Adhyaya 79
पवित्रारोहणविधिः (The Rite of Raising/Placing the Pavitra)
এই অধ্যায়ত বাস্তু-প্ৰতিষ্ঠা আৰু ঈশান-कल्पত পূৰ্ণতা আৰু দোষ-নিবাৰণৰ বাবে ‘পবিত্ৰাৰোহণ’—পবিত্ৰ (শুদ্ধিকাৰক ডোৰ/ৱলয়) উঠাই/স্থাপন কৰাৰ বিধি—বৰ্ণনা কৰা হৈছে। আচার্যই প্ৰাতঃস্নান-সন্ধ্যা কৰি শুদ্ধ হৈ মণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰি ঈশান কোণত শুচি পাত্ৰত পবিত্ৰ ৰাখে, আহ্বানিত দেৱতাক বিসৰ্জন নকৰাকৈ। তাৰ পিছত বিধিপূৰ্বক শুদ্ধি-বিসৰ্জনৰ পাছত সূৰ্য (ভানু/আদিত্য), দ্বাৰদেৱতা, দিকপাল, কুম্ভেশ/ঈশান, শিৱ আৰু অগ্নিৰ নৈমিত্তিক পূজা বিস্তাৰিত হয়; মন্ত্ৰ-তৰ্পণ, প্ৰায়শ্চিত্ত-হোম, ১০৮ আহুতি আৰু পূৰ্ণাহুতি সম্পন্ন কৰা হয়। মন্ত্ৰ-ক্রিয়া-দ্ৰব্যত হোৱা ঘাটতি স্বীকাৰ কৰি পূৰ্ণতাৰ প্ৰাৰ্থনা আৰু ‘গঙ্গা-অৱতাৰক’ অৱতৰণ-প্ৰাৰ্থনাৰ দ্বাৰা ভুলসমূহক দেৱাজ্ঞাৰ একেটা সূত্ৰত একত্ৰ কৰা হয়। তাৰ পাছত ব্যাহৃতি আৰু অগ্নি/সোম ক্ৰমসহ চতুৰ্বিধ হোম, পবিত্ৰসহ দিকপাললৈ অৰ্ঘ্য/অৰ্পণ, গুৰুপূজাক শিৱপূজা ৰূপে মান্য, দ্বিজভোজন, নাড়ী-যোগে অন্তঃসংহাৰসহ বিসৰ্জন আৰু চণ্ডেশ্বৰ পূজা; লগতে দূৰত থাকিলেও পবিত্ৰকর্মত গুৰু-সন্নিধি আৱশ্যক বুলি কোৱা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्राधिवासनविधिर्नाम अष्टसप्ततितमो ऽध्यायः : अथैकोनाशीतितमो ऽध्यायः पवित्रारोहणविधिः ईश्वर उवाच अथ प्रातः समुत्थाय कृतस्नानः समाहितः कृतसन्ध्यार्चनो मन्त्री प्रविश्य मखमण्डपं
এইদৰে আদিমহাপুৰাণ শ্ৰী আগ্নেয়পুৰাণত “পবিত্ৰাধিবাসনবিধি” নামৰ অষ্টসপ্ততিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া “পবিত্ৰাৰোহণবিধি” নামৰ একোনাশীতিতম অধ্যায় আৰম্ভ হয়। ঈশ্বৰে ক’লে—তাৰ পিছত প্ৰাতে উঠি, স্নান কৰি, মন সমাহিত কৰি, সন্ধ্যা-আৰাধনা সম্পন্ন কৰি, যাজক (মন্ত্ৰী) যজ্ঞমণ্ডপত প্ৰৱেশ কৰিব।
Verse 2
समादाय पवित्राणि अविसर्जितदैवतः ऐशान्यां भाजने शुद्धे स्थापयेत् कृतमण्डले
পবিত্ৰ (শুদ্ধিকৰণ সূতা/আঙুঠি) লৈ, আহ্বানিত দেৱতাক বিসৰ্জন নকৰাকৈ, কৃত মণ্ডলৰ ভিতৰত ঈশান (উত্তৰ-পূৰ্ব) দিশৰ শুদ্ধ পাত্ৰত সেয়া স্থাপন কৰিব।
Verse 3
ततो विसर्ज्य देवेशं निर्माल्यमपनीय च पूर्ववद् भूतले शुद्धेकृत्वाह्निकमथ द्वयं
তাৰপিছত দেৱেশক বিধিপূৰ্বক বিসৰ্জন কৰি আৰু নিৰ্মাল্য (ব্যৱহৃত পুষ্প-প্ৰসাদ আদি অৱশিষ্ট) আঁতৰাই, পূৰ্ববৎ ভূমিৰ শুদ্ধ স্থানত প্ৰাতঃ-সায়ং দুটা আহ্নিক কৰ্ম সম্পাদন কৰিব।
