Adhyaya 95

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शिलान्यासकथनं नाम चतुर्णवतितमो ऽध्यायः अथ पञ्चनवतितमो ऽध्यायः प्रतिष्ठा सामग्रीविधानं ईश्वर उवाच वक्ष्ये लिङ्गप्रतिष्ठां च प्रासादे भुक्तिमुक्तिदां ताश् चरेत् सर्वदा मुक्तौ भुक्तौ देवदिने सति

এইদৰে আদিমহাপুৰাণ আগ্নেয়পুৰাণত ‘শিলান্যাসকথন’ নামৰ চতুৰ্ণবতিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া পঞ্চনবতিতম অধ্যায়—‘প্ৰতিষ্ঠা-সামগ্ৰীবিধান’ আৰম্ভ। ঈশ্বৰ ক’লে—মই প্ৰাসাদত লিঙ্গ-প্ৰতিষ্ঠাৰ বৰ্ণনা কৰিম; ই ভোগ আৰু মোক্ষ দুয়ো প্ৰদান কৰে। শুভ দেৱদিন উপস্থিত থাকিলে ভোগ-মুক্তি সিদ্ধিৰ বাবে এই বিধি সদায় আচৰণীয়।

Verse 2

विना चैत्रेण माघादौ प्रतिष्ठा मासपञ्चके रक्तातिरक्तदोषघ्न इति छ रक्तात्रिरक्तदोषघ्ने इति ख सन्तिष्ठास्मिन्नीशरूपिणीति घ शर्परूपिणीति ज तत्त्वे तत्त्वत्रयमिति घ सर्वदा मुक्तौ देवादेवे ग्रहे सतीति घ सर्वदा मुक्त्यै भुक्त्यै दैवदिने सतीति ङ गुरुशुक्रोदये कार्या प्रथमे करणेत्रये

চৈত্ৰ মাহ বাদ দি মাঘৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা পাঁচ মাহৰ ভিতৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা উচিত। ‘ৰক্ত/অতিৰক্ত’ নামৰ দোষ শমিত হ’লে তেতিয়াহে এই কৰ্ম কৰিব। ইয়াত দেৱতাক ঈশ-ৰূপিণী (বা পাঠান্তৰে শৰ্প-ৰূপিণী) ৰূপে স্থাপন কৰিব। তত্ত্বচিন্তনত তত্ত্বত্রয় ধ্যান কৰিব। মোক্ষৰ বাবে শুভ/দৈৱ গ্ৰহ উপস্থিত থাকাটো সদায় মঙ্গল; আৰু ভোগ-মুক্তি দুয়োটাৰ বাবে ‘দৈৱদিন’ও শুভ। বৃহস্পতি আৰু শুক্ৰৰ উদয়কালত, আৰু প্ৰথম তিন কৰণত এই বিধি সম্পাদনীয়।

Verse 3

शुक्लपक्षे विशेषेण कृष्णे वा पञ्चमन्दिनं चतुर्थीं नवमीं षष्ठीं वर्जयित्वा चतुर्दशीं

বিশেষকৈ শুক্লপক্ষত—আৰু কৃষ্ণপক্ষতো—পঞ্চমী তিথিত এই কৰ্ম কৰিব। চতুৰ্থী, নবমী, ষষ্ঠী আৰু চতুৰ্দশী তিথি বর্জন কৰিব।

Verse 4

शोभनास्तिथयः शषाः क्रूरवारविवर्जिताः शतभिषा धनिष्ठार्द्रा अनुरोधोत्तरत्रयं

শোভাবান তিথি ছয়টা; কিন্তু ক্ৰূৰ বাৰ বর্জিত। শুভ নক্ষত্ৰ—শতভিষা, ধনিষ্ঠা, আৰ্দ্ৰা, অনুৰাধা আৰু উত্তৰত্রয়।

Verse 5

रोहिणी श्रवणश्चेति स्थिरारम्भे महोदयाः लग्नञ्च कुम्भसिंहालितुलास्त्रीवृषधन्विनां

স্থিৰ আৰু দীঘলীয়া স্থায়িত্ব থকা কাৰ্য আৰম্ভণিত ৰোহিণী আৰু শ্ৰৱণ নক্ষত্ৰ অতি শুভ; লগতে কুম্ভ, সিংহ, তুলা, কন্যা, বৃষ আৰু ধনু লগ্নো শুভ বুলি গণ্য।

Verse 6

शस्तो जीवो नवर्क्षेषु सप्तस्थानेषु सर्वदा बुधः षडष्टदिक्सप्ततुर्येषु विनर्तुं शितः

নৱম ৰাশিত বৃহস্পতী শুভ আৰু সপ্তম স্থানত সি সদায় হিতকাৰী; বুধ ষষ্ঠ আৰু অষ্টম স্থানত শুভ; আৰু দীপ্ত শুক্ৰ দিশাসমূহত—অর্থাৎ সপ্তম আৰু চতুৰ্থত—শুভ বুলি বুজিব লাগে।

