বিভাগ) বিন্যাস কৰিব।

Verse 80

मायापदेशशक्त्यन्तन्तुर्याशाष्टांशवर्तुलं तत्रात्मतत्त्वविद्याख्यं शिवं सृष्टिक्रमण तु

মায়া নামে উপদেশিত শক্তিৰ অন্তত তুৰীয়াৰ ষোড়শাংশে গঠিত এটা ‘বৃত্ত’ থাকে; তাত আত্মতত্ত্ব-বিদ্যা নামে পৰিচিত শিৱক সৃষ্টিক্ৰম অনুসাৰে বুজিব লাগে।

Verse 81

एकशः प्रतिभागेषु ब्रह्मविष्णुहराधिपान् विन्यस्य मूर्तिमूर्तीशान् पूर्वादिक्रमतो यथा

পূৰ্বাদি ক্ৰম অনুসাৰে বিধিমতে বিভাগসমূহত একে একে ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু হৰ—এই অধিপতিসকলক, তেওঁলোকৰ মূৰ্তি আৰু মূৰ্তীশ্বৰসহ বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 82

क्ष्मावह्निर्यजमानार्कजलवायुनिशाकरान् ति षड्लिङ्गतनुसञ्चयमिति ज षड्विंशतत्त्वसञ्चयमिति घ त्रिशृङ्गमिति ग मायाशादशशक्त्यन्ततूर्या ग्राह्या प्रवर्तनमिति ज मायापदेशेति अर्धश्लोको घ पुस्तके नास्ति तत्रानुतत्त्वविध्याख्यमिति ज सृष्टिक्रमेण चेति ग आकाशमूर्तिरूपांस्तान् न्यसेत्तदधिनायकान्

সৃষ্টিক্ৰম অনুসাৰে পৃথিৱী, অগ্নি, যজমান, সূৰ্য, জল, বায়ু আৰু চন্দ্ৰ—ইহঁতক আকাশমূৰ্তিৰ ৰূপ বুলি ধৰি, তেওঁলোকৰ অধিনায়কসহ ন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 83

सर्वं पशुपतिं चोग्रं रुद्रं भवमखेश्वरं महादेवञ्च भीमञ्च मन्त्रास्तद्वाचका इमे

এই মন্ত্ৰসমূহ (শিৱৰ) ‘সৰ্ব’, ‘পশুপতি’, ‘উগ্ৰ’, ‘ৰুদ্ৰ’, ‘ভৱ’, ‘অখেশ্বৰ’, ‘মহাদেৱ’ আৰু ‘ভীম’—এই নামসমূহৰ বাচক।

Verse 84

लवशषचयसाश् च हकारश् च त्रिमात्रिकः प्रणवो हृदयार्णुर्वा मूलमन्त्रो ऽथवा क्वचित्

ল–ব, ষ, চ, য, সা—এই বৰ্গসমূহৰ অক্ষৰ আৰু ‘হ’ অক্ষৰ, লগতে ত্ৰিমাত্ৰিক প্ৰণৱ (ওঁ)—ইয়াক ‘হৃদয়-বীজ’ বুলি কোৱা হৈছে; কিছুমান প্ৰসঙ্গত ইয়াকেই মূলমন্ত্ৰ বুলিও গ্ৰহণ কৰা হয়।

Verse 85

पञ्चकुण्डात्मके यागे मूर्तीः पञ्चाथवा न्यसेत् पृथिवीजलतेजांसि वायुमाकाशमेव च

পঞ্চকুণ্ডাত্মক যাগত পাঁচ মূৰ্তি স্থাপন কৰিব—পৃথিৱী, জল, তেজ (অগ্নি), বায়ু আৰু আকাশ।

Verse 86

क्रमात्तदधिपान् पञ्च ब्रह्माणं धरणोधरं रुद्रमीशं सदाख्यञ्च सृष्टिन्यायेन मन्त्रवित्