Verse 4
आदित्यद्वारदिक्पालकुम्भेशानौ शिवे ऽनले नैमित्तिकीं सविस्तरां कुर्यात् पूजां विशेषतः
নৈমিত্তিক (বিশেষ উপলক্ষ) কৰ্মত আদিত্য, দ্বাৰদেৱতা, দিক্পাল, কুম্ভেশ, ঈশান, শিৱ আৰু অনল (অগ্নি)—এঁলোকৰ ক্ৰমে বিশেষভাৱে বিস্তৃত পূজা কৰা উচিত।
Verse 5
मन्त्राणां तर्पणं प्रायश्चित्तहोमं शरात्मना अष्टोत्तरशतं कृत्वा दद्यात् पूर्णाहुतिं शनैः
মন্ত্ৰসমূহৰ তৰ্পণ আৰু শৰা-দ্ৰব্যে প্ৰায়শ্চিত্ত-হোম সম্পন্ন কৰি, একশ আঠ আহুতি পূৰ্ণ কৰিব; তাৰপিছত ধীৰে ধীৰে পূৰ্ণাহুতি দিব।
Verse 6
आदित्यद्वारदिक्पालान् स्कन्देशानौ शिवे ऽनले इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः शराणुनेति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः पवित्रं भानवे दत्वा समाचम्य ददीत च द्वारमालादिदिक्पालकुम्भवर्धनिकादिषु
ভানু (সূৰ্য)লৈ পবিত্ৰ অৰ্পণ কৰি আৰু আচমন সম্পন্ন কৰি, দ্বাৰমালা, দিক্পাল-কুম্ভ, বৰ্ধনী-পাত্ৰ আদি নিৰ্দিষ্ট স্থাপনাত দ্বাৰদেৱতা আৰু দিক্পালসকললৈ বিধিপূৰ্বক অৰ্পণ কৰিব। (পাঠভেদ: ‘আদিত্য–দ্বাৰ–দিক্পালান্…/স্কন্দ–ঈশ–অনৌ…’; আৰু ‘শৰাণুনা…’)।
Verse 7
सन्निधाने ततः शम्भोरुपविश्य निजासने पवित्रमात्मने दद्याद्गणाय गुरुवह्नये
তাৰ পিছত শম্ভু (শিৱ)ৰ সন্নিধানত নিজৰ আসনত বহি আত্মাৰ্থে পবিত্ৰ (সূত্ৰ/আঙুঠি) অৰ্পণ কৰিব; লগতে গণেশ, গুৰু আৰু পবিত্ৰ অগ্নিকো নিবেদন কৰিব।
Verse 8
ॐ कालात्मना त्वया देव यद्दिष्टं मामके विधौ कृतं क्लिष्टं समुत्सृष्टं कृतं गुप्तञ्च यत्कृतं
ॐ। হে দেৱ, যাঁৰ স্বৰূপেই কাল—মোৰ বিধি-বিধানত আপুনি যি নিৰ্দিষ্ট কৰিছে, তাত মই যি ক্লেশসহ (দোষসহ) কৰিছোঁ, যি প্ৰমাদত এৰি দিছোঁ বা অসম্পূৰ্ণ ৰাখিছোঁ, আৰু যি গোপনে কৰিছোঁ—সেয়া সকলো আপুনি গ্ৰহণ কৰক।
Verse 9
तदस्तु क्लिष्टमक्लिष्टं कृतं क्लिष्टमसंस्कृतं सर्वात्मनामुना शम्भो पवित्रेण त्वदिच्छया
হে শম্ভো, আপোনাৰ ইচ্ছাৰে এই পবিত্ৰ কৰ্মৰ দ্বাৰা, মোৰ সমগ্ৰ সত্তাসহ যি কিছু কৰা হৈছে—ক্লেশসহ বা ক্লেশবিহীন, অপূৰ্ণ বা অসংস্কৃত—সেয়া সকলো পবিত্ৰ হওক।
Verse 10
ॐ पूरयमखव्रतं नियमेश्वराय स्वाहा आत्मतत्त्वे प्रकृत्यन्ते पालिते पद्मयोनिना
ॐ। নিয়মেশ্বৰলৈ স্বাহা—এই আহুতি যজ্ঞ-ব্ৰত পূৰ্ণ কৰক; আত্মতত্ত্বত, প্ৰকৃতিৰ অন্তত, পদ্মযোনি (ব্ৰহ্মা)ৰ দ্বাৰা পালিত/প্ৰতিষ্ঠিত অৱস্থাত।
Verse 11