Verse 7

सप्तर्तुत्रिदशादिस्थः शशाङ्कोबलदः सदा रविर्दशत्रिषट्संस्थो राहुस्त्रिदशषड्गतः

চন্দ্ৰ সপ্তম স্থানত আৰু ত্ৰিংশাংশৰ আৰম্ভণিত অৱস্থিত হৈ সদায় বল প্ৰদান কৰে। সূৰ্য দশম, তৃতীয় আৰু ষষ্ঠ স্থানত থাকে; আৰু ৰাহু ত্ৰিংশাংশ আৰু ষষ্ঠত অৱস্থিত।

Verse 8

षट्त्रिस्थानगताः शस्ता मन्दाङ्गारार्ककेतवः शुभ्राः क्रूरश् च पापाश् च सर्व एकादशस्थिताः

শনি, মঙ্গল, সূৰ্য আৰু কেতু ষষ্ঠ আৰু তৃতীয় স্থানত থাকিলে শুভ বুলি মানা হয়; আৰু সকলো গ্ৰহ—শুভ, ক্ৰূৰ বা পাপ—একাদশ স্থান অনুসাৰে ফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 9

एषां दृष्टिर्मुनौ पूर्णा त्वार्धिकी ग्रहभूतयोः पादिकी रामदिक्स्थाने चतुरष्टौ पादवर्जिता

ইয়াৰ দৃষ্টি মুনি (অর্থাৎ সপ্তম) স্থানত পূৰ্ণ; গ্ৰহ আৰু ভূতৰ ক্ষেত্ৰত ই অর্ধদৃষ্টি। ৰাম-দিশত অৱস্থিত হলে পাদদৃষ্টি; আৰু চতুৰ্থ আৰু অষ্টমত এক পাদ বর্জিত (হ্ৰাসপ্ৰাপ্ত) হয়।

Verse 10

पादान्यूनचतुर्नाडी भोगः स्यान्मीनमेषयोः वृषकुम्भौ च भुञ्जाते चतस्रः पादवर्जिताः

মীন আৰু মেষ ৰাশিত ভোগ-মান চাৰি নাড়ীৰ পৰা এটা পাদ কম; বৃষ আৰু কুম্ভতো চাৰি নাড়ী, এটা পাদ বর্জিত।

Verse 11

मकरो मिथुनं पञ्च चापालिहरिकर्कटाः पादीनाः षट् तुलाकन्ये घटिकाः सार्धपञ्च च

মকৰ আৰু মিথুনত পাঁচ (একক); ধনু, মেষ, সিংহ আৰু কৰ্কটত ছয় পাদ; তুলা আৰু কন্যাত সাড়ে পাঁচ ঘটিকা বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 12

इक्सप्तषड् विनेति ख सप्तायत्रिदशादिस्थ इति ख छ च बुधः षडष्टदिगित्यादिः, बलदः सदा इत्य् अन्तः पाठो ग पुस्तके नास्ति एवं दृष्टिवले पूर्णादिति छ एवं दृष्टिवले पूर्णेति ख वस्वष्टौ इति ख, छ च केशरी वृषभः कुम्भः स्थिराः स्युः सिद्धिदायकाः चरा धनुस्तुलामेषा द्विःस्वभावास्तृतीयकाः

সিংহ, বৃষ আৰু কুম্ভ স্থিৰ ৰাশি, সিধ্দিদায়ক বুলি কোৱা হৈছে; ধনু, তুলা আৰু মেষ চৰ ৰাশি; তৃতীয় শ্ৰেণী দ্বিস্বভাব (দ্বৈত) ৰাশি।

Verse 13

शुभः शुभग्रहैर् दृष्टः शस्तो लग्नःशुभाश्रितः गुरुशुक्रबुधे युक्तो लग्नो दद्याद्बलायुधी

শুভ গ্ৰহৰ দৃষ্টিযুক্ত লগ্ন শুভ, আৰু শুভ ৰাশিত আশ্ৰিত লগ্ন প্ৰশস্ত। লগ্নত বৃহস্পতি, শুক্ৰ আৰু বুধ যুক্ত হ’লে ই বল আৰু আয়ুধ-শক্তি প্ৰদান কৰে।

Verse 14

राज्यं शौर्यं बलं पुत्रान् यशोधर्मादिकं बहु प्रथमः सप्तमस्तुर्यो दशमः केन्द्र उच्यते

ৰাজ্য, শৌৰ্য, বল, পুত্ৰ, যশ, ধৰ্ম আদি বহু ফল কেন্দ্ৰৰ দ্বাৰা সূচিত হয়; প্ৰথম, চতুৰ্থ, সপ্তম আৰু দশম ভাবক কেন্দ্ৰ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 15

गुरुशुक्रबुधास्तत्र सर्वसिद्धिप्रसादकाः त्र्येकादशचतुर्थस्था लग्नात् पापग्रहाः शुभाः

তাত বৃহস্পতি, শুক্ৰ আৰু বুধ সকলো সিদ্ধিৰ অনুগ্ৰহদাতা। লগ্নৰ পৰা তৃতীয়, একাদশ বা চতুৰ্থ স্থানত থাকিলে পাপগ্ৰহো শুভফলদায়ক হয়।