সৃষ্টিক্ৰম জানি মন্ত্রবিদ্ ক্ৰমে পাঁচ অধিপতি উল্লেখ কৰে—ব্ৰহ্মা, ধৰণীধৰ, ৰুদ্ৰ, ঈশ আৰু ‘সদাখ্য’ নামে পৰিচিত।

Verse 87

मुमुक्षोर्वा निवृत्ताद्याः अजाताद्यास्तदीश्वराः त्रितत्त्वं वाथ सर्वत्र न्यसेद्व्याप्त्यात्मकारणं

মুমুক্ষুৰ বাবে নিবৃত্তি-আদি শক্তিসমূহ আৰু অজাতা-আদি শক্তিসমূহ তেওঁলোকৰ ঈশ্বৰসহ ন্যাস কৰিব; নতুবা সৰ্বত্ৰ ব্যাপ্ত আত্মাৰূপ কাৰণ বুলি বুজা ত্ৰিতত্ত্ব ন্যাস কৰিব।

Verse 88

शुद्धे चात्मनि विद्येशा अशुद्धे लोकनायकाः द्रष्टव्या मूर्तिपाश् चैव भोगिनी मन्त्रनायकाः

আত্মা শুদ্ধ হলে বিদ্যেশসকলক সেৱা/দৰ্শন কৰিব; অশুদ্ধ হলে লোকনায়কসকলক দৰ্শন কৰিব। তদ্ৰূপ মূর্তিপাশ, ভোগিনী আৰু মন্ত্রনায়কসকলকো যথাযথভাবে চিনিব।

Verse 89

पञ्चविंशत्तथैवाष्टपञ्चत्रीणि यथाक्रमं एषान्तत्त्वं तदीशानामिन्द्रादीनां ततो यथा

পঁচিশ, তদ্ৰূপ আঠ, পাঁচ আৰু তিন—যথাক্ৰমে। এতিয়া এইসকলৰ তত্ত্ব আৰু এইসকলৰ অধীশ্বৰ—ইন্দ্ৰ আদি—বিষয়ে পাছত ক্ৰমে বৰ্ণনা কৰা হয়।

Verse 90

ह , ज च शब्दतत्त्वाधिपतये इति ख , घ , छ च शूक्ष्ममूर्तये इति घ शिवाय नम इत्य् आदि ॐ हां पृथिवीमूर्तये नमः ॐ हां मूर्त्यधिपाय ब्रह्मणे नम इत्य् आदि ॐ हां शिवतत्त्वाधिपाय रुद्राय नम इत्य् आदि नाभिकन्दात्समुच्चार्य घण्टानादविसर्पणं ब्रह्मादिकारणत्यागाद् द्वादशान्तसमाश्रितं

‘হ’ আৰু ‘জ’ অক্ষৰ ‘শব্দ-তত্ত্বৰ অধিপতিলৈ’ এই মন্ত্রভাবসহ জপ কৰিব; আৰু ‘খ’, ‘ঘ’, ‘ছ’ অক্ষৰ ‘সূক্ষ্ম-মূর্তিলৈ’ এই ভাবসহ। তাৰ পাছত ‘ঘ—শিবায় নমঃ’ আদি। তদ্ৰূপ ‘ॐ হাং—পৃথিৱী-মূর্তিলৈ নমঃ’, ‘ॐ হাং—মূর্ত্যধিপতি ব্ৰহ্মালৈ নমঃ’ আদি; ‘ॐ হাং—শিব-তত্ত্বাধিপতি ৰুদ্ৰলৈ নমঃ’ আদি। নাভি-কন্দৰ পৰা উচ্চাৰণ কৰি ঘণ্টানাদৰ দৰে নাদ বিস্তাৰ কৰিব; ব্ৰহ্মা আদি কাৰণ-আশ্ৰয় ত্যাগ কৰি ‘দ্বাদশান্ত’ত স্থিত হ’ব।

Verse 91

मन्त्रञ्च मनसा भिन्नं प्राप्तानन्दरसोपमं द्वादशान्तात्समानीय निष्कलं व्यापकं शिवं

