Adhyaya 86

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये निर्वाणदीक्षायां प्रतिष्ठाकलाशोधनं नाम पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः अथ षडशीतितमो ऽध्यायः विद्याविशोधनविधानं ईश्वर उवाच सन्धानमथ विद्यायाः प्राचीनकलया सह कुर्वीत पूर्ववत् कृत्वा तत्त्वं वर्णय तद्यथा

এইদৰে আদিমহাপুৰাণ অগ্নিপুৰাণত নিৰ্বাণ-দীক্ষাৰ অন্তৰ্গত ‘প্ৰতিষ্ঠা-কলশোধন’ নামৰ পঁচাশি অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া আৰম্ভ হৈছে ছিয়াশি অধ্যায়—‘বিদ্যা-বিশোধন-বিধান’। ঈশ্বৰে ক’লে—এতিয়া প্ৰাচীন কলাৰ সৈতে বিদ্যাৰ সन्धान পূৰ্ববৎ কৰিবা; কৰি তাৰ তত্ত্ব যথাবিধি বৰ্ণনা কৰা, অৰ্থাৎ এইদৰে।

Verse 2

ॐ हों क्षीमिति सन्धानं राग्श् च शुद्धविद्या च नियतिः कलया सह कालो मया तथाविद्या तत्त्वानामिति सप्तकं

‘ওঁ হোঁ ক্ষীম’—ই সन्धान-সঞ্জ্ঞা। লগতে ৰাগ আৰু শুদ্ধবিদ্যা; কলাসহ নিয়তি; কাল; মায়া; আৰু অবিদ্যা—এইদৰে তত্ত্বসমূহৰ সপ্তক কোৱা হৈছে।

Verse 3

रलवाः शषसाः वर्णाः षड् विद्यायां प्रकीर्तिताः पदानि प्रणवादीनि एकविंशतिसङ्ख्यया

ষড়বিদ্যা-পদ্ধতিত ৰ-ল-ৱ আদি বৰ্ণ আৰু শ-ষ-স গোটৰ বৰ্ণসমূহ ঘোষণা কৰা হৈছে; আৰু প্ৰণৱ (ওঁ) আদি পবিত্ৰ পদ একুশ সংখ্যাত নিৰ্দিষ্ট।

Verse 4

पूर्ववत् धृत्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः इं शिवाय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वचोगुह्याय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सद्योजाताय मूर्तये इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ निधाय सर्वाधिपतय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ रुद्राणां भुवनानाञ्च स्वरूपमथ कश्यपे प्रथमो वामदेवः स्यात्ततः सर्वभवोद्भवः

‘পূৰ্বৱৎ ধৃত্বা’—চিহ্নিত পাণ্ডুলিপিত এই পাঠ; ‘ইং শিৱায়’, ‘বচোগুহ্যায়’, ‘সদ্যোজাতায় মূর্তয়ে’ আৰু ‘অথ নিধায় সৰ্বাধিপতয়ে’—এইবোৰো তাতেই পাঠ। হে কশ্যপ, এতিয়া ৰুদ্ৰসকল আৰু ভুৱনসমূহৰ স্বৰূপ কওঁ—প্ৰথমে বামদেৱ; তেঁওৰ পৰাই সৰ্বভাৱৰ উদ্ভৱ হয়।

Verse 5

वज्रदेहः प्रभुर्धाता क्रविक्रमसुप्रभाः वटुः प्रशान्तनामा च परमाक्षरसञ्ज्ञकः

তেওঁ বজ্ৰসম দেহধাৰী, প্ৰভু আৰু ধাতা; যাৰ বিক্ৰম প্ৰচণ্ড আৰু প্ৰভা অতি দীপ্ত; তেওঁ দিৱ্য বটু; ‘প্ৰশান্ত’ নামে খ্যাত; আৰু ‘পৰমাক্ষৰ’ নামৰ পৰম অবিনাশী অক্ষৰ-সঞ্জ্ঞাৰোও অভিহিত।

Verse 6

शिवश् च सशिवो बभ्रुरक्षयः शम्भुरेव च अदृष्टरूपनामानौ तथान्यो रूपवर्धनः

আৰু তেওঁ ‘শিৱ’, ‘সশিৱ’, ‘বভ্ৰু’, ‘অক্ষয়’ আৰু ‘শম্ভু’ও; ‘অদৃষ্টৰূপনামা’—যাৰ ৰূপ আৰু নাম অপ্রকাশিত—এই নামেও পৰিচিত; আৰু আন এটা নাম ‘ৰূপবৰ্ধন’—ৰূপ/তেজ বৃদ্ধি কৰোঁতা।