Verse 16

अतोप्यनीचकर्माथं योज्यास्तिथ्यादयो बुधैः धाम्नः पञ्चगुणां भूमिं त्यक्त्वा वा धानसम्मितां

ইয়াৰো অধিক, গৌণ কৰ্মৰ বাবে পণ্ডিতসকলে ‘স্থিতি’ আদি উপাঙ্গৰ বিন্যাস কৰিব লাগে; মূল ধামৰ পাঁচগুণ ভূমি এৰি, অথবা ‘ধান’ মানে মাপা ভূমি এৰি।

Verse 17

हस्ताद् द्वादशसोपानात् कुर्यान्मण्डमग्रतः चतुरस्रं चतुर्द्वारं स्नानार्थन्तु तदर्धतः

এটা হস্তৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দ্বাদশ সোপানৰ সন্মুখত মণ্ডপ/চত্বর নিৰ্মাণ কৰিব লাগে; ই চতুৰস্ৰ আৰু চতুৰ্দ্বাৰযুক্ত হ’ব। স্নানাৰ্থে ইয়াৰ অর্ধ প্ৰমাণ গ্ৰহণীয়।

Verse 18

एकास्यं चतुरास्यं वा रौद्र्यां प्राच्युत्तरेथवा हास्तिको दशहस्तो वै मण्डपोर्ककरो ऽथवा

ই একমুখ বা চতুৰ্মুখ ৰূপে গঢ়া যাব পাৰে; ৰৌদ্ৰ ৰূপত পূৰ্ব বা উত্তৰাভিমুখ। গজমুখ হ’ব পাৰে, অথবা দশহস্ত (দশভুজ); নাইবা মণ্ডপধাৰী, অথবা অর্ক (সূৰ্যতেজ) ধাৰণকাৰী।

Verse 19

द्विहस्तोत्तरया वृद्ध्या शेषं स्यान्मण्डपाष्टकं , घ , छ च त्यक्त्वा वा चापसम्मितामिति ख त्यक्त्वा वा रामसम्मितामिति छ हस्ताद्वा दशसोपानादिति ख हस्तान् वा दश सोपानादिति ख स्नानार्हं चेति ङ प्राच्युतरे तथेति ङ द्विहस्तोत्तरयावृत्त्या इति घ वेदी चतुष्करा मध्ये कोणस्तम्भेन संयुता

প্ৰতি বাৰ দুই হস্তকৈ বৃদ্ধি কৰিলে অৱশিষ্ট নিৰ্ধাৰিত মাপসমূহ ‘মণ্ডপাষ্টক’ (আঠ প্ৰকাৰ মণ্ডপ-প্ৰমাণ) হয়। বেদী চতুৰস্ৰ হ’ব আৰু তাৰ মধ্যভাগত কোণস্তম্ভ সংযুক্ত থাকিব।

Verse 20

वेदीपादान्तरं त्यक्त्वा कुण्डानि नव पञ्च वा एकं वा शिवकाष्ठायां प्राच्यां वा तद्गुरोः परं

বেদীৰ পাদদ্বয়ৰ মাজত যথোচিত ফাঁক ৰাখি, গুৰুৰ নিৰ্দেশ অনুসাৰে শুভ কাষ্ঠভূমিত অথবা পূব দিশত ন’টা, পাঁচটা বা এটা কুণ্ড স্থাপন কৰিব।

Verse 21

मुष्टिमात्रं शतार्धे स्याच्छते चारत्रिमात्रकं हस्तं सहस्रहोमे स्यान्नियुते तु द्विहास्तिकं

পঞ্চাশ আহুতিত দ্ৰব্য-প্ৰমাণ মুষ্টিমাত্ৰ; শত আহুতিত এক ৰাত্ৰি-প্ৰমাণ; সহস্ৰহোমত হস্ত-প্ৰমাণ; আৰু নিয়ুত (দশ হাজাৰ) হোমত দ্বিহস্ত-প্ৰমাণ হ’ব।

Verse 22

लक्षे चतुष्कारं कुण्डं कोटिहोमे ऽष्टहस्तकं भगाभमग्नौ खण्डेन्दु दक्षे त्र्यस्रञ्च नैरृते

লক্ষ আহুতিত কুণ্ড চতুষ্কোণ (বৰ্গ) হ’ব; কোটিহোমত তাৰ পৰিমাপ অষ্টহস্ত হ’ব। আগ্নেয়ত ভগাকাৰ, দক্ষিণত খণ্ডেন্দু-সদৃশ, আৰু নৈঋত্যত ত্ৰ্যস্ৰ (ত্ৰিভুজ) নিৰ্দিষ্ট।

Verse 23

षडस्रं वायवे पद्मं सौम्ये चाष्टास्रकं शिवे तिर्यक्पातशिवं खातमूर्ध्वं मेखलया सह

বায়ুৰ বাবে ষড়স্ৰ পদ্ম, সৌম্যৰ বাবে অষ্টাস্ৰ, আৰু শিৱৰ বাবে তিৰ্যক্-পাতযুক্ত আকাৰ অঙ্কন কৰিব। ই মধ্যভাগত খাত (খালি/খোদিত), ঊৰ্ধ্বমুখী শিৰসহ আৰু মেখলা (ঘেৰ) সহ ৰচনা কৰিব।

