Adhyaya 85
Pratiṣṭhā-Kalaśa-Śodhana-Ukti (Instruction on Purifying the Consecration Pitcher) — Chapter 85
এই অধ্যায়টি নিবৃত্তি-কলাশুদ্ধিৰ পাছতেই আৰম্ভ হৈ ঈশান-कल्पৰ প্ৰযুক্তিগত বিধি অনুসাৰে প্ৰতিষ্ঠা-কলশ (অভিষেক-ঘট) শোধন আৰু প্ৰবোধনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। ঈশ্বৰে হ্ৰস্ব-দীৰ্ঘ উচ্চাৰণ-নিয়ম, নাদ–অনাদ–নাদান্তৰ স্তৰ আৰু ধ্বনি-পরিমাপৰ জৰিয়তে শুদ্ধ-অশুদ্ধ তত্ত্বৰ ‘সন্ধান’ বুজাই মন্ত্র-ধ্বনি-তত্ত্বক তত্ত্বশুদ্ধিৰ সৈতে সংযোগ কৰে। প্ৰতিষ্ঠা-স্থানত পঞ্চবিংশতি তত্ত্ব—পুৰুষক চতুৰ্বিংশতিতম ধৰি—নিৰ্দিষ্ট অক্ষৰ-শ্ৰেণীৰ সৈতে ধ্যান-ন্যাস কৰা হয়। তাৰ পাছত ৰুদ্ৰৰূপ আৰু সংশ্লিষ্ট লোকসমূহৰ দীঘলীয়া গণনা প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে ৰক্ষাকবচ আৰু তাত্ত্বিক জাল গঠন কৰে। তাৰপিছত দীক্ষামুখী প্ৰক্ৰিয়া—যজ্ঞোপবীতক দেহত প্ৰৱেশ কৰোৱা, পাশশক্তি পৃথক কৰি মুদ্ৰা আৰু প্ৰাণায়ামৰ দ্বাৰা কুম্ভত স্থানান্তৰ, আৰু দীক্ষাৰ অধিকাৰধাৰী হিচাপে বিষ্ণুৰ আহ্বান—বৰ্ণিত হয়। শেষত প্ৰায়শ্চিত্ত-জপ, বন্ধচ্ছেদক অস্ত্ৰ-মন্ত্র, হোম-সংখ্যা, অধিকাৰ-ত্যাগ আৰু পূৰ্ণাহুতিয়ে চূড়ান্ত শুদ্ধি কৰি প্ৰতিষ্ঠাক ‘শুদ্ধ’ বুলি ঘোষণা কৰা হয়।
Shlokas
Verse 1
निवृत्तिकलाशोधनं नाम चतुरशीतितमो ऽध्यायः शिवात्मनेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दग्धनिःशेषपाशस्य इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः प्रतिष्ठाकलाशोधनोक्तिः ईश्वर उवाच तत्त्वयोरथ सन्धानं कुर्याच्छुद्धविशुद्धयोः ह्रस्वदीर्घप्रयोगेण नादनादान्तसङ्गिना
‘নিবৃত্তি-কলাশোধন’ নামৰ চৌৰাশিতম অধ্যায় (ইয়াতে সমাপ্ত)। (চিহ্নিত পাণ্ডুলিপিত পাঠভেদ: ‘শিৱাত্মনে’ আৰু ‘দগ্ধ-নিঃশেষ-পাশস্য’)। এতিয়া পঁচাশিতম অধ্যায় আৰম্ভ: ‘প্ৰতিষ্ঠা-কলশ-শোধন’ বিষয়ে উপদেশ। ঈশ্বৰ ক’লে— শুদ্ধ আৰু অশুদ্ধ এই দুই তত্ত্বৰ সংধান হ্ৰস্ব-দীৰ্ঘ মাত্রাৰ প্ৰয়োগে, নাদ-অনাদ আৰু নাদান্তসহ কৰিব লাগে।
Verse 2