मूलं लयान्तमुच्चार्य पवित्रेणार्चयेच्छिवं विद्यातत्त्वे च विद्यान्ते विष्णुकारणपालिते
মূলমন্ত্ৰ লয়ান্তসহ উচ্চাৰণ কৰি পবিত্ৰেৰে শিৱৰ অর্চনা কৰিব। এই বিধি বিদ্যাতত্ত্বত আৰু বিদ্যাৰ অন্তত—কাৰণৰূপ বিষ্ণুৰ দ্বাৰা পালিত—বুলি জ্ঞেয়।
Verse 12
ईश्वरान्तं समुच्चार्य पवित्रमधिरोपयेत् शिवान्ते शिवतत्त्वे च रुद्रकारणपालिते
“ঈশ্বৰ” অন্ত হোৱা মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি পবিত্ৰক (পবিত্ৰ সূতা/বৃত্ত) স্থাপন কৰিব। “শিৱ” অন্তত, শিৱ-তত্ত্বত, ৰুদ্ৰ-কাৰণৰ দ্বাৰা সংৰক্ষিতভাৱে এই বিধি সম্পন্ন কৰিব।
Verse 13
शिवान्तं मन्त्रमुच्चार्य तस्मै देयं पवित्रकं सर्वकारणपालेषु शिवमुच्चार्य सुव्रतः
“শিৱ” অন্ত হোৱা মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি তেওঁলৈ পবিত্ৰক দান কৰিব। সুৱ্ৰত ব্যক্তি “শিৱ” উচ্চাৰণ কৰি সৰ্ব-কাৰণ-পাল (বিধিৰ কাৰণ-ৰক্ষক অধিষ্ঠাতা) সকললৈও অৰ্পণ কৰিব।
Verse 14
मूलं लयान्तमुच्चार्य दद्याद्गङ्गावतारकं आत्मविद्याशिवैः प्रोक्तं मुमुक्षूणां पवित्रकं
মূলমন্ত্ৰ “লয়” অক্ষৰান্তলৈকে উচ্চাৰণ কৰি ‘গঙ্গাৱতাৰক’ (গঙ্গা অৱতৰণ-বিদ্যা/বিধি) দান কৰিব। ই আত্মবিদ্যা-শিৱসকলৰ দ্বাৰা প্ৰোক্ত আৰু মুমুক্ষুসকলৰ বাবে পবিত্ৰক।
Verse 15
विनिर्दिष्टं बुभुक्षूणां शिवतत्त्वात्मभिः क्रमात् स्वाहान्तं वा नमो ऽन्तं वा मन्त्रमेषामुदीरयेत्
ভোগ ইচ্ছুকসকলৰ বাবে, শিৱ-তত্ত্বাত্ম ৰূপত, ক্ৰম অনুসাৰে নিৰ্দিষ্ট মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব—যি “স্বাহা” অন্ত বা “নমঃ” অন্ত হয়।
Verse 16
सर्वतत्त्वेषु सुव्रत इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः दद्यादङ्गावतारकमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ हां विद्यातत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा ॐ हौं शिवतत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा ॐ हौं सर्वतत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा नत्वा गङ्गावतारन्तु प्रार्थयेत्तं कृताञ्जलिः त्वङ्गतिः सर्वभूतानां संस्थितिस्त्वञ्चराचरे
পাঠান্তৰ: কিছুমান পাণ্ডুলিপিত ‘সৰ্বতত্ত্বেষু সুৱ্ৰত’ আৰু কিছুমানত ‘দদ্যাদ্ অঙ্গাৱতাৰকম্’ পাঠ পোৱা যায়। এই মন্ত্ৰসমূহেৰে আহুতি/অৰ্পণ কৰিব—‘ওঁ হাং, বিদ্যাতত্ত্বাধিপতয়ে শিৱায় স্বাহা’; ‘ওঁ হৌং, শিৱতত্ত্বাধিপতয়ে শিৱায় স্বাহা’; ‘ওঁ হৌং, সৰ্বতত্ত্বাধিপতয়ে শিৱায় স্বাহা’। তাৰপিছত নমস্কাৰ কৰি, কৃতাঞ্জলি হৈ গঙ্গাৱতৰণৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিব—‘তুমিই সৰ্বভূতৰ গতি; চৰাচৰত তোমাৰেই স্থিতি (আধাৰ) আছে।’