Verse 24

तद्वहिर्मेखलास्तिस्रो वेदवह्नियमाङ्गुलैः अङ्गुलैः षड्भिरेका वा कुण्डाकारास्तु मेखलाः

তাৰ বাহিৰত বেদী আৰু অগ্নিৰ নিৰ্ধাৰিত অঙ্গুল-প্ৰমাণ অনুসাৰে তিনিটা মেখলা থাকিব; অথবা ছয় অঙ্গুল-প্ৰমাণৰ এটা মেখলাও হ’ব পাৰে। মেখলাবোৰ কুণ্ডৰ আকাৰানুগ হ’ব।

Verse 25

तासामुपरि योनिः स्यान्मध्ये ऽश्वत्थदलाकृतिः उच्छ्रायेणाङ्गुलं तस्माद्विस्तारेणाङ्गुलाष्टकं

সেইবোৰৰ ওপৰত যোনি স্থাপন কৰিব লাগে; তাৰ মাজভাগত অশ্বত্থ পাতৰ দৰে আকৃতি থাকিব। উচ্চতা এক অঙ্গুল আৰু প্ৰস্থ আঠ অঙ্গুল হ’ব।

Verse 26

दैर्घ्यं कुण्डार्धमानेन कुण्डकण्ठसमो ऽधरः पूर्वाग्नियाम्यकुण्डानां योनिः स्यादुत्तरानना

ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য কুণ্ডৰ অর্ধমান অনুসাৰে মাপিব লাগে; তলৰ (পশ্চাৎ) অংশ কুণ্ডকণ্ঠৰ সমান হ’ব। পূৰ্ব, আগ্নেয় (অগ্নি) আৰু যাম্য (দক্ষিণ) কুণ্ডত যোনিৰ মুখ উত্তৰাভিমুখ হ’ব।

Verse 27

पूर्वानना तु शेषाणामैशान्ये ऽन्यतरा तयोः इति ङ द्विहस्तकमिति ख खद्गाभमग्नौ इति ख , ग , ङ , छ च पद्मे इति ख , घ च तिर्यक् पातसममूर्ध्वमिति ख , ग , घ च वेदवह्नियवाङ्गुलैर् इति घ तस्य विस्तरेणाङ्गुलाष्टकमिति घ कुण्डानां यश् चतुर्विंशो भागः सोङ्गुल इत्य् अतः

অৱশিষ্ট কুণ্ডসমূহত মুখ পূৰ্বাভিমুখ হ’ব; ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) দিশত দুটা বিকল্পৰ মাজৰ এটা (ঙ-পাঠ) গ্ৰহণ কৰা হয়। প্ৰমাণ দুহস্ত (খ-পাঠ)। খড়্গাকৃতি কুণ্ডৰ বিধান অগ্নিকর্মত (খ, গ, ঙ, ছ) আৰু পদ্মাকৃতি কুণ্ডত (খ, ঘ) কোৱা হৈছে। ওপৰলৈ উঠা উচ্চতা তিৰ্যক্ পতন/ঢালৰ সমান হ’ব (খ, গ, ঘ)। মাপ বেদ-, বহ্নি-, যৱ- আৰু অঙ্গুল এককেৰে নিৰ্ণয় কৰিব (ঘ); আৰু প্ৰস্থ বিশেষকৈ আঠ অঙ্গুল (ঘ)। সেয়ে কুণ্ডৰ চব্বিশ ভাগৰ এক ভাগক ‘অঙ্গুল’ বোলা হয়।

Verse 28

प्लक्षोदुम्वरकाश्वत्थवटजास्तोरणाः क्रमात् शान्तिभूतिबलारोग्यपूर्वाद्या नामतः क्रमात्

ক্ৰমে প্লক্ষ, উদুম্বৰ, কাশ্বত্থ (অশ্বত্থ) আৰু বট গছৰ পৰা নিৰ্মিত তোৰণসমূহ যথাক্ৰমে ‘শান্তি’, ‘ভূতি’, ‘বল’ আৰু ‘আৰোগ্য’ নামে পৰিচিত।

Verse 29

पञ्चषट्सप्तहस्तानि हस्तखातस्थितानि च तदर्धविस्तराणि स्युर्युतान्याम्रदलादिभिः

তোৰণ পাঁচ, ছয় বা সাত হস্ত দীঘল হ’ব আৰু এক হস্ত গভীৰ খাতত স্থাপন কৰিব লাগে। ইয়াৰ প্ৰস্থ তাৰ অর্ধেক হ’ব, আৰু আমপাতা আদি সৈতে যুক্ত/আবৃত থাকিব।

Verse 30

इन्द्रायुधोपमा रक्ता कृष्णा धूम्रा शशिप्रभा शुक्लाभा हेमवर्णा च पताका स्फाटिकोपमा

ধ্বজ ইন্দ্ৰধনুৰ সদৃশ, অথবা ৰক্তবৰ্ণ, কৃষ্ণ, ধূম্ৰবৰ্ণ, শশিপ্ৰভ, শ্বেতদীপ্ত, বা হেমবৰ্ণ হ’ব পাৰে; আৰু তাৰ পতাকাৰ অগ্ৰভাগ স্ফটিক সদৃশো দেখা যায়।