মন্ত্রক মনৰ পৰা পৃথক কৰি, তাক প্ৰাপ্ত আনন্দ-ৰস সদৃশ অৱস্থালৈ আনি, ‘দ্বাদশান্ত’ৰ পৰা অন্তৰত সমানি, নিষ্কল আৰু সৰ্বব্যাপী শিৱক ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 92

अष्टत्रिंशत्कलोपेतं सहस्रकिरणोज्ज्वलं सर्वशक्तिमयं साङ्गं ध्यात्वा लिङ्गे निवेशयेत्

আঠত্ৰিশ কলাৰে যুক্ত, সহস্ৰ কিৰণে উজ্জ্বল, সৰ্বশক্তিময় আৰু সাঙ্গ (অঙ্গ-উপাঙ্গসহ) সেই ৰূপ ধ্যান কৰি তাক লিঙ্গত প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে।

Verse 93

जीवन्यासो भवेदेवं लिङ्गे सर्वार्थसाधकः पिण्डिकादिषु तु न्यासः प्रोच्यते साम्प्रतं यथा

এইদৰে লিঙ্গত কৰা ‘জীৱ-ন্যাস’ সৰ্বাৰ্থসাধক হয়। এতিয়া পিণ্ডিকা আদি অংশত যি ন্যাস কৰা হয়, সেয়া যথাক্ৰমে কোৱা হৈছে।

Verse 94

पिण्डिकाञ्च कृतस्नानां विलिप्ताञ्चन्दनादिभिः सद्वस्त्रैश् च समाच्छाद्य रन्ध्रे च भगलक्षणे

পিণ্ডিকাক বিধিপূৰ্বক স্নান কৰাই, চন্দন আদি দ্ৰব্যে লেপন কৰি, শুদ্ধ বস্ত্ৰে আচ্ছাদিত কৰি, ‘ভগ-লক্ষণ’ চিহ্নিত ৰন্ধ্ৰ (মুখ)ত স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 95

पञ्चरत्नादिसंयुक्तां लिङ्गस्योत्तरतः स्थितां लिङ्गवत्कृतविन्यासां विधिवत्सम्प्रपूजयेत्

পঞ্চৰত্ন আদি বস্তুৰে সংযুক্ত, লিঙ্গৰ উত্তৰ দিশত স্থাপিত আৰু লিঙ্গৰ দৰে বিন্যাসিত সেই উপাঙ্গক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 96

कृतस्नानादिकान्तत्र लिङ्गमूले शिलां न्यसेत् कृतस्नानादिसंस्कारं शक्त्यन्तं वृषभं तथा

তাত স্নান আদি পূৰ্বকর্ম সম্পন্ন কৰি লিঙ্গৰ মূলে এটা শিলাপট্ট স্থাপন কৰিব লাগে। শক্তি (নিৰ্দিষ্ট সীমালৈ) আৰু বৃষভ (নন্দী)ৰো স্নানাদি সংস্কাৰ কৰিব লাগে।

Verse 97

च सहस्रैः साहमासाद्येति ज यवरत्नादिसंयुक्तामिति घ , ज च लिङ्गवत्कृतविन्यासमिति ख , छ च कृतस्नानादिकामिति तद्वल्लिङ्गमूले शिलामिति ख , घ , ङ च कृतस्नानादिकं तद्वल्लिङ्गमूले शिवामिति ज प्रणवपूर्वं हुं पूं ह्रीं मध्यादन्यतमेन च क्रियाशक्तियुतां पिण्डीं शिलामाधररूपिणीं

প্ৰণৱ ‘ওঁ’ পূৰ্বক, মধ্যত ‘হুঁ’, ‘পুঁ’ বা ‘হ্ৰীঁ’—এই বীজসমূহৰ যিকোনো এটা সংযোজন কৰি, ক্রিয়াশক্তিযুক্ত আৰু লিঙ্গৰ তলত শিলা-আধাৰৰূপিণী পিণ্ডীক আহ্বান কৰি বিধিপূৰ্বক প্ৰতিষ্ঠা কৰিব লাগে; লগতে লিঙ্গমূলে স্নানাদি শুদ্ধি-সংস্কাৰো কৰিব লাগে।