Verse 17
अन्तश्चारेण भूतानां द्रष्टा त्वं परमेश्वर कर्मणा मनसा वाचा त्वत्तो नान्या गतिर्मम
হে পৰমেশ্বৰ! সকলো ভূতৰ অন্তৰত অন্তৰ্যামী ৰূপে বিচৰণ কৰা আপুনি দ্ৰষ্টা আৰু সাক্ষী। মোৰ কৰ্ম, মন আৰু বাক্যত—আপোনাৰ বাহিৰে মোৰ আন কোনো গতি বা আশ্ৰয় নাই।
Verse 18
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं द्रव्यहीनञ्च यत् कृतं जपहोमार्चनैर् हीनं कृतं नित्यं मया तव
হে প্ৰভু! আপোনাৰ উদ্দেশ্যে মই নিত্য যি কৰিলোঁ, সেয়া যদি মন্ত্ৰহীন, ক্ৰিয়াহীন আৰু দ্ৰব্যহীন হৈ থাকে; আৰু জপ, হোম, অর্চনা-বিহীনভাৱে যি কৰা হৈছে—সেই সকলো আপুনি গ্ৰহণ কৰি ক্ষমা কৰক।
Verse 19
अकृतं वाक्यहीनं च तत् पूरय महेश्वरं सुपूतस्त्वं परेशान पवित्रं पापनाशनं
হে মহেশ্বৰ! মোৰ দ্বাৰা যি অকৃত ৰৈ গ’ল আৰু যি বাক্যত অপূৰ্ণ হৈ পৰিল—সেই সকলো আপুনি পূৰ্ণ কৰক। হে পৰেশান! আপুনি সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ, পবিত্ৰকাৰী আৰু পাপনাশক।
Verse 20
त्वया पवित्रितं सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमं खण्डितं यन्मया देव व्रतं वैकल्पयोगतः
হে দেৱ! স্থাবৰ-জঙ্গমসহ সমগ্ৰ জগত আপোনাৰ দ্বাৰা পবিত্ৰিত হৈছে। কিন্তু মই গ্ৰহণ কৰা ব্ৰত, বৈকল্পযোগ (বিকল্প বিধি) অৱলম্বনৰ ফলত মোৰ দ্বাৰা খণ্ডিত হ’ল।
Verse 21
एकीभवतु तत् सर्वं तवाज्ञासूत्रगुम्फितं जपं निवेद्य देवस्य भक्त्या स्तोत्रं विधाय च
সেই সকলো আপোনাৰ আজ্ঞা-সূত্ৰত গাঁথি একীভূত হওক। দেৱতালৈ জপ নিবেদন কৰি, ভক্তিৰে স্তোত্ৰ ৰচনা/পাঠ কৰিও—যথাবিধি আচৰণ কৰা উচিত।
Verse 22
नत्वा तु गुरुणादिष्टं गृह्णीयान्नियमन्नरः चतुर्मासं त्रिमासं वा त्र्यहमेकाहमेव च
গুৰুক প্ৰণাম কৰি মানুহে গুৰুৰ আদেশ অনুসাৰে নিয়ম-ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিব—চাৰি মাহ, তিনি মাহ, তিনি দিন বা এক দিনৰ বাবেও।
Verse 23
प्रणम्य क्षमयित्वेशं गत्वा कुण्डान्तिकं व्रती पावकस्थे शिवे ऽप्येवं पवित्राणां चतुष्टयं
ঈশ্বৰক প্ৰণাম কৰি ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰি ব্ৰতীয়ে কুণ্ডৰ ওচৰলৈ যাব; আৰু অগ্নিত অধিষ্ঠিত শিৱৰ সন্মুখতো এইদৰে চাৰিটা পবিত্ৰৰ সমষ্টি (স্থাপন/গ্ৰহণ) কৰিব।