ॐ हां ह्रूं हांअप्तेजो वायुराकाशं तन्मात्रेन्द्रियबुद्धयः गुणत्रयमहङ्कारश् चतुर्विंशः पुमानिति
ॐ— তাৰ পিছত আপঃ (জল), তেজঃ (অগ্নি), বায়ু আৰু আকাশ; তন্মাত্ৰা, ইন্দ্ৰিয় আৰু বুদ্ধি; লগতে ত্ৰিগুণ আৰু অহংকাৰ— এইদৰে ‘চতুৰ্বিংশ’ পুৰুষ-তত্ত্ব নিৰ্দিষ্ট।
Verse 3
प्रतिष्ठायां निविष्ठानि तत्त्वान्येतानि भावयेत् पञ्चविंशतिसङ्ख्यानि खादियान्ताक्षराणि च
প্ৰতিষ্ঠাকালত এই তত্ত্বসমূহ তাত নিৱিষ্ট (প্ৰতিষ্ঠিত) বুলি ভাবি ধ্যান কৰিব লাগে— সংখ্যা পঁচিশ; আৰু ‘খ’ আদি কৰি ‘য’ অন্ত পৰ্যন্ত অক্ষৰসমূহকো (চিন্তা কৰিব লাগে)।
Verse 4
पञ्चाशदधिका षष्टिर्भुवनैस्तुल्यसञ्ज्ञिताः तावन्त एव रुद्राश् च विज्ञेयास्तत्र तद्यथा
ভুবন পঁয়ষট্টি (65), সমতুল্য নাম-সঞ্জ্ঞাৰে নিৰ্দিষ্ট; আৰু ঠিক তেনেকৈয়ে তত সংখ্যক ৰুদ্ৰো তাত জ্ঞেয়— অৰ্থাৎ এইদৰে।
Verse 5
अमरेशः प्रभावश् च नेमिषः पुष्करो ऽपि च तथा पादिश् च दण्डिश् च भावभूतिरथाष्टमः
অমৰেশ, প্ৰভাৱ, নেমিষ আৰু পুষ্কৰ; তদ্ৰূপ পাদি আৰু দণ্ডিন—আৰু অষ্টম (প্ৰমাণ) ৰূপে ভাবভূতি।
Verse 6
नकुलीशो हरिश् चन्द्रः श्रीशैलो दशमः स्मृतः अन्वीशो ऽस्रातिकेशश् च महाकालो ऽथ मध्यमः
নকুলীশ, হৰি আৰু চন্দ্ৰ; শ্ৰীশৈল দশম বুলি স্মৃত। লগতে অন্বীশ আৰু অস্ৰাতিকেশ; তাৰপাছত গণনাৰ মধ্যস্থ মহাকাল।
Verse 7
केदारो भैरवश् चैव द्वितीयाष्टकमीरितं ततो गयाकुरुक्षेत्रखलानादिकनादिके
‘কেদাৰ আৰু ভৈৰৱ’—ইয়াক দ্বিতীয় অষ্টক বুলি কোৱা হৈছে; তাৰপাছত গয়া, কুরুক্ষেত্ৰ আৰু খলান, কানাদিকা আদি তীৰ্থৰ উল্লেখ।
Verse 8
विमलश्चाट्टहासश् च महेन्द्रो भाम एव च वस्वापदं रुद्रकोटिरवियुक्तो महावन्तः
সেয়া বিমল (নিৰ্মল) আৰু আট্টহাস (প্ৰচণ্ড হাস্য); সেয়া মহেন্দ্ৰ আৰু ভাম; সেয়া বস্বাপদ (বসুসকলৰ ধাম), ৰুদ্ৰকোটি, অবিযুক্ত (অবিচ্ছিন্ন) আৰু মহাবন্ত (মহাশক্তিমান)।
Verse 9
गोकर्णो भद्रकर्णश् च स्वर्णाक्षः स्थाणुरेव च अजेशश् चैव सर्वज्ञो भास्वरः सूदनान्तरः
সেয়া গোকৰ্ণ আৰু ভদ্ৰকৰ্ণ; সেয়া স্বৰ্ণাক্ষ (সোণালী-নয়ন) আৰু স্থাণু (অচল)ও। সেয়া অজেশ (অজৰ ঈশ্বৰ), সৰ্বজ্ঞ; সেয়া ভাস্বৰ (দীপ্তিমান) আৰু সূদনান্তৰ (শত্ৰুনাশক, অন্তকাৰী)।