Verse 98

भस्मदर्भतिलैः कुर्यात् प्राकारत्रितयन्ततः रक्षायै लोकपालांश् च सायुधान्याजयेद्वहिः

তাৰ পাছত ৰক্ষাৰ বাবে ভস্ম, দৰ্ভ আৰু তিলৰে ত্ৰিবিধ প্ৰাকাৰ (পৰিবেষ্টনী) নিৰ্মাণ কৰিব লাগে; আৰু বাহিৰত অস্ত্ৰধাৰী লোকপালসকলক আহ্বান কৰিব লাগে।

Verse 99

ॐ हूं ह्रं क्रियाशक्तये नमः ॐ हूं ह्रां हः महागौरी रुद्रदयिते स्वाहेति च पिण्डिकायां ॐ हां आधारशक्तये नमः ॐ हां वृषभाय नमः धारिकां दीप्तिमत्युग्रा ज्योत्स्ना चैता बलोत्कटाः तथा धात्री विधात्री च न्यसेद्वा पञ्चनायिकाः

“ওঁ হুঁ হ্ৰঁ—ক্রিয়াশক্তয়ে নমঃ। ওঁ হুঁ হ্ৰাঁ হঃ—মহাগৌৰী, ৰুদ্ৰদয়িতে, স্বাহা”—এই মন্ত্র পিণ্ডিকাত ন্যাস কৰিব লাগে। “ওঁ হাঁ—আধাৰশক্তয়ে নমঃ। ওঁ হাঁ—বৃষভায় নমঃ।” তাৰ পাছত ধাৰিকা, দীপ্তিমতী, উগ্ৰা, জ্যোৎস্না, চৈতা—এই পঞ্চনায়িকাসকলৰ (আৰু বলোৎকটা, ধাত্রী, বিধাত্রীৰো) বিধানমতে ন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 100

वामा ज्येष्ठा क्रिया ज्ञाना बेधा तिस्रीथवा न्यसेत् क्रियाज्ञाना तथेच्छा च पूर्ववच्छान्तिमूर्तिषु

বামা, জ্যেষ্ঠা, ক্ৰিয়া আৰু জ্ঞান—এই শক্তিসমূহক ত্ৰিবিধ ভেদে ন্যাসত স্থাপন কৰিব; অথবা শান্তি-মূৰ্তিত পূৰ্বৱৎ ক্ৰিয়া, জ্ঞান আৰু ইচ্ছা বিন্যস্ত কৰিব।

Verse 101

तमो मोहा क्षमी निष्ठा मृत्युर्मायाभवज्वराः पञ्च चाथ महामोहा घोरा च त्रितयज्वरा

তমঃ, মোহা, ক্ষমী, নিষ্ঠা, মৃত্যু, আৰু মায়াভৱ-জ্বৰ—এই পাঁচটা নামিত জ্বৰ; লগতে মহামোহা, ঘোরা আৰু ত্ৰিতয়-জ্বৰো আছে।

Verse 102

च स्वाहेति ख , ग , ङ , छ च ॐ ह्रीं इति ख , ग , ङ , छ च क्रिया मेधेति ङ तथैवैच्छेति ङ तमा मोहा क्षमा निष्ठा मृत्युर्माय भया ज्वरेति ख उमा मोहा क्षमा नित्या मृत्युर्मायाभयाज्वरा इति ज तिस्रोथवा क्रियाज्ञाना तथा बाधाधिनायिका आत्मादित्रिषु तत्त्वेषु तीव्रमूर्तिषु विन्यसेत्