Verse 31

पूर्वादितोब्जजे रक्ता नीलानन्तस्य नैरृते पञ्चहस्तास्तदर्धाश् च ध्वजा दीर्घाश् च विस्तराः

পূৰ্ব দিশাৰ পৰা ধ্বজসমূহ ৰক্তবৰ্ণ হ’ব; নৈঋত্য (দক্ষিণ-পশ্চিম) দিশাত নীলবৰ্ণ হ’ব। সিহঁতৰ দৈৰ্ঘ্য পাঁচ হস্ত আৰু প্ৰস্থ তাৰ অর্ধেক; এইদৰে ধ্বজ দীঘল আৰু সমুচিত বিস্তাৰযুক্ত নিৰ্দিষ্ট।

Verse 32

हस्तप्रदेशिता दण्डा ध्वजानां पञ्चहस्तकाः वल्मीकाद्दन्तिदन्ताग्रात्तथा वृषभशृङ्गतः

দণ্ড (ধ্বজস্তম্ভ) হাতৰ বিস্তাৰেৰে মাপিব লাগে; ধ্বজৰ দণ্ড পাঁচ হস্ত দীঘল হ’ব। (মাপৰ) মানদণ্ড ল’ব লাগে বাল্মীক (উইপোকা-ঢিবি)ৰ পৰা, হাতীৰ দাঁতৰ অগ্ৰভাগৰ পৰা, আৰু তদ্ৰূপ ষাঁড়ৰ শিঙৰ পৰা।

Verse 33

पद्मषण्डाद्वराहाञ्च गोष्ठादपि चतुष्पथात् मृत्तिका द्वादश ग्राह्या वैकुण्ठेष्टौ पिनाकिनि

পদ্মবনৰ পৰা, বৰাহ-সম্পৰ্কিত স্থানৰ পৰা, গোশালাৰ পৰা, আৰু চতুষ্পথ (চাৰি পথৰ সংযোগ)ৰ পৰা—এই নিৰ্দিষ্ট পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ পৰা দ্বাদশ ভাগ শুদ্ধ মৃৎ সংগ্ৰহ কৰিব লাগে, হে বৈকুণ্ঠপ্ৰিয়, হে পিনাকধাৰী।

Verse 34

न्यग्रोधोदुम्वराश्वत्थचूतजम्वुत्वगुद्भवं कषायपञ्चकं ग्राह्यमार्तवञ्च फलाष्टकं

ন্যগ্ৰোধ (বট), উদুম্বৰ, অশ্বত্থ (অশ্বত্থ/পিপল), চূত (আম) আৰু জাম্বু—ইহঁতৰ বাকলজাত দ্ৰব্যৰ পৰা ‘কষায়-পঞ্চক’ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। লগতে ‘ফলাষ্টক’ আৰু ‘আর্তৱ’ নামে পৰিচিত দ্ৰব্যও গ্ৰহণীয়।

Verse 35

तीर्थाम्भांसि सुगन्धीनि तथा सर्वौषधीजलं शस्तं पुष्पफलं वक्ष्ये रत्नगोशृङ्गवारि च

তীৰ্থস্থানৰ পবিত্ৰ জল, সুগন্ধিযুক্ত জল আৰু সকলো ঔষধিৰে মিশ্ৰিত জল প্ৰশংসিত। মই আগলৈ পুষ্প-ফলৰ প্ৰয়োগ, লগতে ৰত্ন-সম্পৰ্কিত আৰু গোৰ শিঙেৰে গৃহীত জলো বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 36

स्नानायापाहरेत् पञ्च पञ्चगव्यामृतं तथा पिष्टनिर्मितवस्त्रादिद्रव्यं निर्मञ्जनाय च

স্নানৰ বাবে পঞ্চগব্য আৰু পঞ্চগব্যামৃত সংগ্ৰহ কৰিব লাগে। আৰু নিৰ্মঞ্জন (শুদ্ধি/মৰ্দন)ৰ বাবে পিষ্টেৰে নিৰ্মিত বস্ত্ৰ আদি দ্ৰব্যও সাজু কৰিব লাগে।

Verse 37

वल्मीकाद्धस्तिदन्ताग्रात्तयेति छ तीर्थतोयसुगन्धीनि इति ङ वर्गे गोशृङ्गवारि चेति छ स्नानायोपहरेदिति ख , छ , घ च पिष्टनिर्मितरुद्रादिद्रव्यं निर्मञ्जनायेति ग पिष्टनिर्मितवज्रादिकं निर्मथनायेति ज सहस्रशुषिरं कुम्भं मण्डलाय च रोचना शतमोषधिमूलानां विजया लक्ष्मणा बला