Verse 7

मनोन्मनो महावीर्यश्चित्राङ्गस्तदनन्तरं कल्याण इति विज्ञेयाः पञ्चविंशतिसङ्ख्यया

‘মনোনমন’, ‘মহাবীৰ্য’, ‘চিত্ৰাঙ্গ’ আৰু তাৰ পাছত ‘কল্যাণ’—এই নামসমূহ জানিবলগীয়া; এইদৰে পঁচিশ সংখ্যাৰ পূৰ্ণতা হয়।

Verse 8

मन्त्रो घोरामरौ वीजे नाड्यौ द्वे तत्र ते यथा पूषा च हस्तिजिह्वा च व्याननागौ प्रभञ्जनौ

সেই (ব্যৱস্থা)ত মন্ত্রৰ দুটা বীজ ‘ঘোৰ’ আৰু ‘অমৰ’; আৰু তাত দুটা নাড়ী—‘পূষা’ আৰু ‘হস্তিজিহ্বা’; তদ্ৰূপ (বায়ু) ‘ব্যান’, ‘নাগ’ আৰু ‘প্ৰভঞ্জন’।

Verse 9

विषयो रूपमेवैकमिन्द्रिये पादचक्षुषी शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च त्रय एते गुणाः स्मृताः

পাদ আৰু চকু—এই দুটা ইন্দ্ৰিয়ৰ বিষয় কেৱল ৰূপ। শব্দ, স্পৰ্শ আৰু ৰূপ—এই তিনিটা গুণ (ইন্দ্ৰিয়গ্ৰাহ্য) বুলি স্মৃত।

Verse 10

अवस्थात्र षुप्तिश् च रुद्रो देवस्तु कारणं विद्यामध्यगतं सर्वं भावयेद्भवनादिकं

সুপ্তি নামৰ অৱস্থাতো দেব ৰুদ্ৰেই কাৰণতত্ত্ব। বিদ্যাৰ মাজত অৱস্থিত সকলোকে দেহাদি পৰা আৰম্ভ হোৱা প্ৰকাশিত জগত্‌ৰূপে ভাবনা কৰিব লাগে।

Verse 11

ताडनं छेदनं तत्र प्रवेशञ्चापि योजनं आकृष्य ग्रहणं कुर्याद्विद्यया हृत्प्रदेशतः

তাত বিদ্যাৰ দ্বাৰা তাড়ন আৰু ছেদন কৰিব; লগতে প্ৰৱেশ আৰু যোজন (স্থাপন)ো কৰিব। তাৰ পাছত হৃদয়-প্ৰদেশৰ পৰা (লক্ষ্যক) আকর্ষণ কৰি গ্ৰহণ কৰিব।

Verse 12

आत्मन्यारोप्य सङ्गृह्य कलां कुण्डे निवेशयेत् रुद्रं कारणमावाह्य विज्ञाप्य च शिशुं प्रति

প্ৰথমে তাক নিজৰ ওপৰত আৰোপ কৰি, কলা সংগ্ৰহ কৰি কুণ্ডত নিৱেশ কৰিব। তাৰ পাছত ৰুদ্ৰক কাৰণতত্ত্বৰূপে আৱাহন কৰি, শিশুৰ প্ৰতি বিধিমতে বিজ্ঞাপন/উপদেশ দিব।

Verse 13

पित्रोरावहनं कृत्वा हृदये ताडयेच्छिशुं प्रविश्य पूर्वमन्त्रेण तदात्मनि नियोजयेत्

পিতৃ-মাতৃ—দুয়োৰে আৱাহন কৰি, শিশুৰ হৃদয়-প্ৰদেশত তাড়ন কৰিব। তাৰ পাছত পূৰ্ব-মন্ত্ৰে প্ৰৱিষ্ট হৈ, সেই (আহূত তত্ত্ব) শিশুৰ আত্মাত নিয়োজিত/প্ৰতিষ্ঠিত কৰিব।

Verse 14

आकृष्यादाय पूर्वोक्तविधिनाअत्मनि योजयेत् वामया योजयेत् योनौ गृहीत्वा द्वादशान्ततः