‘স্বাহা’ মন্ত্ৰ খ, গ, ঙ, ছ, চ অক্ষৰত ন্যাস কৰিব; আৰু ‘ॐ হ্রীং’ও খ, গ, ঙ, ছ, চত। ‘ক্ৰিয়া’ আৰু ‘মেধা’ ঙত, আৰু ‘ইচ্ছা’ও ঙত স্থাপন কৰিব। ‘তমা, মোহা, ক্ষমা, নিষ্ঠা, মৃত্যু, মায়া, ভয়া, জ্বৰা’—এই ক্ৰম খত; অথবা ‘উমা, মোহা, ক্ষমা, নিত্যা, মৃত্যু, মায়া, অভয়া, জ্বৰা’—এইটো জত। অথবা ক্ৰিয়া-জ্ঞানাদি ত্ৰয়, বাধাধিনায়িকাসহ, আত্মা-আদি তিন তত্ত্বত, তীব্ৰ-মূৰ্তিত বিন্যস্ত কৰিব।

Verse 103

अत्रापि पिण्डिका ब्रह्मशिलादिषु यथाविधि गौर्यादिसंवरैर् एव पूर्ववत् सर्वमाचरेत्

ইয়াতো ব্রহ্মশিলা আদি ঠাইত বিধিমতে পিণ্ডিকা (পিণ্ডাৰ্পণ) কৰিব; আৰু গৌৰী-আদি সংবৰ/নিয়মসহ পূৰ্বৱৎ সকলো আচৰণ কৰিব।

Verse 104

एवं विधाय विन्यासं गत्वा कुण्डान्तिकं ततः कुण्डमध्ये महेशानं मेखलासु महेश्वरं

এইদৰে বিন্যাস কৰি তাৰ পাছত কুণ্ডৰ ওচৰলৈ যাব; কুণ্ডৰ মাজত মহেশানক, আৰু মেখলা-বেষ্টনী ৰেখাসমূহত মহেশ্বৰক স্থাপন কৰিব।

Verse 105

क्रियाशक्तिं तथान्यासु नादमोष्ठे च विन्यसेत् घटं स्थण्डिलवह्नीशैः नाडीसन्धानकन्ततः

অন্য স্থানসমূহত ক্ৰিয়াশক্তিৰ ন্যাস কৰিব লাগে আৰু ওঁঠত নাদৰ বিন্যাস কৰিব লাগে। কণ্ঠৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নাড়ী-সন্ধানৰ দ্বাৰা স্থণ্ডিল, অগ্নি আৰু ঈশ (শিৱ) সহ ‘ঘট’ স্থাপন কৰিব লাগে।

Verse 106

पद्मतन्तुसमां शक्तिमुद्वातेन समुद्यतां विशन्ती सूर्यमार्गेण निःसरन्तीं समुद्गतां

পদ্মতন্তুৰ দৰে সূক্ষ্ম শক্তিক উদ্বাত (ঊৰ্ধ্বগামী বায়ু) দ্বাৰা ওপৰলৈ উঠা, সূৰ্য্যমাৰ্গে প্ৰৱেশ কৰা আৰু পুনৰ ঊৰ্ধ্বে উদ্গত হৈ বাহিৰলৈ নি:সৰণ কৰা—এইদৰে ধ্যান কৰিব লাগে।

Verse 107

पुनश् च शून्यमार्गेण विशतीं स्वस्य चिन्तयेत् एवं सर्वत्र सन्धेयं मूर्तिपैश् च परस्परं

পুনৰ শূন্যমাৰ্গ (শূন্য-নাড়ী)ৰে নিজৰ শক্তি/চৈতন্য প্ৰৱেশ কৰিছে—এনে ধ্যান কৰিব লাগে। এইদৰে সৰ্বত্ৰ সংধান কৰিব লাগে, যাতে মূৰ্তিসমূহ পৰস্পৰে সংযুক্ত হয়।

Verse 108

सम्पूज्य धारिकां शक्तिं कुण्डे सन्तर्प्य च क्रमात् तत्त्वतत्त्वेश्वरा मुर्तीर्मूर्तीर्शांश् च घृतादिभिः

ধাৰিকা শক্তিৰ সম্যক পূজা কৰি, তাৰ পাছত ক্ৰমে কুণ্ডত তৰ্পণ কৰিব লাগে। তাৰ পিছত তত্ত্বসমূহৰ অধীশ্বৰ-মূৰ্তি আৰু সেই মূৰ্তিসমূহৰ অংশসমূহলৈ ঘৃত আদি দ্ৰব্যেৰে আহুতি দিব লাগে।