ৱল্মীকৰ মাটি আৰু হাতীৰ দাঁতৰ অগ্ৰভাগ সংগ্ৰহ কৰিব লাগে; তীৰ্থৰ সুগন্ধিযুক্ত জল আৰু গোৰ শিঙেৰে গৃহীত জল স্নানৰ বাবে আনিব লাগে। পিষ্টেৰে নিৰ্মিত ৰুদ্ৰাদি দ্ৰব্য নিৰ্মঞ্জনৰ বাবে, আৰু পিষ্টেৰে নিৰ্মিত বজ্ৰাদি নিৰ্মথনৰ বাবে। মণ্ডল আঁকিবলৈ সহস্ৰ-ছিদ্ৰযুক্ত কুম্ভ আৰু ৰোচনা; লগতে শত ঔষধিৰ মূল—বিজয়া, লক্ষ্মণা, বলা আদি—সাজু কৰিব লাগে।

Verse 38

गुडूच्यतिबला पाठा सहदेवा शतावरी ऋद्धिः सुवर्चसा वृद्धिः स्नाने प्रोक्ता पृथक् पृथक्

স্নানৰ বাবে গুডূচী, অতিবলা, পাঠা, সহদেৱা, শতাবৰী, ঋদ্ধি, সুবর্চসা আৰু বৃদ্ধি—এইবোৰৰ বিধান প্ৰত্যেকটো পৃথক পৃথকভাৱে কোৱা হৈছে।

Verse 39

रक्षायै तिलदर्भौघो भस्मस्नानन्तु केवलं यवगोधूमविल्वानां चूर्णानि च विचक्षणः

ৰক্ষাৰ বাবে তিল আৰু দৰ্ভ ঘাঁহৰ গুচ্ছ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে; আৰু কেৱল ভস্ম-স্নানও বিধেয়। বিচক্ষণ ব্যক্তিয়ে যৱ, গোধূম আৰু বিল্বৰ চূৰ্ণও প্ৰয়োগ কৰিব।

Verse 40

विलेपनं सकर्पूरं स्नानार्थं कुम्भगण्डकान् खट्वाञ्च तूलिकायुग्मं सोपधानं सवस्त्रकं

কপূৰ-মিশ্ৰিত সুগন্ধি লেপন দান কৰা উচিত; স্নানাৰ্থে জল-কলহ আৰু গণ্ডক (স্নান-গোলক/শোধক দ্ৰব্য) দিব লাগে; লগতে খাট, দুটা গদা, বালিশ আৰু বস্ত্ৰ/চাদৰসহ শয্যাও দিব লাগে।

Verse 41

कुर्याद्वित्तानुसारेण शयने लक्ष्यकल्पने घृतक्षौद्रयुतं पात्रं कुर्यात् स्वर्णशलाकिकां

নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে শয্যাদানৰ লক্ষ্য-कल्पনা আৰু নিৰ্দিষ্ট উপাঙ্গৰ ব্যৱস্থা কৰি, ঘি-মধুযুক্ত পাত্ৰ দান কৰিব লাগে আৰু এটা সৰু স্বৰ্ণ-শলাকা (দণ্ডিকা)ও প্ৰস্তুত কৰি দিব লাগে।

Verse 42

वर्धनीं शिवकुम्भञ्च लोकपालघटानपि एकं निद्राकृते कुम्भं शान्त्यर्थं कुण्डसङ्ख्यया

বৰ্ধনী-পাত্ৰ, শিৱ-কুম্ভ আৰু লোকপালৰ ঘটসমূহো স্থাপন কৰিব লাগে; নিদ্ৰা-কৃত্যৰ বাবে এটা কুম্ভ, আৰু শান্তিৰ বাবে কুণ্ডৰ সংখ্যাৰ সমান কুম্ভ বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 43

द्वारपालादिधर्मादिप्रशान्तादिघटानपि वस्तुलक्ष्मीगणेशानां कलशानपरानपि

দ্বাৰপালসকল, ধৰ্ম আদি আৰু প্ৰশান্ত আদি বাবে ঘটসমূহো স্থাপন কৰিব লাগে; তদ্ৰূপ বাস্তু, লক্ষ্মী আৰু গণেশৰ অন্যান্য কলসো বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 44

धान्यपुञ्जकृताधारान् सवस्त्रान् स्रग्विभूषितान् कुम्भमण्डकानिति ख कुम्भगड्डुकानिति घ कुम्भगुण्डुकानिति ङ कुम्भसण्डकानिति छ कुम्भखण्डकानिति ज प्रायेण लक्ष्यकल्पने इति ग शयने लक्ष्यकं परे इति ज कुण्डसन्मितमिति ज सर्वांश्चेति घ , ज च सहिरण्यान् समालब्धान् गन्धपानीयपूरितान्

ধান্যৰ ঢেঁৰাৰ পৰা কৰা আধাৰৰ ওপৰত কুম্ভসমূহ বিন্যাস কৰি, বস্ত্ৰে আৱৃত আৰু মালাৰে ভূষিত কৰিব লাগে। পাঠভেদ অনুসাৰে ইহঁত কুম্ভ-মণ্ডক, কুম্ভ-গড্ডুক, কুম্ভ-গুণ্ডুক, কুম্ভ-সণ্ডক বা কুম্ভ-খণ্ডক নামে পৰিচিত। সাধাৰণতে লক্ষ্য-कल्पনাত ইহঁত ‘লক্ষ্য’ ৰূপে স্থাপিত হয়; কিছুমতে শয়ন-সম্পৰ্কীয় লক্ষ্য; কিছুমান পাঠত কুণ্ড-পরিমিত বুলিও কোৱা হৈছে। সকলো কুম্ভ সোণসহ, সংস্কাৰাৰ্থে স্পৰ্শিত, আৰু সুগন্ধিত পানীয় জলে পূৰ্ণ কৰি ৰাখিব লাগে।