Verse 10
सुबाहुर्मत्तरूपी च विशालो जटिलस् तथा ॐ हां हूं हूं हामिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अल्पीशो भ्रान्तिकेशश्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः विमलश् चण्डहासश्चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः रौद्रो ऽथ पिङ्गलाक्षश् च कालदंष्ट्री भवेत्ततः
(তেওঁ) সুবাহু, মত্তৰূপী, বিশাল আৰু জটিল বুলি কোৱা হয়। কিছুমান চিহ্নিত পাণ্ডুলিপি-পাঠত বীজোচ্চাৰ “ॐ হাং হূং হূং হাম্”ো দেখা যায়। লগতে (তেওঁ) অল্পীশ, ভ্ৰান্তিকেশ, বিমল আৰু চণ্ডহাস। তাৰ পিছত (তেওঁ) ৰৌদ্ৰ, পিঙ্গলাক্ষ আৰু তদনন্তৰ কালদংষ্ট্ৰী (কালসদৃশ দংশনদাঁতযুক্ত) হয়।
Verse 11
विदुरश् चैव घोरश् च प्राजापत्यो हुताशनः कामरूपी तथा कालः कर्णो ऽप्यथ भयानकः
আৰু (তেওঁ) বিদুৰ আৰু ঘোৰ নামে; (তেওঁ) প্ৰাজাপত্য, হুতাশন (হবিৰ্ভোজী) বুলি; কামৰূপী; তদ্ৰূপ কাল (সময়/মৃত্যু); কৰ্ণ; আৰু তাৰ পিছত ভয়ানক (অতিভয়ংকৰ) বুলি কোৱা হয়।
Verse 12
मतङ्गः पिङ्गलश् चैव हरो वै धातृसज्ञकः शङ्कुकर्णो विधानश् च श्रीकण्ठश् चन्द्रशेखरः
তেওঁ মতঙ্গ আৰু পিঙ্গল; নিশ্চয় হৰ; ধাতৃ নামে প্ৰসিদ্ধ; শঙ্কুকৰ্ণ আৰু বিধান; লগতে শ্ৰীকণ্ঠ আৰু চন্দ্ৰশেখৰ।
Verse 13
सहैतेन च पर्यन्ताः कथ्यन्ते ऽथ पदान्यपि ं ज्योतिः ॐ पुरुष ॐ अग्ने ॐ अधूम ॐ अभस्म ॐ अनादि ॐ नाना ॐ धूधू ॐ भूः ॐ भुवः ॐ स्वः अनिधन निधनोद्भव शिव शर्व परमात्मन् महेश्वर महादेव सद्भावेश्वर महातेजः योगाधिपतये मुञ्च प्रथम सर्व सर्वेसर्वेति द्वात्रिंशत् पदानि वीजभावे त्रयो मन्त्रा वामदेवः शिवः शिखा
ইয়াৰ সৈতে উপসংহাৰ-অংশসমূহো কোৱা হয়; আৰু এতিয়া মন্ত্র-পদসমূহ দিয়া হ’ল—“ṃ জ্যোতিঃ; ॐ পুৰুষ; ॐ অগ্নে; ॐ অধূম; ॐ অভস্ম; ॐ অনাদি; ॐ নানা; ॐ ধূধূ; ॐ ভূঃ; ॐ ভুবঃ; ॐ স্বঃ; অনিধন; নিধনোদ্ভব; শিব; শৰ্ব; পৰমাত্মন্; মহেশ্বৰ; মহাদেৱ; সদ্ভাৱেশ্বৰ; মহাতেজঃ; যোগাধিপতয়ে (নমঃ); মুঞ্চ; প্ৰথম; সৰ্ব; সৰ্বেসৰ্ব”—এই বত্ৰিশটা পদ। বীজভাবত তিনিটা মন্ত্র—বামদেৱ, শিব আৰু শিখা।
Verse 14