Verse 24
समारोप्य समभ्यर्च्य पुष्पधूपाक्षतादिभिः अन्तर्बलिं पवित्रञ्च रुद्रादिभ्यो निवेदयेत्
দেৱতাক স্থাপন কৰি পুষ্প, ধূপ, অক্ষত আদি দ্বাৰা বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, অন্তৰ্বলি আৰু পবিত্ৰ (সূত্ৰ/ডোৰ) ৰুদ্ৰ আদি দেৱতালৈ নিবেদন কৰিব।
Verse 25
प्रविश्यान्तः शिवं स्तुत्वा सप्रणामं क्षमापयेत् अन्तश् चर त्वं भूतानामिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः परिपूर्णं करो तु मे इति ग, चिहितपुस्तकपाठः अमृतस्त्वं परेशान इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रायश्चित्तकृतं होमं कृत्वा हुत्वा च पायसं
ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰি শিৱক স্তৱ কৰি প্ৰণামসহ ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিব। (চিহ্নিত পাণ্ডুলিপি-পাঠত—) “ভূতসমূহৰ অন্তৰত বিচৰণ কৰা”, “মোৰ বাবে একে পৰিপূৰ্ণ কৰা”, “হে পৰমেশ্বৰ, তুমি অমৃত” এই বাক্যসমূহ যোগ হয়। তাৰপিছত প্ৰায়শ্চিত্ত হোম কৰি পায়সো আহুতি দিব।
Verse 26
शनैः पूर्णाहुतिं दत्वा वह्निस्थं विसृजेच्छिवं होमं व्याहृतिभिः कृत्वा रुन्ध्यान्निष्ठुरयानलं
ধীৰে ধীৰে পূৰ্ণাহুতি দি অগ্নিত অধিষ্ঠিত শিৱক বিসৰ্জন কৰিব। ব্যাহৃতিসহ হোম সম্পন্ন কৰি তাৰপিছত প্ৰচণ্ড অগ্নিক সংযত/নিয়ন্ত্ৰিত কৰিব।
Verse 27
अग्न्यादिभ्यस्ततो दद्यादाहुतीनां चतुष्टयं दिक्पतिभ्यस्ततो दद्यात् सपवित्रं वहिर्बलिं
তাৰ পিছত অগ্নি আদি দেবতালৈ চাৰিটা আহুতি দিয়া উচিত। তাৰ পাছত দিক্পালসকললৈ পবিত্ৰ (দৰ্ভ-আঙুঠি) সহ বাহ্য বলি অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 28
सिद्धान्तपुस्तके दद्यात् सप्रमाणं पवित्रकं ॐ हां भूः स्वाहा ॐ हां भुवः स्वाहा ॐ हां स्वः स्वाहा ॐ हां भूर्भुवः स्वः स्वाहा होमं व्याहृतिभिः कृत्वा दत्वाअहुतिचतुष्टयं
তাৰ পিছত সিদ্ধান্ত-পুস্তকত যথাপ্ৰমাণ পবিত্ৰক স্থাপন কৰিব লাগে। ‘ॐ হাঁ ভূঃ স্বাহা; ॐ হাঁ ভুবঃ স্বাহা; ॐ হাঁ স্বঃ স্বাহা; ॐ হাঁ ভূর্ভুবঃ স্বঃ স্বাহা’—এই ব্যাহৃতিসমূহেৰে হোম কৰি চাৰিটা আহুতি দিয়া উচিত।
Verse 29
ॐ हां अग्नये स्वाहा ॐ हां सोमाय स्वाहा ॐ हां अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा ॐ हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा गुरुं शिवमिवाभ्यर्च्य वस्त्रभूषादिविस्तरैः समग्रं सफलं तस्य क्रियाकाण्डादि वार्षिकं