Verse 45

पूर्णपात्रफलाधारान् पल्लवाद्यान् सलक्षणान् वस्त्रैर् आच्छादयेत् कुम्भानाहरेद्गौरसर्षपान्

যথালক্ষণযুক্ত, পূৰ্ণ পাত্ৰ আৰু ফলাধাৰসহ পল্লৱ আদি দিয়ে সজ্জিত কুম্ভসমূহ বস্ত্ৰেৰে আচ্ছাদিত কৰিব; তাৰ পিছত গৌৰ (শ্বেত/পীত) সৰিষা আনিব।

Verse 46

विकिरार्थन्तथा लाजान् ज्ञानखड्गञ्च पूर्ववत् सापिधानां चरुस्थालीं दर्वीं च ताम्रनिर्मितां

বিক্ষেপণৰ বাবে লাজ (ভাজা চাউল) ল’ব; পূৰ্ববৎ ‘জ্ঞানখড়্গ’ও; আৰু ঢাকনাসহ চৰু-স্থালী আৰু দৰ্বী—দুয়োটা তাম্ৰনির্মিত—আনিব।

Verse 47

घृतक्षौद्रान्वितं पात्रं पादाभ्यङ्गकृते तथा विष्टरांस्त्रिशतादर्भदलैर् बाहुप्रमाणकान्

পাদাভ্যঙ্গৰ বাবে ঘৃত আৰু মধুযুক্ত পাত্ৰ দিব; আৰু বাহু-প্ৰমাণৰ তিনিশ দৰ্ভপাতৰ বিষ্টৰ (আসন) প্ৰস্তুত কৰিব।

Verse 48

चतुरश् चतुरस्तद्वत् पालाशान् परिधीनपि तिलपात्रं हविःपात्रमर्धपात्रं पवित्रकं

সেইদৰে চাৰিটা আৰু পুনৰ চাৰিটা বস্তু সংগ্ৰহ কৰিব; পালাশ-কাঠৰ পৰিধি দণ্ডো; তিল-পাত্ৰ, হৱিঃ-পাত্ৰ, অৰ্ধ-পাত্ৰ আৰু পবিত্ৰকো দিব।

Verse 49

फलविंशाष्टमानानि घटो धूपप्रदानकं श्रुक्श्रुवौ पिटकं पीठं व्यजनं शुष्कमिन्धनं

আঠাইটা ফল; এটা ঘট (জলপাত্ৰ); ধূপ-প্ৰদানক; শ্ৰুক-শ্ৰুৱা; পিটক (ঝুৰি); পীঠ (আসন/পীঠিকা); ব্যজন (পাখা); আৰু শুষ্ক ইন্ধন (শুকান কাঠ) সংগ্ৰহ কৰিব।

Verse 50

पुष्पं पत्रं गुग्ग्लञ्च घृतैर् दौपांश् च धूपकं अक्षतानि त्रिसूत्रीञ्च गव्यमाज्यं यवांस्तिलान्

পুষ্প, পত্র, গুগ্গুলু, ঘৃত-দীপ, ধূপ, অক্ষত, ত্ৰিসূত্ৰী (যজ্ঞোপৱীত), গোৱৰ ঘিউ, যৱ আৰু তিল—এইবোৰ বিধিসন্মত পূজা-কৰ্মৰ দ্ৰব্য।

Verse 51

कुशाः शान्त्यै त्रिमधुरं समिधो दशपर्विकाः बाहुमात्रश्रुवं हस्तम् अर्कादिग्रहशान्तये

শান্তিকৰ্মত কুশা, ত্ৰিমধুৰ (মধুৰ হবি) আৰু দহ পৰ্বযুক্ত সমিধ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। সূৰ্যাদি গ্ৰহশান্তিৰ বাবে বাহুমাত্ৰ শ্ৰুৱ আৰু হস্ত-প্ৰমাণ অৰ্পণ বিধিত।

Verse 52

समिधो ऽर्कपलाशोत्थाः खादिरामार्गपिप्पलाः उदुम्वरशमीदूर्वाकुशोत्थाः शतमष्ट च

সমিধা অর্ক আৰু পলাশৰ পৰা, খাদিৰ, আপামাৰ্গ আৰু পিপ্পলৰ পৰা, আৰু উদুম্বৰ, শমী, দূৰ্বা আৰু কুশৰ পৰা লোৱা উচিত; সংখ্যা একশ আঠ।