তাক আকর্ষণ কৰি গ্ৰহণ কৰি, পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে আত্মাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰিব। বাম নাড়ী/হস্তে দ্বাদশান্তৰ পৰা প্ৰবাহ ধৰি যোনিস্থানত নিয়োগ কৰিব।

Verse 15

बुद्ध इति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः आवाहनं कुर्यादिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुर्वीत देहसम्पत्तिं जन्माधिकारमेव च भोगं लयन्तथा श्रोतःशुद्धितत्त्वविशोधनं

কিছুমান পাণ্ডুলিপিত ‘বুদ্ধ’ পাঠ, আৰু কিছুমানত ‘আবাহন কৰিব লাগে’ পাঠ দেখা যায়। এই ক্ৰিয়াত দেহসম্পত্তি, জন্মাধিকাৰৰ স্থাপন, ভোগ আৰু লয়, লগতে শ্ৰোতঃশুদ্ধি আৰু তত্ত্ববিশোধন কৰিব।

Verse 16

निःशेषमलकर्मादिपाशबन्धनिवृत्तये निष्कृत्यैव विधानेन यजेत शतमाहुतीः

মলিন কৰ্ম আদি পাশৰূপ বন্ধনৰ সম্পূৰ্ণ নিবৃত্তিৰ বাবে, নিৰ্দিষ্ট বিধান অনুসাৰে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰি অগ্নিত শত আহুতি দিব।

Verse 17

अस्त्रेण पाशशैथिल्यं मलशक्तिं तिरोहितां छेदनं मर्दनं तेषां वर्तुलीकरणं तथा

অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰে পাশ শিথিল হয়; মলশক্তি নিষ্প্ৰভ আৰু তিৰোহিত কৰা হয়; লগতে সিহঁতৰ ছেদন, মর্দন আৰু বৃত্তাকাৰ ঘূৰ্ণনো সাধিত হয়।

Verse 18

दाहं तदक्षराभावं प्रायश्चित्तमथोदितं रुद्राण्यावाहनं पूजा रूपगन्धसमर्पणं

তাৰ পিছত প্ৰায়শ্চিত্ত বিধান কৰা হৈছে—অক্ষৰাভাব (অক্ষৰলোপ/অপূৰ্ণতা)ৰ বাবে দাহ (হোম) কৰিব; তাৰপিছত ৰুদ্ৰাণীৰ আবাহন, পূজা, আৰু ৰূপ-গন্ধ সমৰ্পণ কৰিব।

Verse 19

ॐ ह्रीं रूपगन्धौ शुल्कं रुद्र गृहाण स्वाहा संश्राव्य शाम्भवीमाज्ञां रुद्रं विसृज्य कारणं विधायात्मनि चैतन्यं पाशसूत्रे निवेशयेत्

“ওঁ হ্ৰীং—ৰূপ আৰু গন্ধক দক্ষিণা ৰূপে অৰ্পণ; হে ৰুদ্ৰ, গ্ৰহণ কৰক; স্বাহা।” এইদৰে শাম্ভৱীৰ আজ্ঞা ঘোষণা কৰি ৰুদ্ৰক বিসৰ্জন দিব, নিজৰ ভিতৰত কাৰণ-তত্ত্ব স্থাপন কৰিব আৰু পাছসূত্ৰত (অনুষ্ঠান-ৰজ্জুত) চৈতন্যৰ ন্যাস কৰিব।

Verse 20

विन्दुं शिरसि विन्यस्य विसृजेत् पितरौ ततः दद्यात् पूर्णां विधानेन समस्तविधिपूरणीं

(অনুষ্ঠান) বিন্দুক শিৰত ন্যাস কৰি, তাৰ পিছত দুজন পিতৃক (পিতৃদেৱতাক) বিসৰ্জন দিব। তাৰ পাছত বিধান অনুসাৰে সকলো বিধি সম্পূৰ্ণ কৰা ‘পূৰ্ণা’ আহুতি অৰ্পণ কৰিব।

Verse 21

पूर्वोक्तविधिना कार्यं विद्यायां ताडनादिकं स्ववीजन्तु विशेषः स्यादिति विद्या विशोधिता

পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে বিদ্যা (মন্ত্ৰ)-ত তাড়ন আদি কৰ্ম কৰিব লাগে; কিন্তু বিশেষত্ব এই যে, ই নিজস্ব বীজাক্ষৰৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি কৰা হয়। এইদৰে বিদ্যা বিশুদ্ধ হয়।