Verse 109

सम्पूज्य तर्पयित्वा तु सन्निधौ संहिताणुभिः समुद्यतामिति ङ समुद्गमानिति ज सूर्यमार्गेणेति छ मूर्ति मूर्तीशांश्चेति ज घटस्थण्डिलेत्यादिः, घृतादिभिरत्यन्तः पाठो घ पुस्तके नास्ति संहितात्मभिरिति ख सहितात्मभिरिति छ संघटाणुभिरिति ज शतं सहस्रमर्धं वा पूर्णया सह होमयेत्

সম্যক পূজা আৰু তৰ্পণ কৰি, দেৱতাৰ সন্নিধিত সংহিতা-মন্ত্ৰাংশ (সংহিতাণু)ৰে হোম কৰিব লাগে। পূৰ্ণ বিধিসহ শত, সহস্ৰ অথবা তাৰ অর্ধসংখ্যক আহুতি দিব লাগে।

Verse 110

तत्त्वतत्त्वेश्वरा मूर्तिर्मूर्तीशांश् च करेणुकान् तथा सन्तर्प्य सान्निध्ये जुहुयुर्मूर्तिपा अपि

তত্ত্বসমূহৰ অধিষ্ঠাত্ৰী মূৰ্তি, মূৰ্তীশ্বৰসকল আৰু সহচৰী ‘কৰেṇুকা’ শক্তিসকলক বিধিপূৰ্বক সন্তৰ্পণ কৰি, সান্নিধ্য-ভাবত মূৰ্তিপালকসকলেও অগ্নিত আহুতি দিব।

Verse 111

ततो ब्रह्मभिरङ्गैश् च द्रव्यकालानुरोधतः सन्तर्प्य शक्तिं कुम्भाम्भःप्रोक्षिते कुशमूलतः

তাৰ পাছত ব্ৰহ্ম-মন্ত্ৰ আৰু অঙ্গ-ক্রিয়াসহ, দ্ৰব্য-কালৰ বিধি অনুসাৰে, শক্তিক বিধিপূৰ্বক সন্তৰ্পণ/সশক্ত কৰি; তাৰ পিছত কুম্ভজলে প্ৰোক্ষিত কুশাৰ মূলদেশত কৰ্ম স্থাপন কৰিব।

Verse 112

लिङ्गमूलं च संस्पृश्य जपेयुर्होमसङ्ख्यया सन्निधानं हृदा कुर्युर्वर्मणा चावगुण्ठनं

লিঙ্গৰ মূল স্পৰ্শ কৰি, হোম-সংখ্যাৰ সমান জপ কৰিব; হৃদয়ত সান্নিধ্য স্থাপন কৰি, বৰ্ম-মন্ত্ৰেৰে আবগুণ্ঠন (ৰক্ষাৱৰণ) সম্পন্ন কৰিব।

Verse 113

एवं संशोध्य ब्रह्मादि विष्ण्वन्तादि विशुद्धये विधाय पूर्ववत्सर्वं होमसङ्ख्याजपादिकम्

এইদৰে ব্ৰহ্মাদিৰ পৰা বিষ্ণুৱন্ত (আদি) পৰ্যন্ত শুদ্ধিৰ বাবে সংশোধন কৰি, সম্পূৰ্ণ বিশুদ্ধিৰ নিমিত্তে, পূৰ্বৱৎ সকলো সম্পন্ন কৰিব—হোম-সংখ্যা, জপ আদি।

Verse 114

कुशमध्याग्रयोगेन लिङ्गमध्याग्रकं स्पृशेत् यथा यथा च सन्धानं तदिदानीमिहोच्यते

কুশাৰ মধ্য আৰু অগ্ৰভাগৰ যোগে লিঙ্গৰ মধ্যাংশ আৰু ঊৰ্ধ্বাংশ স্পৰ্শ কৰিব। এতিয়া ‘সন্ধান’ (সংযোজন/স্থাপন) বিধি ইয়াত ক্ৰমে কোৱা হৈছে।