गान्धारी च सुषुम्णा च नाड्यौ द्वौ मारुतौ तथा समानोदाननामानौ रसनापायुरिन्द्रिये
গান্ধাৰী আৰু সুষুম্ণা—এই দুটা নাড়ী; লগতে দুটা মাৰুত (প্ৰাণবায়ু) আছে, যাৰ নাম সমান আৰু উদান; আৰু (ইয়াৰ) সম্পৰ্ক ৰসনা (জিভা) আৰু অপায়ু (গুদ) ইন্দ্ৰিয়ৰ সৈতে।
Verse 15
रसस्तु विषयो रूपशब्दस्पर्शरसा गुणाः मण्डलं वर्तुलं तच्च पुण्डरीकाङ्कितं सितं
ৰস বিষয়; ৰূপ, শব্দ, স্পৰ্শ আৰু ৰস—এইবোৰ ইন্দ্ৰিয়গুণ। বৃত্তাকাৰ আকাৰক ‘মণ্ডল’ বোলা হয়; ই গোল, পদ্মচিহ্নাঙ্কিত আৰু শ্বেতবৰ্ণ।
Verse 16
स्वप्नावस्थाप्रतिष्ठायां कारणं गरुडध्वजं प्रतिष्ठान्तकृतं सर्वं सञ्चिन्त्य भुवनादिकं
স্বপ্নাৱস্থাত কৰা প্ৰতিষ্ঠা (ভাবনা)-ত গৰুড়ধ্বজ বিষ্ণুক কাৰণতত্ত্বৰূপে ধ্যান কৰিব লাগে। প্ৰতিষ্ঠাৰ অন্তক্ৰিয়া মনতে সম্পন্ন কৰি, ভুবনাদি সমগ্ৰ জগত্ব্যৱস্থাও কল্পনা কৰিব লাগে।
Verse 17
सूत्रं देहे स्वमन्त्रेण प्रविश्यैनां वियोजयेत् ं ह्रां हां प्रतिष्ठाकलापाशाय नम इत्य् अनेनोद्भवमुद्रया रेचकेन कुम्भे समारोपयेत् ॐ हां ह्रीं प्रतिष्ठाकलापाशाय नम इत्य् अनेनार्चयित्वा सम्पूज्य स्वाहान्तेनाहुतीनां त्रयेण सन्निधाय ततः ॐ हां विष्णवे नम इति विष्णुमावाह्य सम्पूज्य सन्तर्प्य विष्णो तवाधिकारे ऽस्मिन् मुमुक्षुं दीक्षयाम्यहं
স্বমন্ত্ৰে (প্ৰতিষ্ঠা-)সূত্ৰক দেহত প্ৰৱেশ কৰাই, সেই (পাশশক্তি)ক পৃথক কৰিব লাগে। “হ্ৰাঁ হাঁ প্ৰতিষ্ঠাকলাপাশায় নমঃ” এই মন্ত্ৰে উদ্ভৱ-মুদ্ৰা কৰি, ৰেচক সময়ত তাক উঠাই কুম্ভত সমাৰোপ কৰিব লাগে। তাৰ পাছত “ওঁ হাঁ হ্ৰীং প্ৰতিষ্ঠাকলাপাশায় নমঃ” মন্ত্ৰে অর্চনা-সম্পূজন কৰি, স্বাহান্ত তিন আহুতিৰে সন্নিধি স্থাপন কৰিব লাগে। তাৰপিছত “ওঁ হাঁ বিষ্ণৱে নমঃ” বুলি বিষ্ণুক আৱাহন কৰি পূজা-সন্তৰ্পণ কৰি ক’ব লাগে—“হে বিষ্ণো, তোমাৰ অধিকাৰত ইয়াত মই এই মুমুক্ষুক দীক্ষা দিছোঁ।”
Verse 18
भाव्यं त्वयानुकूलेन विष्णुं विज्ञापयेदिति ततो वागीश्वरीं देवीं वागीशमपि पूर्ववत्
“যি সাধ্য, সেয়া তোমাৰ অনুকূলতাৰে সিদ্ধ হওক”—এইদৰে বিষ্ণুক নিবেদন কৰিব লাগে। তাৰ পাছত পূৰ্ববৎ বাগীশ্বৰী দেৱী আৰু বাগীশকো নিবেদন কৰিব লাগে।