‘ॐ হাঁ অগ্নয়ে স্বাহা; ॐ হাঁ সোমায় স্বাহা; ॐ হাঁ অগ্নীষোমাভ্যাং স্বাহা; ॐ হাঁ অগ্নয়ে স্বিষ্টকৃতে স্বাহা।’ গুৰুদেৱক শিৱৰ দৰে আৰাধনা কৰি বস্ত্ৰ-ভূষণ আদি বিস্তৃত দান দিলে, তেখেতৰ বাৰ্ষিক আচাৰ—ক্ৰিয়াকাণ্ড আদি—সম্পূৰ্ণ আৰু ফলপ্ৰদ হয়।
Verse 30
यस्य तुष्टो गुरुः सम्यगित्याह परमेश्वरः इत्थं गुरोः समारोप्य हृदालम्बिपवित्रकं
যাৰ প্ৰতি গুৰু সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট, তাৰ বিষয়ে পৰমেশ্বৰ কয়—‘ইয়াই।’ এইদৰে গুৰুৰ ওপৰত হৃদয়-লম্বিত পবিত্ৰক সমাৰোপ কৰি বিধি আগবাঢ়ে।
Verse 31
द्विजातीन् भोजयित्वा तु भक्त्या वस्त्रादिकं ददेत् दानेनानेन देवेश प्रीयतां मे सदा शिवः
ভক্তিসহ দ্বিজসকলক ভোজন কৰাই বস্ত্ৰ আদি দান দিব লাগে। হে দেবেশ! এই দানৰ দ্বাৰা শিৱ সদায় মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।
Verse 32
भक्त्या स्नानादिकं प्रातः कृत्वा शम्भोः समाहरेत् पवित्राण्यष्टपुष्पैस्तं पूजयित्वा विसर्जयेत्
প্ৰাতে ভক্তিসহ স্নানাদি কৰি শম্ভুৰ পূজাসামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰিব। পবিত্ৰ অৰ্পণ আৰু অষ্টপুষ্পেৰে পূজা কৰি বিধিমতে বিসৰ্জন কৰিব।
Verse 33
नित्यं नैमित्तिकं कृत्वा विस्तरेण यथा पुरा पवित्राणि समारोप्य प्रणम्याग्नौ शिवं यजेत्
পূৰ্বে কোৱা বিধি অনুসাৰে নিত্য আৰু নৈমিত্তিক কৰ্ম বিস্তাৰে সম্পন্ন কৰি, পবিত্ৰ স্থাপন কৰি, প্ৰণাম কৰি অগ্নিত শিৱৰ যজন কৰিব।
Verse 34
प्रायश्चित्तं ततो ऽस्त्रेण हुत्वा पूर्णाहुतिं यजेत् दिक्पालेभ्यस्ततो दत्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ततो ऽस्त्रेण कृत्वेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः भुक्तिकामः शिवायाथ कुर्यात् कर्मसमर्पणं
তাৰ পিছত প্ৰায়শ্চিত্ত কৰি ‘অস্ত্ৰ’ মন্ত্ৰে হোম দি পূৰ্ণাহুতিৰে যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিব। তাৰপিছত দিক্পালসকললৈ অৰ্পণ দি, ভুক্তিকামী সাধকে শেষত শিৱলৈ কৰ্মসমৰ্পণ কৰিব।
Verse 35
त्वत्प्रसादेन कर्मेदं मास्तु फलसाधकं मुक्तिकामस्तु कर्मेदं मास्तु मे नाथ बन्धकं
আপোনাৰ প্ৰসাদে এই কৰ্ম যেন সংসাৰফলৰ সাধন নহয়। হে নাথ, মই মুক্তিকামী; মোৰ এই কৰ্ম যেন মোৰ বাবে বন্ধনৰ কাৰণ নহয়।
Verse 36
वह्निस्थं नाडीयोगेन शिवं संयोजयेछिवे हृदि न्यस्याग्निसङ्घातं पावकं च विसर्जयेत्