Verse 115

, छ च ॐ हां ॐ हां ॐ ॐ वां ॐ भूं हां वां क्ष्मामूर्तये नम इति ज घ पुस्तके भूं भूं वां इति विशेषः ॐ हां हां ॐ ॐ वां ॐ ॐ हूं हूं वाह्यमूर्तये नम इति ङ ओ हां वां आं ॐ आं षां ॐ भूं भूं वा वह्निमूर्तये नमः एवञ्च यजमानादिमूर्तिभिरभिसन्धेयं पञ्चमूर्त्यात्मकेप्येवं सन्धानं हृदयादिभिः

‘ছ’ আৰু ‘চ’ অক্ষৰৰ বাবে—“ওঁ হাং ওঁ হাং ওঁ ওঁ বাং ওঁ ভূঁ হাং বাং—ক্ষ্মা-মূর্তয়ে নমঃ” বুলি জপ কৰিব লাগে। ‘জ’ আৰু ‘ঘ’ প্ৰসংগত পাণ্ডুলিপি-পরম্পৰাত “ভূঁ ভূঁ বাং” এই বিশেষ পাঠ পোৱা যায়। তাৰ পিছত—“ওঁ হাং হাং ওঁ ওঁ বাং ওঁ ওঁ হুঁ হুঁ—বাহ্য-মূর্তয়ে নমঃ।” পুনৰ—“ওঁ হাং বাং আঁ ওঁ আঁ ষাঁ ওঁ ভূঁ ভূঁ বা—বহ্নি-মূর্তয়ে নমঃ।” এইদৰে যজমানাদি মূর্তিসকলৰ সৈতে মনতে সन्धान/ন্যাস কৰিব লাগে; অগ্নিক পঞ্চমূর্ত্যাত্মক বুলি ভাবিলেও হৃদয়াদি ন্যাস-স্থানত একেই সन्धान বিধেয়।

Verse 116

मूलेन स्वीयवीजैर् वा ज्ञेयन्तत्त्वत्रयात्मके शिलापिण्डो वृषेष्वेवं पूर्णाछिन्नं सुसंवरैः

মূল-মন্ত্ৰ বা নিজৰ বীজাক্ষৰৰ জৰিয়তে বুজিব লাগে যে (এই বিধান) তত্ত্বত্রয়াত্মক। এইদৰে বৃষৰূপৰ বাবে শিলাপিণ্ডটো সম্পূৰ্ণ, অখণ্ড আৰু সুদৃঢ় সংবৰ/বন্ধনে সুৰক্ষিত কৰি সাজিব লাগে।

Verse 117

भागाभागविशुद्ध्यर्थं होमं कुर्याच्छतादिकं न्यूनादिदोषमोषाय शिवेनाष्टाधिकं शतं

ভাগ-অভাগ (যথাযথ অংশদান আৰু অংশ নেদিয়া) সম্পৰ্কীয় দোষ শুদ্ধিৰ বাবে এশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি হোম কৰিব লাগে। ন্যূনতা আদি দোষ দূৰ কৰিবলৈ শিৱ-মন্ত্ৰে এশ আঠ আহুতি দিব লাগে।

Verse 118

हुत्वाथ यत् कृतं कर्म शिवश्रोत्रे निवेदयेत् एतत्समन्वितं कर्म त्वच्छक्तौ च मया प्रभो

আহুতি দিয়াৰ পাছত যি কৰ্ম সম্পন্ন হৈছে, সেয়া শিৱৰ শ্ৰৱণত নিবেদন/সমৰ্পণ কৰিব লাগে। হে প্ৰভু, এই কৰ্ম—এইদৰে সমন্বিত—আপোনাৰ শক্তিৰ দ্বাৰাই মোৰ দ্বাৰাও সম্পন্ন হৈছে।