Verse 19
आवाह्याभ्यर्च्य सन्तर्प्य शिष्यं वक्षसि ताडयेत् ॐ हां हां हं फट्प्रविशेदप्यनेनैव चैतन्यं विभजेत्ततः
আৱাহন কৰি, অর্চনা-পূজা আৰু সন্তৰ্পণ কৰি শিষ্যৰ বক্ষত আঘাত কৰিব লাগে। “ওঁ হাঁ হাঁ হং ফট্” উচ্চাৰণ কৰি, এই মন্ত্ৰেই (তাত) প্ৰৱেশ কৰাই, তাৰ পাছত চৈতন্যক বিভাজন/জাগ্ৰত কৰিব লাগে।
Verse 20
शस्त्रेण पाशसंयुक्तं ज्येष्टयाङ्कुशमुद्रया ॐ हां हं हों ह्रूं फट् स्वाहान्तेन हृदाकृष्य तेनैव पुटितात्मना
পাশযুক্ত শস্ত্ৰক মন্ত্ৰসিদ্ধ কৰি আৰু জ্যেষ্ঠা দেৱীৰ অঙ্কুশ-মুদ্ৰা প্ৰয়োগ কৰি, “ॐ হাং হং হোঁ হ্ৰূঁ ফট্ স্বাহা” এই স্বাহান্ত মন্ত্ৰে লক্ষ্যক হৃদয়লৈ আকর্ষণ কৰিব; আৰু সেই মন্ত্ৰবলেই অন্তৰ্ৰক্ষিত (পুটিতাত্মা) হৈ বিধি সম্পাদন কৰিব।
Verse 21
गृहीत्वा तं नमोन्तेन निजात्मनि नियोजयेत् ॐ हां हं हों आत्मने नमः पूर्ववत् पितृसंयोगं भावयित्वोद्भवाख्यया
সেই (বীজ/মন্ত্ৰ) গ্ৰহণ কৰি নমোন্ত (নমঃ) যোগ কৰি নিজৰ আত্মাত নিয়োগ কৰিব—“ॐ হাং হং হোঁ আত্মনে নমঃ”। তাৰ পিছত পূৰ্বৱৎ পিতৃসংযোগ ভাবনা কৰি ‘উদ্ভৱ’ নামৰ ধ্যান সম্পাদন কৰিব।
Verse 22
वामया तदनेनैव देवीगर्भे विनिक्षिपेत् ॐ हां हं हां आत्मने नमः देहोत्पत्तौ हृदा ह्य् एवं शिरसा जन्मना तथा
বাওঁ হাতে এই একে বিধি/মন্ত্ৰে দেৱীৰ গৰ্ভত (শক্তি/বীজ) নিক্ষেপ কৰিব—“ॐ হাং হং হাং আত্মনে নমঃ”। দেহোৎপত্তিৰ বাবে হৃদয়ত, আৰু জন্মৰ বাবে শিৰত এইদৰে (ন্যাস) কৰা হয়।
Verse 23
ं हः फट् इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ॐ हां हं हां हूं फट् इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः निवेदयेदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां हं हां इति ख, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः भावयित्वा तु दक्षयेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिखया वाधिकाराय भोगाय कवचाणुना तत्त्वशुद्धौ हृदा ह्य् एवं गर्भाधानाय पूर्ववत्