হে শিৱে, নাড়ীযোগৰ সাধনাৰে অগ্নিস্থ শিৱক সংযোজিত কৰিব। অগ্নিশক্তিৰ সমষ্টি হৃদয়ত ন্যাস কৰি পাছত পাৱকক বিসৰ্জন কৰিব।
Verse 37
समाचम्य प्रविश्यान्तः कुम्भानुगतसंवरान् शिवे संयोज्य साक्षेपं क्षमस्वेति विसर्जयेत्
আচমন কৰি ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰি, কুম্ভানুগত সংযত সন্নিধিসকলক শিৱত সংযোজিত কৰিব; তাৰ পিছত সাক্ষেপ (সমাপন অৰ্ঘ্য) সহ “ক্ষমস্ব” বুলি কৈ বিসৰ্জন কৰিব।
Verse 38
विसृज्य लोकपालादीनादायेशात् पवित्रकं सति चण्डेश्वरे पूजां कृत्वा दत्वा पवित्रकं
লোকপালাদি দেৱতাসকলক বিসৰ্জন কৰি, ঈশ (শিৱ)ৰ পৰা পবিত্ৰক পুনৰ গ্ৰহণ কৰিব; তাৰ পিছত চণ্ডেশ্বৰত পূজা কৰি পবিত্ৰক অৰ্পণ/স্থাপন কৰিব।
Verse 39
तन्निर्माल्यादिकं तस्मै सपवित्रं समर्पयेत् अथवा स्थण्डिले चण्डं विधिना पूर्ववद्यजेत्
তাঁলৈ নিৰ্মাল্য আদি দ্ৰব্য পবিত্ৰকসহ সমৰ্পণ কৰিব; অথবা স্থণ্ডিল (মাটিৰ বেদী)ত পূৰ্ববৎ বিধি অনুসাৰে চণ্ডক যজন কৰিব।
Verse 40
यत् किञ्चिद्वार्षिकं कर्म कृतं न्यूनाधिकं मया तदस्तु परिपूर्णं मे चण्ड नाथ तवाज्ञया
মই কৰা যিকোনো বাৰ্ষিক কৰ্ম—সেয়া কম হওক বা বেছি—হে চণ্ডনাথ, তোমাৰ আজ্ঞাৰে সেয়া মোৰ বাবে পৰিপূৰ্ণ হওক।
Verse 41
इति विज्ञाप्य देवेशं नत्वा स्तुत्वा विसर्जयेत् त्यक्तनिर्माल्यकः शुद्धः स्नापयित्वा शिवं यजेत् पञ्चयोजनसंस्थो ऽपि पवित्रं गुरुसन्निधौ
এইদৰে দেৱেশক বিজ্ঞাপন কৰি, প্ৰণাম কৰি, স্তৱ কৰি তাৰ পিছত বিসৰ্জন কৰিব। নিৰ্মাল্য আদি ত্যাগ কৰি শুদ্ধ হৈ শিৱক স্নাপিত কৰি পূজা কৰিব। পাঁচ যোজন দূৰত থাকিলেও পবিত্ৰ-ধাৰণ গুৰুসন্নিধিতেই কৰ্তব্য।
Frequently Asked Questions
The chapter emphasizes precise ritual sequencing and spatial logic: the pavitra is kept in a clean vessel in the Īśāna quarter within a prepared maṇḍala, followed by structured naimittika worship, 108 oblations, vyāhṛti-homa sets, dikpāla-bali with pavitra, and formal visarjana/merging protocols.
It converts ritual imperfection into a disciplined surrender: explicit confession of mantra/kriyā/dravya deficiencies, prāyaścitta-homa, and dedication of results to Śiva ensure the act does not bind the mumukṣu, aligning technical performance with inner purification and liberation-oriented intention.