Verse 53

तदभावे यवतिला गृहोपकरणं तथा स्थालीदर्वीपिधानादि देवादिभ्यो ऽंशुकद्वयं

যদি সেই (নিৰ্দিষ্ট দান) নাথাকে, তেন্তে যৱ আৰু তিল, লগতে স্থালী, দৰৱী, পিধান আদি গৃহোপকৰণ দান কৰিব লাগে; আৰু দেৱতাদি প্ৰাপকৰ বাবে বস্ত্ৰ-যুগল অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 54

मुद्रामुकुटवासांसि हारकुण्डलकङ्कणान् ज च कुर्वीत ताम्रनिर्मितामिति ख दलैर् बाहुमात्रप्रमाणत इति ग घण्टाधूपप्रदानकमिति घ , छ च बाहुमात्रां स्रुचं हस्तानामिति छ खादिरापाङ्गपिप्पला इति ख , छ , च खादिरापामार्कपिप्पला इति घ कुर्यादाचार्यपूजार्थं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

আচাৰ্যপূজাৰ বাবে মুদ্ৰা, মুকুট, বস্ত্ৰ আৰু হাৰ, কুণ্ডল, কঙ্কণ আদি অলংকাৰ তাম্ৰেৰে বাহুমাত্ৰ প্ৰমাণ অনুসাৰে প্ৰস্তুত কৰিব লাগে; লগতে ঘণ্টা আৰু ধূপো প্ৰদান কৰিব লাগে। হাতৰ বাবে বাহুমাত্ৰ স্ৰুচ নিৰ্মাণ কৰি, খাদিৰ-পাঙ্গ-পিপ্পলা অথবা খাদিৰ-আপামাৰ্গ-পিপ্পলা আদি কাঠ শাস্ত্ৰোক্ত ভেদ অনুসাৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। এই পূজাত ধনৰ বিষয়ে ছল বা কৃপণতা বর্জনীয়।

Verse 55

तत्पादपादहीना च मूर्तिभृदस्त्रजापिनां पूजा स्याज्जापिभिस्तुल्या विप्रदैवज्ञशिल्पिनां

মূৰ্তিৰ পদযুগল অপূৰ্ণ হলেও, মূৰ্তি বহন কৰি অস্ত্ৰমন্ত্ৰ জপ কৰা লোকসকলৰ পূজা ব্ৰাহ্মণ, দৈৱজ্ঞ আৰু শিল্পীৰ জপৰ সমতুল্য বুলি গণ্য হয়।

Verse 56

वज्रार्कशान्तौ नीलातिनीलमुक्ताफलानि च पुष्पपद्मादिरागञ्च वैदूर्यं रत्नमष्टमं

বজ্ৰ (হীৰা), সূৰ্যকান্ত আৰু শান্ত-ৰত্ন; নীলমণি আৰু অতিনীল; মুক্তা; পুষ্পৰাগ, পদ্মৰাগ আদি ৰক্ত ৰত্ন; আৰু বৈদূৰ্য (কেট্‌ছ-আই)—এইবোৰ অষ্টবিধ ৰত্নসমূহ।

Verse 57

उषीरमाधवक्रान्तारक्तचन्दनकागुरुं श्रीखण्डं सारिकङ्कुष्ठं शङ्क्षिनी ह्योषधीगुणः

ঔষধি দ্ৰব্য (আৰু সিহঁতৰ গুণ) হিচাপে উশীৰ (খাস), মাধৱক্ৰান্তা, ৰক্তচন্দন, অগৰু, শ্ৰীখণ্ড (চন্দন), সাৰিকা, কুষ্ঠ আৰু শঙ্খ্ষিণী—এইবোৰ নিশ্চয় ঔষধি-দ্ৰব্য।

Verse 58

हेमताम्रमयं रक्तं राजतञ्च सकांस्यकं शीसकञ्चेति लोहानि हरितालं मनःशिला

সোণ, তাম্ৰ, ৰক্ততাম্ৰ, ৰূপা, কাঁসা আৰু সীসা—এইবোৰ ধাতু; লগতে হৰিতাল আৰু মনঃশিলাও (উল্লেখিত)।

Verse 59

गैरिकं हेममाक्षीकं पारदो वह्निगैरिकं गन्धकाभ्रकमित्यष्टौ धातवो ब्रीहयस् तथा

গৈৰিক (লাল গেৰু), হেম (সোণ), মাক্ষীক (পাইৰাইট), পাৰদ, বহ্নিগৈৰিক (দগ্ধ গেৰু), গন্ধক আৰু অভ্ৰক—এই আটটা ধাতু/খনিজ দ্ৰব্য বুলি কোৱা হয়; তদ্ৰূপ ধান্যবৰ্গত ব্ৰীহি আদি।

Verse 60

गोधूमान् सतिलान्माषान्मुद्गानप्याहरेद्यवान् नीवारान् श्यामकानेवं ब्रीहयो ऽप्यष्ट कीर्तिताः

গম, তিল-মিশ্ৰিত শস্য, মাষ (উৰদ), মুদ্গ (মুগ), যৱ, নীবার (বনৰ ধান) আৰু শ্যামক কঙ্গনীও সংগ্ৰহ কৰিব লাগে; এইদৰে ধান্য/চাউলৰ আঠ প্ৰকাৰো কীৰ্তিত হৈছে।