“ং হঃ ফট্” এই পাঠ কিছুমান (খ, ঙ আৰু চিহ্নিত) পাণ্ডুলিপিত দেখা যায়; এটা চিহ্নিত পাণ্ডুলিপিত “ॐ হাং হং হাং হূং ফট্” পাঠো আছে, আৰু ক’তবাত “নিবেদয়েত্” পাঠভেদ আছে। খ-ঙ পৰম্পৰাত “ॐ হাং হং হাং” পাঠো আছে; আৰু এটা পাণ্ডুলিপিত “ভাবয়িত্বা তু দক্ষয়ে” পাঠ পোৱা যায়। শিখা-মন্ত্ৰে অধিকাৰ, কবচ-মন্ত্ৰে ভোগ/ৰক্ষা, আৰু হৃদ্-মন্ত্ৰে তত্ত্বশুদ্ধি—এইদৰে গৰ্ভাধান কৰ্মতো পূৰ্বৱৎ পালন কৰিব লাগে।
Verse 24
शिरसा पाशशैथिल्ये निष्कृत्यैवं शतं जपेत् एवं पाशवियोगे ऽपि ततः शास्त्रजप्तया
পাশ (বন্ধন) শিথিল কৰিবলৈ, এইদৰে প্ৰায়শ্চিত্ত কৰি, শিৰে (শ্ৰদ্ধাসহ) এশবাৰ জপ কৰিব। তেনেদৰে পাশবিয়োগ (সম্পূৰ্ণ মুক্তি)ৰ ক্ষেত্ৰতো, তাৰ পিছত শাস্ত্ৰবিধি অনুসাৰে জপেৰে সিদ্ধি লাভ কৰিব।
Verse 25
छिन्द्यादस्त्रेण कर्तर्या कलावीजवता यथा ॐ ह्रीं प्रतिष्ठाकलापाशाय हः फट् विसृज्य वर्तुलीकृत्य पाशमन्त्रेण पूर्ववत्
কলাবীজযুক্ত যজ্ঞ-কাঁচিৰ দৰে অস্ত্ৰমন্ত্ৰে তাক ছেদন কৰিব। “ॐ হ্রীং প্ৰতিষ্ঠা-কলাপাশায় হঃ ফট্” উচ্চাৰি নিক্ষেপ কৰি বৃত্তাকাৰ কৰি, পাছত পাশমন্ত্ৰে পূৰ্ববৎ বিধি কৰিব।
Verse 26
घृतपूर्णे श्रवे दत्वा कलास्त्रेणैव होमयेत् अस्त्रेण जुहुयात् पञ्च पाशाङ्कुरनिवृत्तये
ঘৃতপূর্ণ শ্ৰুৱত আহুতি থৈ কলাস্ত্ৰেৰে হোম কৰিব। তাৰ পিছত পাশাঙ্কুৰৰ নিবৃত্তিৰ বাবে অস্ত্ৰমন্ত্ৰে পাঁচবাৰ আহুতি দিব।
Verse 27
प्रायश्चित्तनिषेधार्थं दद्यादष्टाहुतीस्ततः ॐ हः अस्त्राय ह्रूं फठृदावाह्य हृषीकेशं कृत्वा पूजतर्पणे
তাৰ পিছত প্ৰায়শ্চিত্তজনিত দোষ নিবাৰণৰ অৰ্থে আঠটা আহুতি দিব। “ॐ হঃ অস্ত্ৰায় হ্ৰূং ফট্” মন্ত্ৰে হৃদয়ত হৃষীকেশক আৱাহন কৰি পূজা আৰু তৰ্পণ কৰিব।
Verse 28
पूर्वोक्तविधिना कुर्यादधिकारसमर्पणं ॐ हां रसशुल्कं गृहाण स्वाहा निःशेषदग्धपाशस्य पशोरस्य हरे त्वया
পূৰ্বোক্ত বিধিৰে অধিকাৰ-সমৰ্পণ কৰিব— “ॐ হাং ৰসশুল্কং গৃহাণ স্বাহা। নিঃশেষদগ্ধপাশস্য পশোৰস্য হৰে ত্বয়া” অৰ্থাৎ, হে হৰ, সম্পূৰ্ণ দগ্ধ বন্ধনযুক্ত এই পশুৰ বন্ধন তুমিয়েই অপসাৰণ কৰা।
Verse 29
न स्थेयं बन्धकत्वेन शिवाज्ञां श्रावयेदिति ततो विसृज्य गोविन्दं विद्यात्मानं नियोज्य च