Verse 119

ॐ नमः भगवते रुद्राय रुद्र नमोस्तु ते विधिपूर्णमपूर्णं वा स्वशक्त्यापूर्य गृह्यतां

ওঁ—ভগৱান ৰুদ্ৰলৈ নমঃ। হে ৰুদ্ৰ, তোমাক নমস্কাৰ। এই কৰ্ম বিধিপূৰ্ণ হওক বা অপূৰ্ণ, তোমাৰ স্বশক্তিৰে তাক পূৰ্ণ কৰি কৃপা কৰি গ্ৰহণ কৰা।

Verse 120

ॐ ह्रीं शाङ्करि पूरय स्वाहा इति पिण्डिकायां अथ लिङ्गे न्यसेज् ज्ञानी क्रियाख्यं पीठविग्रहे

“ওঁ হ্ৰীং শাঙ্কৰি পূৰয় স্বাহা” মন্ত্ৰ জপি জ্ঞানী সাধকে প্ৰথমে পিণ্ডিকা (আধাৰ) ত, তাৰ পিছত লিঙ্গত ন্যাস স্থাপন কৰিব; এইদৰে পীঠ-বিগ্ৰহত ‘ক্ৰিয়া’ তত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠা কৰিব।

Verse 121

आधाररूपिणीं शक्तिं न्यसेद् ब्रह्मशिलोपरि निबध्य सप्तरात्रं वा पञ्चरात्रं त्रिरात्रकं

আধাৰ-ৰূপিণী শক্তিক ব্রহ্মশিলা (পবিত্ৰ আধাৰশিলা) ওপৰত ন্যাস কৰিব; তাৰ পিছত বিধিপূৰ্বক বান্ধি সাত ৰাতি, বা পাঁচ ৰাতি, অথবা তিন ৰাতি পালন কৰিব।

Verse 122

शिवाग्रे तदिति ङ समर्पितमिति ख , घ , ज च रुद्राय रुद्रो रुद्र नमोस्तु ते इति ङ , ज च स्वशक्त्यापूज्येति ख , छ च ॐ ह्रूं इति घ पूजयेति ख , छ , ङ च निरुध्येति ख , ज , ङ च एकरात्रमथो वापि यद्वा सद्योधिवासनं विनाधिवासनं यागः कृतो ऽपि फलप्रदः

শিৱৰ আগত ‘তৎ’ বা ‘সমৰ্পিতম্’ বুলি ক’ব; অথবা ‘ৰুদ্ৰায়—ৰুদ্ৰো ৰুদ্ৰ নমোস্তু তে’ জপ কৰিব। কিছুমান পাঠত ‘স্বশক্ত্যা পূজ্য’ বা ‘ওঁ হ্ৰূঁ’, আৰু ‘পূজয়ে’/‘নিরুধ্য’ পাঠভেদ আছে। এক ৰাতি বা সেইদিনেই অধিবাসন কৰিলেও, অধিবাসন নকৰাকৈ কৰা যাগো ফলপ্ৰদ।

Verse 123

स्वमन्त्रैः प्रत्यहं देयमाहुतीनां शतं शतं शिवकुम्भादिपूजाञ्च दिग्बिलञ्च निवेदयेत्

নিজ নিজ মন্ত্ৰে প্ৰতিদিন এশ আৰু পুনৰ এশ আহুতি দিব; লগতে শিৱ-কুম্ভ আদি পাত্ৰৰ পূজাও কৰিব আৰু ‘দিগ্বিল’ নামৰ নিবেদন অৰ্পণ কৰিব।

Verse 124

गुर्वादिसहितो वासो रात्रौ नियमपूर्वकम् अधिवासः स वसतेवधेर्भावः समीरितः

গুৰু আদি সহ ৰাতি নিয়মপূৰ্বক বাস কৰাক ‘অধিবাস’ বোলা হয়; আৰু ই ‘বসতি-ৱধ’ (প্ৰস্তুতিমূলক বাস/ব্ৰত) সমাপ্তি পৰ্যন্ত অভিপ্ৰেত আচৰণ বুলি কোৱা হৈছে।