“বন্ধনভাবত তাত স্থিত নহ’ব; শিৱৰ আজ্ঞা শ্ৰাৱ্য/প্ৰচাৰ কৰিব”—এনে বিধান। সেয়ে গোবিন্দক বিসৰ্জন দি, পাছত বিদ্যাত্মা (বিদ্বান আচাৰ্য)ক নিয়োজিত কৰিব।
Verse 30
बाहुमुक्तार्धदृश्येन चन्द्रविम्बेन सन्निभं संहारमुद्रया स्वस्थं विधायोद्भवमुद्रया
যি মুদ্ৰাত বাহু আংশিক মুক্ত হৈ অর্ধেকহে দৃশ্যমান হয় আৰু চন্দ্ৰবিম্বৰ সদৃশ, তাৰে প্ৰথমে সংহাৰ-মুদ্ৰাৰে ৰূপ/ক্ৰিয়াক স্থিৰ কৰিব লাগে; তাৰ পাছত উদ্ভৱ-মুদ্ৰাৰে তাৰ প্ৰকাশ ঘটাব লাগে।
Verse 31
सूत्रे संयोज्य विन्यस्य तोयविन्दुं यथा पुरा विसृज्य पितरौ वह्नेः पूजितौ कुसुमादिभिः वर्धनीकृत्येति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः संहारमद्रयात्मस्थं इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः दद्यात् पूर्णां विधानेन प्रतिष्ठापि विशोधिता
ইয়াক যজ্ঞোপৱীত-সূত্ৰত সংযুক্ত কৰি পূৰ্ববৎ বিন্যাস কৰি জলেৰে এটা বিন্দু স্থাপন কৰিব। তাৰ পাছত পিতৃসকলক বিসৰ্জন কৰি, অগ্নিক পুষ্পাদি দ্বাৰা পূজা কৰি, বিধি অনুসাৰে পূৰ্ণাহুতি দিব; ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা-কৰ্মও শুদ্ধ হয়।
Frequently Asked Questions
The pratiṣṭhā-kalaśa (consecration water-pot) and the ritual field around it, through tattva-śuddhi, mantra-phonology (nāda/anāda), mudrā, homa, and bond-removal (pāśa-viyoga) procedures.
Viṣṇu is invoked as the adhikāra-holder within whose jurisdiction the mumukṣu is initiated, integrating authorization (adhikāra), protection, and cosmic governance into the consecration workflow.
Cosmological categories (tattvas, bhuvanas, Rudra forms) are contemplated as installed in the consecration space, making the pratiṣṭhā a microcosmic reconstitution of the macrocosm.
Mantra-bīja sequences, mudrās (Udbhava, Saṃhāra, Jyeṣṭhā-aṅkuśa), breath-linked operations (recaka/kumbha), astra/pāśa cutting, and specified japa/homa counts for purification and bond-release.